۱۴۰۴ ششم دی

لودویجیا مردابی (شب‌بو مردابی)

این گیاه با نام علمی Ludwigia octovalvis و نام مرسوم (Mexican Primrose-Willow) که به فارسي لودویجیا مردابی (شب‌بو مردابی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Onagraceae بومي بومی مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری قاره آمریکا؛ از جنوب ایالات متحده تا آمریکای مرکزی و جنوبی، به‌طور طبیعی در تالاب‌ها، حاشیه رودخانه‌ها، مرداب‌ها و زمین‌های بسیار مرطوب رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ تحمل غرقابی بودن خاک؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7.5

دانستنیهای علمی

طبقه‌بندی و نام‌شناسی

Ludwigia octovalvis با نام فارسی «لودویجیا مردابی» یا «شب‌بو مردابی» متعلق به خانواده Onagraceae (شب‌بوئیان) است. این گونه در تبار (Tribe) Ludwigieae و در جنس گسترده Ludwigia قرار می‌گیرد که شامل ده‌ها گونهٔ آبزی و نیمه‌آبزی است. نام جنس به افتخار گیاه‌شناس آلمانی «کریستف لودویگ» در سده هجدهم میلادی برگزیده شده است.

ویژگی‌های ریخت‌شناسی کلی

این گیاه دولپه‌ای، علفی و اغلب پایا است و می‌تواند به‌صورت نیمه‌خشکی‌زی یا کاملاً آبزی رشد کند. ساقه‌ها راست تا نیمه‌خزنده و در محیط‌های مرطوب به‌خوبی ریشه‌های نابجا تولید می‌کنند. برگ‌ها ساده، متناوب و کشیده‌اند و گل‌ها عموماً زردرنگ و چهاربروچهارکاسبرگ هستند. توان بالای سازگاری ریختی، یکی از دلایل موفقیت این گونه در زیستگاه‌های گوناگون است.

منطقه بومی و پراکنش جهانی

زادبوم اصلی Ludwigia octovalvis مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری قاره آمریکا دانسته می‌شود، اما امروزه به‌طور گسترده در آفریقا، جنوب و جنوب‌شرق آسیا، استرالیا و جزایر اقیانوس آرام نیز گزارش شده است. در بسیاری از کشورها به‌عنوان گونه‌ای مهاجم یا در حال گسترش شناخته می‌شود که می‌تواند ترکیب جوامع گیاهی آب‌های کم‌عمق را تغییر دهد.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه‌های معمول این گونه شامل حاشیه تالاب‌ها، کانال‌های آبیاری، رودخانه‌های کم‌عمق، شالیزارها و گودال‌های موقتاً آبگیر است. تحمل نسبتاً بالا به تغییرات سطح آب و غلظت مواد غذایی، آن را به یکی از گونه‌های شاخص زیستگاه‌های تخریب‌شدهٔ آبی تبدیل کرده است. این گیاه با تولید بذر فراوان و همچنین تکثیر رویشی، به سرعت کلونی‌های انبوه ایجاد می‌کند.

نگاهی تاریخی و پژوهشی

لودویجیا مردابی در قرن هجدهم توصیف و در فلورهای استوایی متعدد ثبت شد. در سده بیستم، توجه پژوهشگران بوم‌شناس به‌دلیل نقش آن در انسداد مجاری آب و تأثیر بر تنوع زیستی جلب گردید. امروزه این گونه به‌عنوان مدلی برای مطالعه گسترش گونه‌های مهاجم، سازگاری به نوسان آب و دینامیک جوامع گیاهی آبزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی لودویجیا مردابی

لودویجیا octovalvis گیاهی علفی، نیمه‌آبزی و چندساله است که اغلب به صورت بوته‌های گسترده در حاشیه آبگیرها و شالیزارها دیده می‌شود. فرم کلی گیاه ایستاده تا نیمه‌خزنده است و ارتفاع آن معمولاً بین ۳۰ تا ۸۰ سانتی‌متر متغیر است. اندام‌های هوایی نسبتاً ظریف ولی متراکم بوده و در شرایط مناسب توده‌های انبوه تشکیل می‌دهند.

ساقه

ساقه‌ها استوانه‌ای، سبز تا سبز مایل به قرمز و اغلب در بخش‌های پایینی نیمه‌چوبی می‌شوند. سطح ساقه صاف تا کمی شیاردار است و در بندها (گره‌ها) قابلیت ریشه‌زایی دارد، به‌ویژه در تماس با خاک یا آب. قطر ساقه معمولاً ۲ تا ۵ میلی‌متر است و انشعابات فرعی متعددی ایجاد می‌کند که به فرم بوته‌ای و گسترده گیاه کمک می‌کند.

