این گیاه با نام علمی Arbutus menziesii و نام مرسوم (Pacific Madrone) که به فارسي مادِرونای اقیانوس آرام ناميده ميشود، گياهي از خانواده Ericaceae بومي بومی سواحل غربی آمریکای شمالی، از جنوب بریتیش کلمبیا در کانادا تا کالیفرنیای مرکزی، در جنگلهای ساحلی و دامنههای خشک و آفتابی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک سبک تا لومی یا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب، نسبتاً فقیر، حساس به خاکهای سنگین و ماندابی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Arbutus menziesii
نام لاتين
Pacific Madrone
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Arbutus menziesii که در فارسی گاه «مادِرونای اقیانوس آرام» یا «آربوتوس منزیسی» نامیده میشود، گونهای همیشهسبز از خانواده Ericaceae است. این گیاه به جنس Arbutus تعلق دارد که شامل چندین گونه درختی و درختچهای با پوست کَندهشونده و میوههای سته است. ردهبندی کامل آن عبارت است از: فرمانرو: Plantae، راسته: Ericales، خانواده: Ericaceae، جنس: Arbutus، گونه: A. menziesii. این گونه یکی از بزرگترین درختان جنس Arbutus در جهان به شمار میرود.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
Arbutus menziesii بومی ساحل غربی آمریکای شمالی است. گسترهی طبیعی آن از جنوب بریتیش کلمبیا در کانادا آغاز شده، از طریق ایالتهای واشنگتن و اورِگُن عبور کرده و تا کالیفرنیای مرکزی در ایالات متحده امتداد مییابد. این درخت مشخصهی چشمگیر نوار ساحلی اقیانوس آرام در اقلیم مدیترانهای و اقیانوسی معتدل است. حضور آن اغلب در ارتفاعات پایین تا متوسط، بهویژه در دامنههای رو به دریا و درههای مهخیز مشاهده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی Arbutus menziesii شامل جنگلهای مختلط سوزنیبرگان–پهنبرگان و دامنههای سنگی با خاکهای نسبتاً فقیر و سنگلاخی است. این گونه به خشکیدوستی نسبی مشهور بوده و در نواحی با تابستانهای خشک و زمستانهای معتدل و مرطوب رشد میکند. ریشههای عمیق و همزیستی میکوریزی، آن را قادر میسازد در خاکهای کمعمق و کمموادغذایی نیز پایدار بماند. میوههای قرمز و نارنجی آن منبع غذایی مهمی برای پرندگان و پستانداران کوچک هستند و در پویایی جوامع جنگلی نقش دارند.
تاریخچه نامگذاری و مطالعات علمی
گونه A. menziesii به افتخار گیاهشناس و طبیعتشناس اسکاتلندی «آرچیبالد منزیس» (Archibald Menzies) که در اواخر قرن هجدهم فلور ساحل غربی آمریکای شمالی را بررسی کرد، نامگذاری شده است. شرح علمی این گونه در اوایل قرن نوزدهم در ادبیات گیاهشناسی ثبت شد و از آن زمان تا کنون نمونهای کلاسیک در مطالعات بومشناسی جنگلهای ساحلی شده است. پژوهشهای نوین بر سازگاری آن با آتش، خشکی و تغییرات اقلیمی تمرکز دارند و این درخت را به شاخصی مهم برای پایش سلامت اکوسیستمهای ساحل اقیانوس آرام تبدیل کردهاند.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی گیاه
Arbutus menziesii درختی همیشهسبز با قامت ۱۰ تا ۳۰ متر است که تاجی گسترده و نامنظم دارد. فرم کلی آن اغلب خمیده و موزون است و شاخهها زاویههای باز و مجسمهوار میسازند. تنه در سنین پایین راستتر و با افزایش سن پیچوخمدار میشود.
ساقه و پوست
پوست ساقه و تنه مهمترین ویژگی دیداری این گونه است. در تنههای جوان، پوست نازک، صاف و براق با رنگ نارنجی تا قرمز مسی است که بهصورت ورقههای نازک جدا میشود. با کنده شدن این لایهها، سطحی سبز مایل به زرد تا سبز روشن و کاملاً صاف نمایان میشود. در تنههای مسنتر بخشهای پایینی خاکستری-قهوهای و چوبپنبهای، و بخشهای بالاتر همچنان قرمز و پوستهریز میمانند.
