افوربیا تیروکالی

دانستنیهای علمی

این گیاه به عناوین دیگری چون گیاهان Firestick ، درخت فرفیون هند ، درخت مداد ، چوب در آتش و یا شیر بوش شناخته شده است

درختچه ای است که در مناطق نیمه خشک و آب و هوای گرمسیری رشد می کند . این گونه توزیع گسترده ای در آفریقا دارد ، که در حال حاضر در شمال شرقی ، مرکزی و جنوب آفریقا به وفور یافت میشود. همچنین بومی سایر نقاط این قاره و همچنین برخی از جزایر اطراف و شبه جزیره عربستان نیز می شود

گونه Euphorbia tirucalli یا فرفیون گونه ای خشبی به شکل کاکتوس ولی بدون خار است. این گونه در مناطقی مانند برزیل و آفریقا گسترش زیادی داشته و نسبت به خشکی مقاوم می باشد.

خصوصیات - معرفی

ساقه و فرم کلی گیاه

گیاه Euphorbia tirucalli دارای ساقه‌های استوانه‌ای، باریک و بسیار منشعب است که ظاهری شبیه «چوب خط‌کشی» ایجاد می‌کند. رنگ ساقه‌ها در گیاهان سالم و نور‌دوست، سبز روشن تا سبز مایل به زرد است. ساقه‌ها گوشتی، آبدار و مسئول اصلی انجام فتوسنتز هستند زیرا برگ‌ها بسیار کوچک و زودریز می‌باشند.

برگ‌ها

برگ‌های افوربیا تیروکالی بسیار ریز، خطی یا باریک و کوتاه بوده و در انتهای شاخه‌های جوان ظاهر می‌شوند. این برگ‌ها سبز روشن هستند اما به سرعت می‌ریزند و گیاه در بیشتر زمان سال بدون برگ دیده می‌شود. ریزش برگ‌ها سازگاری با شرایط خشک و کاهش تعرق است.

گل‌ها و شیره گیاهی

گل‌ها کوچک، نامشخص و معمولاً زرد متمایل به سبز هستند و در انتهای شاخه‌های نازک تشکیل می‌شوند. زیبایی گیاه بیشتر به فرم شاخه‌هاست تا گل‌ها. در صورت آسیب‌دیدگی اندام‌ها، شیره سفید و غلیظ (لاتکس) از آن خارج می‌شود که سمی و محرک پوست و چشم است.

شرایط نگهداری افوربیا تیروکالی

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 10 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مخلوطی از خاک برگ و خاک جنگلی

نور مناسب

افوربیا تیروکالی در محیط‌های بسیار روشن بهترین رشد را دارد. نور مستقیم ملایم یا آفتاب کاملِ فیلترشده، ساقه‌ها را متراکم‌تر و رنگ را یکنواخت‌تر می‌کند. در فضای داخلی، کنار پنجره جنوبی/غربی ایده‌آل است؛ کمبود نور باعث درازشدگی و ضعف شاخه‌ها می‌شود. هنگام انتقال از سایه به آفتاب، تدریجی عمل کنید تا آفتاب‌سوختگی رخ ندهد.

دما و جریان هوا

این گیاه گرمادوست است و بازه دمایی حدود 18 تا 32 درجه سانتی‌گراد را ترجیح می‌دهد. دمای زیر 10 درجه می‌تواند باعث توقف رشد و آسیب بافتی شود و یخ‌زدگی معمولاً کشنده است. از باد سرد و تغییرات ناگهانی دما دور نگه دارید؛ تهویه ملایم برای کاهش رطوبت سطحی و پیشگیری از پوسیدگی مفید است.

رطوبت و آبیاری در پیوند با محیط

تیروکالی به رطوبت بالای هوا نیاز ندارد و با رطوبت معمول منزل سازگار است. محیط‌های خیلی مرطوب همراه با تهویه کم، ریسک پوسیدگی را افزایش می‌دهند. بین دو آبیاری اجازه دهید بستر کاملاً یا تقریباً خشک شود؛ در زمستان و دمای پایین، فواصل آبیاری را بیشتر کنید.

جنس خاک و زهکشی

مهم‌ترین شرط، خاک سبک و بسیار زهکش است. ترکیبی شبیه خاک کاکتوس (مثلاً خاک گلدان سبک + پرلیت/پومیس + شن درشت) مناسب است. خاک سنگین و ماندابی، سریعاً به پوسیدگی ریشه و ساقه منجر می‌شود. گلدان دارای سوراخ زهکش و امکان خروج آب اضافی ضروری است.

تغذیه و نکات ایمنی محیطی

در فصل رشد، کوددهی ملایم و کم‌غلظت کافی است؛ در نور کم یا زمستان کود ندهید. شیره لاتکسی گیاه محرک پوست و چشم است؛ هنگام هرس یا تعویض گلدان از دستکش استفاده کنید و گیاه را دور از دسترس کودکان و حیوانات قرار دهید.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

اغلب مورد استفاده برای تغذیه دام و یا به عنوان پرچینی می باشد

این گیاه تولید هیدروکربن لاتکس سمی میکند که قابلیت تبدیل به بنزین را دارد. ملوین کالوین شیمیدان پیشنهاد بهره برداری از این گیاه برای تولید نفت را داده است. کالوین تخمین زده است که 10 - 50 بشکه نفت در هر هکتار از این گیاه دست یافتنی است. همچنین در تولید لاستیک میتواند استفاده می شود.