برگ

برگ‌ها ساده، منفرد و بدون بریدگی هستند و به‌صورت متناوب روی ساقه قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها عموماً نیزه‌ای تا بیضی-کشیده با نوک باریک است و طول آن‌ها حدود ۳ تا ۸ سانتی‌متر و عرض ۰٫۵ تا ۲ سانتی‌متر است. رنگ برگ‌ها سبز روشن تا سبز تیره است و در نور شدید ممکن است اندکی مایل به قرمز شوند. حاشیه برگ‌ها صاف، رگبرگ میانی برجسته و دمبرگ کوتاه تا نسبتاً بلند است.

گل

گل‌ها کوچک، زرد روشن و نسبتاً منفرد بوده و در زاویه برگ‌ها (بغل‌برگ‌ها) ظاهر می‌شوند. هر گل معمولاً دارای چهار کاسبرگ سبز و چهار گلبرگ زرد، گرد تا تخم‌مرغی‌شکل است. قطر گل حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتی‌متر است. پرچم‌ها ظریف و زرد رنگ بوده و تخمدان میانی کشیده است. گل‌ها بیشتر در فصل گرم سال و در شرایط نور کافی تشکیل می‌شوند.

میوه و بذر

میوه به صورت کپسول باریک، استوانه‌ای و کشیده است که می‌تواند تا چند سانتی‌متر طول داشته باشد. رنگ میوه در ابتدا سبز و در زمان رسیدن قهوه‌ای تا قهوه‌ای تیره می‌شود. داخل کپسول بذرهای ریز و متعدد قرار دارند که با رسیدن میوه آزاد شده و به گسترش گیاه در محیط‌های مرطوب کمک می‌کنند.

شرایط نگهداری لودویجیا مردابی (شب‌بو مردابی)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی تا رسی بسیار مرطوب با زهکشی ضعیف تا متوسط؛ تحمل غرقابی بودن خاک؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7.5

خاستگاه و کلیات زیستگاهی

لودویجیا مردابی (Ludwigia octovalvis) گیاهی علفی و نیمه‌آبزی است که به‌طور طبیعی در حاشیه تالاب‌ها، جویبارها و زمین‌های غرقاب رشد می‌کند. این گیاه برای رشد مطلوب به محیط‌های همیشه مرطوب و فاقد خشکی طولانی‌مدت نیاز دارد.

دما و اقلیم مناسب

این گونه به اقلیم گرمسیری و نیمه‌گرمسیری وابسته است. دمای مطلوب رشد آن بین 22 تا 30 درجه سانتی‌گراد است و در دماهای زیر 15 درجه رشد آن به‌شدت کند می‌شود. یخ‌زدگی‌های زمستانه می‌تواند به بافت‌های هوایی لودویجیا آسیب جدی وارد کند، بنابراین محافظت در برابر سرما ضروری است.

نور و شدت روشنایی

لودویجیا مردابی نور مستقیم و فراوان را ترجیح می‌دهد. بهترین رشد و رنگ‌پذیری برگ‌ها در نور کامل آفتاب (حداقل 5 تا 6 ساعت نور مستقیم) مشاهده می‌شود. در محیط نیم‌سایه گیاه زنده می‌ماند اما قدکشیده، کم‌پشت و کم‌برگ می‌شود.

رطوبت، آب و غرقاب

این گیاه باید در بستر همیشه مرطوب، حاشیه آبگیرها یا در گلدان‌های قرارگرفته در زیر­گلدانی پر از آب نگهداری شود. تحمل بالایی به غرقاب و حتی غوطه‌وری جزئی در آب دارد و کاهش رطوبت خاک باعث پژمردگی و ریزش برگ‌ها می‌شود.

خاک و بستر کاشت

لودویجیا مردابی در خاک‌های رسی-لومی و غنی از مواد آلی بهترین عملکرد را دارد. بستر باید سنگین‌تر از خاک‌های معمول گلدانی باشد تا رطوبت را نگه دارد، اما دانه‌بندی آن به‌گونه‌ای باشد که باتلاقی کاملاً فشرده ایجاد نشود. افزودن کود دامی کاملاً پوسیده یا کمپوست به خاک توصیه می‌شود.

تهویه، pH و مدیریت محیط

pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7) برای این گونه مناسب است. جریان ملایم هوا به کاهش بیماری‌های قارچی کمک می‌کند، اما از بادهای خشک و شدید باید جلوگیری شود. ترکیب نور کافی، گرمای ملایم، رطوبت بالا و خاک غرقاب‌شونده، کلید موفقیت در پرورش لودویجیا مردابی است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

لودویژیای شناور

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

لودویژیای شناور گل ریحانی فوچسیا بولیویانا مغربی

  محسن شهاب الدین