برگها
برگها چرمی، ضخیم و براق هستند و بهصورت متناوب روی شاخه قرار میگیرند. طول آنها معمولاً ۵ تا ۱۵ سانتیمتر و گاه اندکی بیشتر است. شکل برگها بیضوی تا تخممرغی، با نوک تیز و قاعده باریکتر است. سطح بالایی برگ سبز تیره و درخشان و سطح زیرین سبز روشن تا مایل به خاکستری است. کناره برگها صاف تا کمی موجدار بوده و رگبرگ میانی برجسته، بهویژه در سطح زیرین، بهخوبی دیده میشود.
گلها و گلآذین
گلها کوچک، زنگولهایشکل و واژگون هستند و در خوشههای انتهایی متراکم (خوشههای خوشهآذین پانیکولی) ظاهر میشوند. رنگ گلها سفید تا سفید مایل به کرم با هالهای سبز کمرنگ است. هر گل دارای جام گل پارچیشکل با ۵ لوب کوتاه است. گلها ظاهری مومی و شفاف دارند و در مجموع تودههای سفید-کرم چشمگیری در انتهای شاخهها ایجاد میکنند.
میوه و بذر
میوهها ستههای گرد با قطر حدود ۰٫۸ تا ۱٫۵ سانتیمتر هستند که ابتدا سبز و در هنگام رسیدن نارنجی تا قرمز پررنگ میشوند. سطح میوه ناهموار و دانهدانه است. درون هر میوه چندین بذر سخت، قهوهای و کوچک قرار دارد. رنگ قرمز درخشان میوهها همراه با پوست نارنجی تنه، ترکیب رنگی شاخص این گونه را شکل میدهد.
شرایط نگهداری مادِرونای اقیانوس آرام
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک سبک تا لومی یا سنگلاخی با زهکشی بسیار خوب، نسبتاً فقیر، حساس به خاکهای سنگین و ماندابی، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
|
محدوده دمایی و اقلیم مناسب
Arbutus menziesii گیاهی بومی اقلیمهای مدیترانهایِ ساحلی و اقیانوسیِ معتدل است. این گونه دمای ملایم با زمستانهای خنک و تابستانهای نسبتاً گرم اما نه بسیار سوزان را ترجیح میدهد. به طور معمول در دامنه دمایی حدود ۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد عملکرد مطلوبی دارد. یخبندانهای طولانیمدت یا دماهای زیر حدود منفی ۱۰ درجه میتوانند به بافتهای جوان آسیب بزنند. در مناطق بسیار گرم داخلی، وجود نسیم، سایه نسبی بعدازظهر و دسترسی ریشه به رطوبت عمیق برای جلوگیری از تنش گرمایی ضروری است.
نور و شدت تابش
این گیاه در نور کامل آفتاب بهترین رشد را نشان میدهد، ولی در سالهای اولیه کاشت، سایه ملایم میتواند به استقرار بهتر کمک کند. در مناطق با تابش بسیار شدید و هوای خشک، قرارگیری در مکانی با آفتاب صبح و سایه نسبی بعدازظهر، سوختگی برگها و تبخیر بیش از حد را کاهش میدهد. سایه دائمی باعث کاهش رشد و کاهش شدت رنگ پوست تنه و برگها میشود.
رطوبت هوا و نیاز آبی
Arbutus menziesii به رطوبت نسبی متوسط تا کمی بالا و جریان هوای مناسب علاقهمند است، ولی نباید در مکانهای بسته و مرطوبِ بدون تهویه کاشته شود. پس از استقرار ریشههای عمیق، گیاهی نسبتاً مقاوم به خشکی محسوب میشود و آبیاری عمیق ولی با فاصله زمانی زیاد را ترجیح میدهد. خاک دائماً اشباع شده، ماندآب و آبیاری سطحی و مکرر، حساسیت به بیماریهای ریشه و پوسیدگی را افزایش میدهد.
خاک، زهکشی و ویژگیهای بستر
مهمترین شرط موفقیت این گیاه، خاک با زهکشی عالی است. خاکهای لوم شنی یا لوم سنگلاخی، کمی اسیدی تا خنثی (حدود pH ۵٫۵ تا ۷) بهترین گزینهاند. خاکهای رسی سنگین، متراکم یا فقیر از نظر تهویه برای رشد آن مناسب نیستند، مگر آنکه با مواد آلی درشت و شن اصلاح و زهکشی بهخوبی تأمین شود. این گونه تحمل نسبی به کمغذایی خاک دارد و کوددهی سبک و متعادل کافی است؛ کوددهی سنگین نیتروژنه، رشد نرم و حساس به آفات و بیماریها ایجاد میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :