۱۴۰۴ ششم دی

پارتریج‌بری (میوه کبکی)

این گیاه با نام علمی Mitchella repensis و نام مرسوم (Partridgeberry) که به فارسي پارتریج‌بری (میوه کبکی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rubiaceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی؛ از جنوب کانادا تا شرق و جنوب‌شرق ایالات متحده، به‌طور طبیعی در جنگل‌های سایه‌دار، خنک و مرطوب با خاک اسیدی رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی سبک تا پیت‌ماس‌دار، غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاه‌شناسی

Mitchella repens که در فارسی به «پارتریج‌بری» یا «میوه کبکی» شناخته می‌شود، عضوی از خانواده Rubiaceae (فوفل‌سانان) است؛ همان خانواده‌ای که قهوه و گیاهان زینتی‌ای مانند گاردنیا نیز در آن قرار دارند. این گونه تنها نماینده شناخته‌شده جنس Mitchella در بسیاری از فلورهای نواحی شمال آمریکاست و گیاهی همیشه‌سبز، خزنده و کم‌قد به شمار می‌آید.

ریخت‌شناسی و ویژگی‌های زیستی

برگ‌ها کوچک، چرمی و براق‌اند و به صورت متقابل روی ساقه‌های نازک گسترده می‌شوند. گل‌ها معمولاً به صورت جفت ظاهر می‌شوند و هر دو گل در نهایت یک میوه قرمز، توپر و خوراکی تولید می‌کنند. ویژگی منحصربه‌فرد این گیاه، پیوند دو گل در تشکیل یک میوه واحد است که آن را از بسیاری از دیگر اعضای Rubiaceae متمایز می‌کند. ریشه‌ها کم‌عمق اما گسترده‌اند و برای زندگی در لایه‌های سطحی جنگل سازگار شده‌اند.

منطقه بومی و زیستگاه طبیعی

پارتریج‌بری بومی آمریکای شمالی است و دامنه پراکنش آن از جنوب کانادا تا شرق و جنوب‌شرقی ایالات متحده گسترش می‌یابد. زیستگاه اصلی آن جنگل‌های برگ‌ریز مرطوب، زیر سایه درختان بلند و روی خاک‌های اسیدی، شنی تا لومی است. این گیاه اغلب به صورت پوشش زمینی متراکم در زیر اشکوب جنگل دیده می‌شود و در کنار خزه‌ها و سرخس‌ها حضور دارد.

تاریخچه نام‌گذاری و کاربردهای سنتی

جنس Mitchella به افتخار جان میچل (John Mitchell)، طبیب و طبیعی‌دان سده هجدهم، نام‌گذاری شده است. واژه repens در لاتین به معنی «خزنده» است و به عادت رشدی گیاه اشاره دارد. بومیان آمریکای شمالی از این گیاه در طب سنتی برای اهداف گوناگون، از جمله تهیه دم‌نوش‌های دارویی، استفاده می‌کردند. میوه‌ها برای پرندگان، به‌ویژه کبک، منبع غذایی زمستانه به شمار می‌آیند؛ از این رو نام انگلیسی Partridgeberry برای آن تثبیت شده است.

خصوصیات - معرفی

معرفی کلی اندام‌های گیاه Mitchella repens

گیاه Mitchella repens (میتچلّای خزنده) یک زیرخشک‌دار دائمی و همیشه‌سبز از تیره روناسیان است. این گیاه عموماً قامت بسیار کوتاه دارد و فرمی فرشی و گسترده روی سطح خاک ایجاد می‌کند. تمام اندام‌های هوایی ظاهری ظریف، ظنر و نزدیک به سطح زمین دارند.

ساقه و نحوه رشد خزنده

ساقه‌ها نازک، ظریف، چوبی‌شونده در قاعده و به شدت خزنده‌اند و اغلب طول آن‌ها بین ۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متر است. رنگ ساقه از سبز تا قهوه‌ای مایل به قرمز متغیر است و در محل تماس با خاک ریشه‌زا می‌شود. ساقه‌ها معمولاً گره‌دار و در هر گره محل اتصال یک جفت برگ مشاهده می‌شود که به گیاه ظاهری متقارن می‌دهد.

برگ‌ها؛ شکل، اندازه و رنگ

برگ‌ها ساده، متقابل و همیشه‌سبز هستند. شکل آن‌ها تقریباً بیشتر بیضی تا تقریباً قلبی (قلبی‌وار) است و معمولاً ۰٫۸ تا ۲ سانتی‌متر طول دارند. رنگ سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشن‌تر است. اغلب یک رگبرگ میانی مشخص و گاهی لکه‌ای روشن در مرکز پهنک دیده می‌شود. حاشیه برگ صاف و بدون دندانه است و دمبرگ کوتاه، حدود چند میلی‌متر طول دارد.

