پوکا

دانستنیهای علمی

رده‌بندی علمی و نام‌ها

Mouriri pusa که در فارسی به نام «پوکا» شناخته می‌شود، گونه‌ای از سرده Mouriri در خانواده گیاهی Melastomataceae است. این خانواده بیشتر شامل درختچه‌ها و درختان مناطق گرمسیری با برگ‌های ساده و رگبرگ‌های موازی–قوسی است. نام علمی گونه توسط گیاه‌شناسان بر پایه نمونه‌های جمع‌آوری‌شده در آمریکای جنوبی توصیف شده است و در منابع گاهی با نام‌های محلی گوناگون ثبت شده است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زیستگاه بومی Mouriri pusa عمدتاً در آمریکای جنوبی استوایی، به‌ویژه در برزیل، گزارش شده است. این گیاه در نواحی کم‌ارتفاع تا نسبتاً مرتفع جنگل‌های گرمسیری دیده می‌شود. پراکنش آن معمولاً لکه‌ای است و به‌صورت توده‌های کوچک در کنار سایر درختان بومی دیده می‌شود. برخی گزارش‌ها حضور گونه‌های هم‌خانواده را در شمال آمریکای جنوبی و حوضه آمازون ذکر می‌کنند که نشان‌دهندهٔ سازگاری خوب این گروه با شرایط مرطوب و گرم است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

پوکا در جنگل‌های همیشه‌سبز گرمسیری، حاشیه جنگل‌ها و گاهی حاشیه رودخانه‌ها رشد می‌کند. خاک‌های عمیق، نسبتاً اسیدی و غنی از مواد آلی برای رشد آن مناسب هستند. این درخت با تاج متوسط و برگ‌های چرمی به رطوبت بالای هوا و بارندگی فراوان وابسته است. میوه‌های آن می‌تواند منبع غذایی پرندگان و پستانداران کوچک باشد و بدین ترتیب در چرخه پراکنش بذر و حفظ تنوع زیستی جنگل نقش دارد.

تاریخچه مطالعه و اهمیت علمی

شناخت علمی Mouriri pusa عمدتاً از طریق فلورهای منطقه‌ای برزیل و مطالعات رده‌بندی خانواده Melastomataceae گسترش یافته است. نمونه‌های هرباریومی این گونه در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در باغ‌های گیاه‌شناسی اروپا و آمریکای جنوبی نگهداری و توصیف شده‌اند. اهمیت اصلی پوکا برای گیاه‌شناسان در کمک به درک تکامل سرده Mouriri و سازگاری درختان بومی با جنگل‌های مرطوب است. همچنین داده‌های اکولوژیک این گونه برای برنامه‌ریزی حفاظت از جنگل‌های استوایی ارزشمند به‌شمار می‌رود.

خصوصیات - معرفی

میوه های این درختان بسیار کمیاب بوده و به ندرت در نواحی بومی یافت می شود. این میوه ها در اندازه های یک اینچ یا بیشتر رشد می کنند. شکل میوه ها به صورت کشیده و دوکی شکل بوده و دارای پوستی به رنگ ارغوانی مایل به قهوه ای است. در زیر پوست نازک آن، پالپی شیرین و بسیار خوشمزه وجود دارد. بنابه گفته باغبانان منطقه، میوه ی این درخت برزیلی، کوچک و در اندازه های آلو است. میوه های گرد حدود 25 میلیمتر یا بیشتر قطر داشته و هر میوه نیز حاوی یک تا چهار بذر می باشد.

شرایط نگهداری پوکا

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری خاک مورد نياز انواع مختلفی از خاک ها

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

مقابله به آفات پوکا

آفات رایج Mouriri pusa (پوکا)

در پوکا، شته‌ها، شپشک‌های آردآلود و سپردار با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی برگ، پیچیدگی سرشاخه‌ها و ترشح عسلک می‌شوند که به رشد کپک دوده‌ای می‌انجامد. کنه‌های تارعنکبوتی نیز در هوای گرم و خشک لکه‌لکه شدن و برنزگی برگ را تشدید می‌کنند. پایش هفتگی پشت برگ‌ها و سرشاخه‌های جوان، کلید تشخیص زودهنگام است.

برای مدیریت، ابتدا شاخه‌ها و برگ‌های به‌شدت آلوده را هرس و نابود کنید و از شست‌وشوی ملایم با آب برای کاهش جمعیت آفات بهره ببرید. در صورت تداوم، صابون حشره‌کش یا روغن ولک/نیم را با پوشش کامل سطح زیرین برگ‌ها استفاده کنید. کاهش تنش آبی و گردوغبار برگ‌ها، شدت کنه را به‌طور محسوسی کم می‌کند.

بیماری‌های محتمل و نشانه‌ها

لکه‌برگی‌های قارچی (مانند سرکوسپورا/آلترناریا) با لکه‌های قهوه‌ای تا سیاه و هاله‌دار ظاهر می‌شوند و در رطوبت بالا گسترش می‌یابند. پوسیدگی ریشه ناشی از پیتیوم/فیتوفتورا در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد رخ داده و با پژمردگی، توقف رشد و قهوه‌ای شدن ریشه همراه است. زهکشی ضعیف مهم‌ترین عامل تشدید پوسیدگی ریشه است.

روش‌های پیشگیری و مقابله

تهویه و فاصله‌گذاری مناسب، آبیاری در صبح، حذف بقایای آلوده و ضدعفونی ابزار هرس را رعایت کنید. برای لکه‌برگی، از قارچ‌کش‌های مسی یا حفاظتی طبق برچسب و با تناوب مصرف استفاده شود. برای پوسیدگی ریشه، آبیاری را اصلاح کرده و در صورت نیاز از ترکیبات فسفیت/متالاکسیل با نظر کارشناس بهره ببرید. همیشه مصرف سموم را با آزمون لکه‌ای و رعایت دوره کارنس انجام دهید.

نحوه تکثیر پوکا