افوربیا تیروکالی در طب سنتی در بسیاری از کشور ها مورد استفاده قرار میگیرد. در درمان سرطان ، excrescences ، تومورها و زگیل ها در کشور هایی چون برزیل ، هند ، اندونزی ، مالزی و Malabar استفاده میشود. همچنین برای آسم ، سرفه ، درد گوش ، درد اعصاب ، روماتیسم ، دندان درد ، و زگیل در هند استفاده می شود.

مقابله به آفات افوربیا تیروکالی

آفات رایج افوربیا تیروکالی

افوربیا تیروکالی اغلب در محیط‌های آپارتمانی دچار آفت‌های مکنده می‌شود. شته، شپشک آردآلود و کنه تارتن دو نقطه‌ای با تغذیه از شیره گیاه موجب زردی و ضعف ساقه‌های مدادی می‌شوند. حضور لکه‌های چسبناک، پرزهای سفید پنبه‌ای یا تارهای نازک عنکبوتی از نشانه‌های اصلی آلودگی است. در صورت پیشرفت، رشد گیاه متوقف و سرشاخه‌ها چروکیده و خشک می‌شوند.

بیماری‌ها و پوسیدگی ریشه

مهم‌ترین بیماری افوربیا تیروکالی پوسیدگی ریشه ناشی از آبیاری زیاد و زهکش ضعیف است. قهوه‌ای شدن پایه ساقه، نرمی و بوی نامطبوع خاک از علائم این بیماری قارچی است. رطوبت مداوم، خاک سنگین و گلدان بدون سوراخ خروجی آب خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.

روش‌های پیشگیری و مبارزه

برای آفات مکنده، ابتدا گیاه را با دوش ملایم آب شست‌وشو دهید و سپس از محلول رقیق صابون حشره‌کش یا روغن ولک استفاده کنید. ایزوله کردن گلدان آلوده از سایر گیاهان، قدم اول کنترل است. برای مقابله با پوسیدگی ریشه، آبیاری را کاهش داده، خاک را کاملاً زهکش‌دار انتخاب و در صورت پیشرفت، ریشه‌های قهوه‌ای را هرس و در گلدان تازه بکارید. ضدعفونی دوره‌ای ابزار هرس از انتقال عوامل بیماری‌زا جلوگیری می‌کند.

نحوه تکثیر افوربیا تیروکالی

تولید مثل افوربیا تیروکالی در طبیعت

افوربیا تیروکالی در زیستگاه طبیعی خود عمدتاً از طریق بذر و ریزش قلمه‌های طبیعی تکثیر می‌شود. گل‌های ریز و نامحسوس آن پس از گرده‌افشانی، دانه‌های کوچک تولید می‌کنند که توسط باد، آب یا جانوران پخش می‌شوند. در شرایط گرم و نیمه‌خشک، سقوط و ریشه‌دار شدن شاخه‌های شکسته مهم‌ترین راه گسترش جمعیت این گیاه است. مقاومت بالا به خشکی و توانایی ریشه‌دهی سریع، به آن امکان می‌دهد به‌سرعت در مناطق باز مستقر شود.

روش‌های تکثیر افوربیا تیروکالی در خانه

ساده‌ترین و مطمئن‌ترین روش تکثیر خانگی، قلمه‌گیری ساقه‌ای است. ابتدا شاخه‌ای سالم را با ابزار تیز جدا کرده و شیره‌ی سفید و سمی آن را با آب سرد شست‌وشو داده یا اجازه دهید خشک شود. سپس قلمه را ۱–۲ روز در سایه قرار دهید تا محل برش پینه ببندد. پس از آن، قلمه را در خاک سبک و بسیار زهکش‌دار (مخلوط خاک کاکتوس و پرلیت) بکارید. آبیاری باید ملایم و با فاصله باشد تا از پوسیدگی جلوگیری شود. در نور زیاد غیرمستقیم و دمای معتدل، ریشه‌دهی طی چند هفته انجام می‌شود.

هشدار - عوارض جانبی

شیره موجود در این گیاه بسیار سمی است. تماس با پوست باعث سوزش شدید ؛ تماس با چشم ممکن است درد شدید ، و ممکن است باعث کوری موقت تا 7 روز شود

اگر بلعیده شود ، ممکن است باعث سوزش دهان ، لبها ، زبان و حتی خفگی شود.

افوربیا هوریدا مرجان مینیاتوری پديلانتوس افوربیا شمعدانی (درخت شمعدانی)

آکالیفا دم‌گربه‌ای افوربیا دکاری آکالیفا مارژیناتا رامبای