گل‌ها؛ ویژگی‌های ظاهری

گل‌ها کوچک، لوله‌ای و به طور معمول در جفت‌های نزدیک به هم ظاهر می‌شوند. رنگ گل از سفید تا سفید مایل به کرم است و درون گل غالباً کرک‌های ظریف دیده می‌شود. هر گل چهار لوب یا گلبرگ لبه‌ای دارد که به صورت صلیبی باز می‌شوند و طول لوله گل حدود ۵ تا ۸ میلی‌متر است. عطر گل ملایم و ظریف است، اگرچه ممکن است در طبیعت چندان محسوس نباشد.

میوه و بذر

میوه به صورت سته‌ای گرد تا تخم‌مرغی کوچک، به قطر حدود ۶ تا ۸ میلی‌متر است. رنگ میوه در رسیدگی کامل قرمز روشن تا قرمز براق است و ظاهری تزئینی به گیاه می‌دهد. این میوه در واقع حاصل به‌هم‌پیوستن دو تخمدان گل‌های دوقلوست و معمولاً چند بذر کوچک روشن تا قهوه‌ای درون آن قرار دارد.

شرایط نگهداری پارتریج‌بری (میوه کبکی)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی سبک تا پیت‌ماس‌دار، غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6

شرایط کلی محیط رشد پارتریج‌بری (Mitchella repens)

پارتریج‌بری گیاهی خزنده و همیشه‌سبز جنگل‌های مرطوب و سایه‌دوست است و برای رشد مناسب به محیطی خنک، مرطوب و محافظت‌شده نیاز دارد. این گیاه برای باغ‌های جنگلی، زیر درختان و فضاهای سایه‌دار بسیار مناسب است و در صورت تأمین شرایط نزدیک به زیستگاه طبیعی خود، سال‌ها بدون دردسر رشد می‌کند.

دما و اقلیم مناسب

پارتریج‌بری در اقلیم خنک تا معتدل عملکرد بهتری دارد و به طور معمول در نواحی با زمستان‌های سرد ولی نه بسیار شدید رشد می‌کند. دمای ایده‌آل رشد در فصل رشد حدود ۱۵ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه یخبندان سبک را تحمل می‌کند اما از نوسانات شدید دما و گرمای خشک تابستانی باید محافظت شود؛ سایه و خاک مرطوب در تابستان به کاهش تنش گرمایی کمک می‌کند.

نور و شدت تابش

این گیاه به طور طبیعی در زیر سایه درختان بلند رشد می‌کند و به نور فیلترشده، نیم‌سایه تا سایه‌ی روشن نیاز دارد. تابش مستقیم و شدید آفتاب، به‌ویژه در ظهر تابستان، سبب سوختگی برگ‌ها، کاهش رشد و خشکی خاک می‌شود. بهترین مکان، کناره‌های شمالی یا شرقی ساختمان، زیر تاج درختان و فضاهای با نور غیرمستقیم است.

رطوبت و نیاز آبی

پارتریج‌بری به رطوبت هوای متوسط تا بالا و خاک یکنواخت مرطوب نیاز دارد. خاک نباید کاملاً خشک شود، اما ماندابی شدن نیز برای ریشه‌ها مضر است. استفاده از مالچ آلی (برگ پوسیده، کود دامی کاملاً پوسیده، خرده‌چوب) به حفظ رطوبت، خنک نگه‌داشتن خاک و شبیه‌سازی بستر جنگلی کمک می‌کند. در محیط‌های خشک، آبیاری منظم و مه‌پاشی ملایم در روزهای گرم توصیه می‌شود.

خاک، بافت و pH

خاک ایده‌آل برای Mitchella repens سبک، غنی از مواد آلی، با زهکش خوب و اندکی اسیدی است. ترکیبی از خاک برگ، مقدار کمی شن ریز یا پرلیت، و خاک باغچه‌ی سبک برای گلدان یا بستر کاشت مناسب است. pH حدود ۵/۵ تا ۶/۵ به جذب بهتر عناصر غذایی کمک می‌کند. خاک‌های سنگینِ رسی و فشرده با زهکشی ضعیف باید با افزودن مواد آلی فراوان و بهبود ساختار اصلاح شوند تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری گردد.

هم‌رویی و محل کاشت

این گیاه در کنار سرخس‌ها، گل‌های سایه‌پسند و در زیر درختان پهن‌برگ بهترین رشد را دارد. کاشت در مکان‌های کم‌تردد، خنک و مرطوب که خاک به‌طور مداوم دستکاری نمی‌شود، برای گسترش افقی و پایدار بوته‌ها ضروری است. در گلدان، انتخاب ظرف عریض و کم‌عمق با زهکشی مناسب و بستر غنی از هوموس توصیه می‌شود و گلدان باید از تابش مستقیم آفتاب محافظت گردد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

گل مروارید عطری رز پانامایی قهوه بنگال درخت گل سوزنی

  محسن شهاب الدین