این گیاه با نام علمی Lyonia ligustrina و نام مرسوم (Maleberry) که به فارسي لیونیا باتلاقی (مالبری وحشی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Ericaceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی؛ از جنوب کانادا تا شرق و جنوبشرق ایالات متحده، بهطور طبیعی در باتلاقها، زمینهای مرطوب، جنگلهای اسیدی و حاشیه مردابها رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا پیتماسدار با رطوبت یکنواخت و زهکشی متوسط؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6
دانستنیهای علمی
نام علمي
Lyonia ligustrina
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
گیاه Lyonia ligustrina که در فارسی «لیونیا باتلاقی» یا «مالبری وحشی» نامیده میشود، از خانواده اریکاسه (Ericaceae) است؛ همان خانوادهای که شامل رودودندرون، اریکا و برخی گونههای کاملیامانند اسیددوست است. این گونه در جنس Lyonia قرار میگیرد که به درختچههای چوبی اسیدپسند با برگهای ساده و گلآذین خوشهای معروف است. جنس Lyonia از نظر فیلوژنتیکی به زیرخانواده Vaccinioideae نزدیک است و در ردهبندیهای مولکولی نوین، بر اساس توالی DNA کلروپلاستی و هستهای، جایگاه نسبتاً پایداری یافته است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
Lyonia ligustrina بومی شرق و جنوبشرقی آمریکای شمالی است. گستره طبیعی آن از ایالات نیوانگلند تا فلوریدا و از ساحل اقیانوس اطلس تا بخشهایی از خلیج مکزیک امتداد مییابد. این گونه عمدتاً در ارتفاعات پایین تا متوسط رشد میکند و با اقلیمهای مرطوب معتدل تا نیمهگرمسیری سازگار است. گزارشهایی از حضور این گونه در جزایر کارائیب نیز وجود دارد، اما تنوع ژنتیکی اصلی آن در قاره آمریکای شمالی متمرکز است.
زیستگاه و بومشناسی
لیونیا باتلاقی اغلب در باتلاقهای اسیدی، حاشیه تالابها، جنگلهای کاج باتلاقی و تودههای اسکراب مرطوب دیده میشود. این گیاه شاخصی برای خاکهای اسیدی، مرطوب تا غرقاب دورهای و نسبتاً فقیر از نظر مواد غذایی است. ریشههای آن با میکوریز آربوسکولار و اکتومیکوریز مرتبط میشوند و به جذب عناصر غذایی در محیطهای کمحاصل کمک میکنند. میوههای کپسولی آن بذرهای ریز تولید میکنند که با باد و گاهی آب پراکنش مییابند و در بازیابی پوشش گیاهی پس از آتشسوزیهای سبک نقش دارند.
تاریخچه کشف و مطالعات گیاهشناسی
گونه Lyonia ligustrina در قرن هجدهم توسط گیاهشناسان اروپایی که فلور آمریکای شمالی را بررسی میکردند توصیف شد. نام گونهای «ligustrina» به شباهت ظاهری برگها با جنس Ligustrum (پیراکانتا/تروشه) اشاره دارد. در قرن نوزدهم این گونه در فلورهای کلاسیک آمریکای شمالی بهعنوان عنصر مهم جوامع گیاهی باتلاقی ثبت شد و از آن زمان تاکسونومی آن چندینبار بازنگری شده است. مطالعات مولکولی معاصر جایگاه آن را در چارچوب خانواده Ericaceae تثبیت کرده و درک بهتری از روابط آن با دیگر جنسهای اسیدپسند فراهم آورده است.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی مورفولوژیک
لیونیا باتلاقی (Lyonia ligustrina) درختچهای خزاندار و اغلب چندساقه است که ارتفاع آن معمولاً بین ۱ تا ۳ متر متغیر است. شکل کلی بوته متراکم، قدری نامنظم و دارای شاخهبندی فراوان است. این گیاه دارای اسکلت چوبی محکم و نسبتاً انعطافپذیر است که به خوبی در خاکهای مرطوب و باتلاقی استقرار مییابد.
ساقه و پوستک
ساقهها باریک تا متوسطقطر، راست تا کمی خمیده و اغلب منشعباند. در شاخههای جوان، رنگ ساقه سبز مایل به قرمز یا قهوهای روشن است و با گذشت زمان به قهوهای تیره تا خاکستری تغییر میکند. پوستک در ساقههای مسنتر اندکی ترکخورده یا فلسمانند میشود و ممکن است لکههای روشنتر به شکل عدسک (عدسکهای تنفسی) دیده شود.
