بونسای سیاهکاج

خصوصیات - معرفی

ساقه و تنه بونسای لاریکس دسیــدوا

ساقه بونسای لاریکس دسیــدوا دارای پوستی قهوه‌ای تا خاکستری و به‌تدریج عمیقاً ترک‌دار است که در سنین بالاتر ظاهری کهنه و باستانی به گیاه می‌دهد. تنه در اندازه بونسای معمولاً بین ۲ تا ۱۰ سانتی‌متر قطر دارد اما می‌تواند بسیار قطور به نظر برسد. چوب آن سخت، راست‌تنه و به رنگ زرد مایل به قرمز در بخش داخلی است. شاخه‌ها باریک، انعطاف‌پذیر و به صورت طبقه‌ای روی تنه پخش می‌شوند و در سنین پایین‌تر رنگ قهوه‌ای روشن تا زیتونی دارند. جوانه‌ها کوچک، تخم‌مرغی و به رنگ قهوه‌ای تیره‌اند و روی زخم‌های کوتاه‌شده شاخه‌ها به‌خوبی قابل مشاهده‌اند.

برگ‌ها و سوزن‌ها

برگ‌های لاریکس دسیــدوا به شکل سوزنی نرم، نازک و انعطاف‌پذیر هستند و به صورت گروهی (۲۵–۳۰ عدد) روی کوتاه‌ساقه‌های کوچک قرار می‌گیرند. طول هر سوزن معمولاً ۱ تا ۳ سانتی‌متر است و مقطع برگ‌ها تقریباً مثلثی تا نیمه‌گرد است. رنگ برگ‌ها در بهار سبز روشن، در تابستان سبز مایل به آبی و در پاییز به زرد طلایی درخشان تبدیل می‌شود که کنتراست زیبایی با پوست تیره تنه ایجاد می‌کند. این گونه بر خلاف بسیاری از سوزنی‌برگان خزان‌کننده است و در زمستان بدون برگ می‌ماند، بنابراین اسکلت شاخه‌ها کاملاً آشکار می‌شود.

مخروط‌ها، گل‌ها و ساختارهای زایشی

گل‌های لاریکس دسیــدوا کوچک و بدون گلبرگ واقعی هستند؛ گل‌های نر به صورت خوشه‌های زرد مایل به قرمز و گل‌های ماده به شکل ساختارهای کوچک مخروطی قرمز-صورتی در اوایل بهار روی شاخه‌های جوان ظاهر می‌شوند. مخروط‌های بالغ تخم‌مرغی تا استوانه‌ای، به طول حدود ۲ تا ۴ سانتی‌متر و به رنگ قهوه‌ای تیره هستند و سال‌ها روی شاخه باقی می‌مانند. فلس‌های مخروط چوبی و کمی برگشته‌اند و بذرهای کوچک بال‌دار قهوه‌ای روشن را در خود جای می‌دهند. حضور مخروط‌های خشکیده روی شاخه‌های ریز بونسای جلوه‌ای ناهمگون و طبیعی به ترکیب ظاهری گیاه می‌بخشد.

شرایط نگهداری بونسای سیاهکاج

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 10 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک سبک مخلوط خاک هوموسی و پیت و تورب

نور

لاریکس دِسیدوا بونسای برای رشد سالم به نور زیاد و آفتاب مستقیم نیاز دارد. بهترین حالت، قرارگیری در فضای باز با دریافت 4 تا 6 ساعت آفتاب مستقیم روزانه است. در مناطق بسیار گرم، سایه‌روشنِ بعدازظهر از سوختگی برگ‌های سوزنی و ضعف جوانه‌ها جلوگیری می‌کند. نگهداری طولانی‌مدت در فضای داخلی معمولاً باعث کاهش رشد و ریزش سوزن‌ها می‌شود.

دما و زمستان‌گذرانی

این گونه خزان‌دار و کاملاً مقاوم به سرماست و برای حفظ چرخه طبیعی به زمستان سرد نیاز دارد. دمای مطلوب فصل رشد حدود 10 تا 25 درجه سانتی‌گراد است. در گرمای بالای 30 درجه، باید تهویه و سایه‌روشن فراهم شود و رطوبت بستر پایدار بماند. در زمستان، یخبندان سبک معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما در سرمای شدیدِ طولانی بهتر است گلدان عایق شود تا ریشه‌ها آسیب نبینند.

رطوبت و جریان هوا

هوای تازه و جریان ملایم باد برای پیشگیری از بیماری‌های قارچی ضروری است. رطوبت متوسط مناسب است؛ در اقلیم خشک می‌توان با زیرگلدانی سنگ‌ریزه و آب (بدون تماس کف گلدان با آب) رطوبت موضعی ایجاد کرد. مه‌پاشی سبک در صبح مفید است، اما خیس‌ماندن طولانی شاخسار توصیه نمی‌شود.

خاک و زهکشی

خاک باید سبک، دانه‌درشت و بسیار زهکش‌دار باشد تا اکسیژن کافی به ریشه برسد. ترکیبی از آکاداما یا پوکه معدنی به‌همراه پومیس/پرلیت و مقدار کمی مواد آلی (مثل پوست کاج پوسیده) مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7) ایده‌آل است و فشردگی خاک باید به حداقل برسد.

آبیاری

بستر باید یکنواخت مرطوب بماند، اما هرگز غرقابی نشود. آبیاری وقتی انجام شود که سطح خاک اندکی خشک شده باشد؛ در تابستان ممکن است روزانه لازم شود. آبِ بدون املاح زیاد به سلامت ریشه و جذب عناصر کمک می‌کند.

نحوه تکثیر بونسای سیاهکاج

تولیدمثل طبیعی Larix decidua در رویشگاه

در طبیعت، Larix decidua یک مخروط‌دار خزان‌کننده است که به‌وسیله بذر تکثیر می‌شود. درختان بالغ در اواخر بهار گل‌های نر و ماده جداگانه ولی روی یک درخت تولید می‌کنند. گرده توسط باد پراکنده شده و تخمک‌ها را در مخروط‌های ماده بارور می‌کند. پس از رسیدن، مخروط‌ها در پاییز باز شده و بذرهای بال‌دار را آزاد می‌سازند؛ باد آن‌ها را در اطراف درخت مادر پخش می‌کند. جوانه‌زنی بذرها معمولاً روی خاک سبک، مرطوب و دارای نور کافی رخ می‌دهد.

تکثیر بونسای سیاهکاج در خانه با بذر

مطمئن‌ترین روش خانگی، کاشت بذر است. بذرهای سالم را ۴–۶ هفته در یخچال (لایه‌گذاری سرد) در بستر مرطوب خزه اسفاگنوم یا دستمال کاغذی نگهداری کنید. سپس آن‌ها را روی مخلوط سبک (آکاداما یا خاک بونسای + کمی پرلیت) پخش کرده، لایه نازکی خاک رویشان بریزید. گلدان در نور زیاد ولی غیرمستقیم و رطوبت یکنواخت نگهداری شود. جوانه‌ها پس از استقرار، به‌تدریج به نور مستقیم عادت داده می‌شوند.

قلمه و دیگر روش‌های تکثیر در خانه

تکثیر Larix decidua از طریق قلمه دشوار ولی ممکن است. از شاخه‌های نیمه‌خشبی اواخر بهار، قلمه‌های ۸–۱۰ سانتی‌متری تهیه و سوزن‌های پایینی حذف شوند. پایین قلمه در هورمون ریشه‌زا فرو برده و در بستر بسیار سبک و مرطوب کاشته می‌شود. رطوبت هوای بالا و دمای معتدل برای ریشه‌زایی ضروری است. خوابانیدن هوایی روی شاخه‌های ضخیم نیز می‌تواند برای تولید پایه‌های بونسای قدرتمند استفاده شود، هرچند زمان‌بر است.

لاریکس آمریکایی (تاماراک)

درخت خزه‌ای سیتکا کاج سیاه اتریشی کاج بریستل‌کون حوضهٔ بزرگ صنوبر سفید (اسپروس سفید)