نام علمي
Hancornia speciosa
دانستنیهای علمی
جنس Hancornia یکی از جنس های خانواده ی خرزهره (Apocynaceae) می باشد که اولین بار در سال 1812 مورد شناسایی قرار گرفته است.
گیاهان این جنس بومی آمریکای جنوبی (برزیل، پرو، بولیوی، پاراگوئه) می باشند.
در این جنس، تنها یک گونه شناخته شده است که نام علمی آن Hancornia speciosa است و به مانگابا (Mangaba) شهرت دارد.
![مانگابا]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های اسیدی
|
"مانگابا" درختی کوچک به ارتفاع 10 تا 25 فوت و خزاندار است.
دارای شاخه های بدون کرک، تیره و زبر می باشد.
این گیاه مقدار زیادی شیرابه ی سفید رنگ تولید می کند.
برگ ها دارای آرایش متقابل، ساده و به ابعاد 5-6 × 2 می باشد.
گل های این درخت لوله ای، معطر و به رنگ سفید می باشند.
مانگابا دارای میوه های کوچک و گردی است که زمان رسیدن به رنگ زرد یا سبز مشاهده می شوند. واریته های دیگری نیز از این گیاه وجود دارند که دارای میوه هایی به رنگ های دیگر می باشند. پالپ میوه ها معطر بوده و دارای مزه ی کمی شیرینی است.
هر صد گرم از بخش خوراکی این گیاه حاوی 47.5 کالری انرژی، 0.70 گرم پروتئین، 0.30 گرم چربی، 41 گرم کلسیم، 18 گرم فسفر، 2.80 گرم آهن، 30 میکروگرم ویتامین A، 40 میکروگرم ویتامین B1، 40 میکروگرم ویتامین B2، 0.33 میکروگرم ویتامین C و 0.500 میکروگرم نیاسین می باشد.
![mangaba]()
شرایط محیط رشد
اقلیم و دما
مانگابا (Hancornia speciosa) بومی نواحی گرمسیری و نیمهگرمسیری برزیل است و در اقلیمهای گرم با فصل خشک عملکرد خوبی دارد. بازه دمایی مناسب معمولاً حدود 20 تا 32 درجه سانتیگراد است و رشد در دماهای پایین کند میشود. این گیاه به یخبندان حساس است و دمای نزدیک صفر میتواند به شاخهها و نهال آسیب جدی وارد کند.
نور و تابش
آفتاب کامل برای رشد رویشی و گلدهی/میوهدهی مطلوب ضروری است. در سایهروشن یا سایه سنگین، تاجپوشش متراکم اما گلدهی کاهش مییابد. در مناطق بسیار گرم، وجود جریان هوا و مدیریت تنش گرمایی (مانند مالچ) به حفظ تعادل آبی کمک میکند.
رطوبت و نیاز آبی
مانگابا به دورههای خشکی سازگار است، اما برای استقرار نهال و در سالهای ابتدایی به آبیاری منظم نیاز دارد. پس از استقرار، آبیاری تکمیلی در دورههای کمبارش به بهبود رشد و کیفیت میوه کمک میکند. رطوبت نسبی متوسط تا نسبتاً بالا قابل تحمل است، ولی ماندابی و رطوبت دائمی خاک موجب کاهش رشد و افزایش خطر پوسیدگی ریشه میشود.
خاک، زهکشی و pH
خاکهای سبک تا متوسط (شنی-لوم تا لوم) با زهکشی عالی بهترین گزینهاند. این گونه در خاکهای کمحاصل نیز میتواند رشد کند، اما افزودن ماده آلی باعث بهبود نگهداری آب و تغذیه میشود. دامنه pH اسیدی تا نزدیک خنثی مناسب است و خاکهای سنگین رسی و فشرده به دلیل تهویه ضعیف توصیه نمیشوند.
باد و مکان کاشت
محل کاشت باید آفتابی و دارای گردش هوای مناسب باشد. بادهای شدید میتوانند به شاخههای شکننده و گلها آسیب بزنند؛ استفاده از بادشکن در مناطق بادخیز مفید است.
![Hancornia speciosa]()
مقابله به آفات مانگابا
آفات رایج مانگابا (Hancornia speciosa)
در مانگابا، شپشکها (بهویژه شپشکهای آردآلود و سپردار) و شتهها با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی برگ، ضعف رشد و ترشح عسلک میشوند که به دوده (کپک سیاه) میانجامد. پایش منظم پشت برگها و سرشاخههای جوان، کلید تشخیص زودهنگام است. مدیریت شامل هرس شاخههای آلوده، شستوشوی شاخساره با آب، استفاده از صابونهای حشرهکش یا روغنهای معدنی/نیم (Neem) در جمعیتهای پایین، و حفظ دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکهاست.
لاروهای برگخوار و برخی سوسکها نیز میتوانند برگها را سوراخ کرده و فتوسنتز را کاهش دهند. جمعآوری دستی در باغهای کوچک، نصب تله نوری/فرومونی در صورت دسترسی، و در طغیانها کاربرد هدفمند حشرهکشهای کمخطر (با رعایت برچسب) توصیه میشود.
بیماریها و اختلالات مهم
لکهبرگیهای قارچی و پوسیدگیهای طوقه و ریشه (اغلب در خاکهای سنگین و آبمانده) از مشکلات اصلیاند. بهبود زهکشی و اجتناب از آبیاری بیش از حد، مؤثرترین راه پیشگیری است. حذف برگهای آلوده، ضدعفونی ابزار هرس، افزایش فاصله کاشت برای گردش هوا، و مصرف قارچکشهای مسی یا سیستمیکِ مجاز در برنامههای تناوبی میتواند شدت بیماری را کاهش دهد.
برای کاهش خسارت کلی، تغذیه متعادل (پرهیز از نیتروژن بالا)، مدیریت علفهای هرز و استقرار نهالهای سالم و گواهیشده توصیه میشود.
![مانگابا]()
نحوه تکثیر مانگابا
تکثیر مانگابا از طریق کشت بذرهای آن یا روش های مختلف پیوند زدن صورت می گیرد. بذرها در صورت خشک شدن جوانه نمی زنند.
نهال های بذری را باید در محیط های سایه و دارای خاک های اسیدی (با پی اچ 5.2 تا 5.5) کشت کرد.
میوه های این درخت زمانی که کاملاً رسیده باشند به صورت تازه مورد استفاده قرار می گیرند و قابل خوردن می باشند.
این میوه ها همچنین برای تهیه نوشیدنی ها و بستنی ها نیز مورد استفاده قرار می گیرند.
این درختان معمولاً به صورت خودرو وجود دارند و کمتر مورد کشت و کار قرار می گیرند. در نواحی که بومی هستند، میوه ها از درختان خودرو جمع آوری می گردند.