برگها
برگها ساده، متناوب و اغلب بیضوی تا بیضوی-کشیده هستند. طول برگ معمولاً بین ۲ تا ۶ سانتیمتر و عرض آن ۱ تا ۳ سانتیمتر است. قاعده برگ گرد تا اندکی گوهای و نوک آن تیز یا کمی باریکشده است. حاشیه برگ صاف یا اندکی موجدار بوده و دندانههای مشخصی ندارد. سطح فوقانی برگ سبز تیره و نسبتاً براق و سطح زیرین سبز روشنتر است و رگبرگ میانی روی سطح زیرین برجستهتر دیده میشود.
گلها و گلآذین
گلها کوچک، آویزان و معمولاً در خوشههای کوتاه جانبی یا انتهایی تشکیل میشوند. هر گل دارای جام گلدانی یا زنگولهایشکل است که اغلب سفید، سفید مایل به کرم یا گاهی متمایل به صورتی بسیار کمرنگ است. گلها پنجپر، با لوله کوتاه و دهانه کمی باز هستند و ظاهری شبیه برخی از اعضای خانواده خلنگیان دارند. پرچمها کوتاه و درون جام تقریباً پنهاناند.
میوه و بذر
میوه به صورت کپسول کوچک، کروی تا تخممرغیشکل است که پس از رسیدن قهوهای و خشبی میشود. این کپسول به چند شکاف منظم باز میشود و بذرهای ریز و فراوان را آزاد میکند. بذرها کوچک، قهوهای و سبکاند و برای پراکنش در زیستگاههای مرطوب و باتلاقی مناسب هستند.
شرایط نگهداری لیونیا باتلاقی (مالبری وحشی)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا پیتماسدار با رطوبت یکنواخت و زهکشی متوسط؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6
|
معرفی کلی شرایط رویش Lyonia ligustrina
لیونیا سه (Lyonia ligustrina) یک درختچهٔ همیشگی برگریز از خانوادهٔ خلنگیان است که به طور طبیعی در جنگلهای اسیدی و مرطوب میروید. درک نیازهای بومشناختی این گونه برای موفقیت در کشت زینتی و حفاظتی آن ضروری است.
دما و تحمل سرما و گرما
این گیاه بومی نواحی معتدل تا نیمهگرم جنوب و شرق آمریکای شمالی است و به زمستانهای سرد ولی نه بسیار شدید عادت دارد. بیشترین رشد در دمای ۱۵ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد رخ میدهد. لیونیا سه یخبندانهای کوتاهمدت را تحمل میکند اما سرماهای طولانی زیر حدود ۱۰- درجه میتواند به شاخههای جوان آسیب برساند. در تابستانهای بسیار داغ، در صورت کمبود رطوبت خاک، دچار تنش و سوختگی حاشیهٔ برگ میشود.
نور مناسب
در رویشگاه طبیعی، این درختچه غالباً در حاشیهٔ جنگل و زیر سایهٔ درختان بلند رشد میکند. نور «فیلتر شده» یا نیمسایه بهترین شرایط را فراهم میسازد. آفتاب کامل فقط زمانی قابلتحمل است که خاک همواره مرطوب و هوای محیط نسبتاً خنک باشد؛ در غیر این صورت کاهش رشد و بدشکلی برگها مشاهده میشود.
رطوبت خاک و هوا
لیونیا سه به خاکهای نسبتاً خیس و محیطهای با رطوبت هوای متوسط تا زیاد وابسته است. خشکی دورهای خاک، بهویژه در تابستان، از مهمترین عوامل ضعف و ریزبرگی این گیاه است. استفاده از مالچ آلی برای حفظ رطوبت و خنک نگهداشتن ناحیهٔ ریشه توصیه میشود.
خاک، pH و تهویه
این گونه به خاکهای اسیدی تا کمی اسیدی (حدود ۴٫۵ تا ۶) با بافت سبک تا متوسط (لومی شنی) و غنی از مواد آلی نیاز دارد. وجود زهکشی خوب در کنار رطوبت دائم، شرط اصلی موفقیت در کشت است. خاکهای سنگین رسی یا آهکی با pH بالا، جذب عناصر غذایی را مختل کرده و کلروز برگی و زوال تدریجی بوته را به دنبال دارند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :