نام علمي
Eugenia stipitata
دانستنیهای علمی
گیاه "آرازا" درخت میوه ای بومی جنگل های بارانی آمازون در برزیل، کلمبیا و اکوادور است. این گیاه کمتر شناخته شده است و زیاد مورد استفاده قرار نمی گیرد. اگرچه میوه های این گیاه برای مصرف مستقیم، بسیار ترش و اسیدی است ولی از آن در تهیه آب میوه، مارمالادها، بستنی ها و غیره استفاده می شود. گونه های کشت شده می توانند میوه هایی به قطر 12 سانتیمتر و وزن 740 گرم تولید کنند در حالیکه میوه های گیاهان خودرو و وحشی حدود 7 سانتیمتر قطر و 30 گرم وزن خواهند داشت.
![آرازا]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرم و خشک
خاک مورد نياز
انواع مختلفی از خاک ها
|
آرازا درختچه یا درختی کوچک به ارتفاع 2.5 تا 15 متر با شاخه هایی انبوه می باشد. پوست آن به رنگ قهوه ای تا مایل به قرمز است. برگ ها ساده، با آرایش متقابل، بیضوی تا کمی تخم مرغی، به طول 8 تا 19 سانتیمتر و عرض 3.5 تا 9.5 سانتیمتر، نوک تیز، با حاشیه ای یکپارچه، به رنگ سبز تیره تا سبز کمرنگ، با 6 تا 10 جفت رگبرگ، پوشیده از کرک های کوتاه و پراکنده در قسمت زیرین هستند. گل آذین ها به صورت خوشه ای و جانبی، معمولاً با دو تا پنج گل که دمگل دار بوده و حدود یک سانتیمتر نیز عرض دارند، دیده می شوند. هر گل دارای چهار کاسبرگ گرد و پنج گلبرگ سفید رنگ و تخم مرغی شکل است. همچنین هر گل دارای تخمدانی طویل و 70 پرچم می باشد. میوه ها سته ای، گرد و کروی یا پهن شده در قطبین، به ابعاد 2 تا 10 در 2 تا 12 سانتیمتر بوده که هر یک از میوه ها ممکن است در بهترین شرایط به وزن حدود 750 گرم نیز برسد. این میوه ها به رنگ سبز کمرنگ (در اوایل رشد و نارسی) تا زرد روشن (در زمان رسیدن)، با پوستی نازک و مخملی و پالپی آبدار، معطر، اسیدی و ضخیم هستند. هر میوه حدود 12 بذر را در خود جای می دهد. بذرهای این گیاهان جزو گروه بذرهای ریکالسیترنت (بذرهای سخت و مقاوم) بوده که می توانند به مدت طولانی در شرایط خشکی و یخبندان زنده بمانند.
![Araza]()
شرایط محیط رشد
این گیاهان می توانند سرما را برای مدت کوتاه تحمل کنند همچنین آب و هوای گرم و خشک را برای رشد ترجیح می دهند. این گیاه به خوبی می تواند در مناطقی با متوسط دمای سالیانه 18 تا 26 درجه سانتیگراد رشد کرده و سازگار شود. همچنین می تواند کاهش دما را تا -4 درجه سانتیگراد تحمل کند. گیاهان کشت شده در نواحی پست (از سطح دریا) تا ارتفاعات 1200 متری بالاتر از سطح دریا می توانند میوه تولید کنند. این درختان به طور متوسط به حدود 1200 تا 1800 میلیمتر بارندگی در هر سال نیاز دارند. همچنین می توانند به خوبی در انواع مختلفی از خاک های اسیدی، لومی یا شنی رشد کنند اما برای رشد بهینه، خاک های حاصلخیز و مرطوب را ترجیح می دهند. از نظر نیاز نوری نیز به مکان هایی با آفتاب کامل احتیاج دارند.
![Eugenia stipitata]()
مقابله به آفات آرازا
آفات مهم آرازا (Eugenia stipitata)
مهمترین آفات آرازا، شتهها، مگس میوه، تریپس و شپشکهای نرم هستند. شتهها با مکیدن شیره گیاه موجب پیچیدگی برگ و کاهش رشد میشوند.
مگس میوه درون میوه تخمگذاری کرده و باعث پوسیدگی داخلی و ریزش میوهها میشود. تریپسها لکههای نقرهای روی برگ و میوه ایجاد میکنند و کیفیت میوه را کاهش میدهند.
شپشکهای نرم با ترشح عسلک، رشد قارچ فوماژین (دودهای) را تسهیل میکنند.
بیماریها و روشهای پیشگیری
بیماریهای قارچی مانند لکه برگی، آنتراکوز و پوسیدگی ریشه در رطوبت بالا شایعاند. زهکشی نامناسب خاک و آبیاری سنگین، ریشهها را مستعد پوسیدگی میکند.
برای پیشگیری، استفاده از خاک با زهکشی خوب، پرهیز از آبیاری غرقابی و حذف برگها و میوههای آلوده ضروری است. محلولپاشی دورهای با قارچکشهای مسی در شرایط مرطوب توصیه میشود.
مدیریت تلفیقی آفات و امراض
مهمترین اصل، پایش منظم بوتهها و اقدام زودهنگام است. استفاده از تله زرد چسبنده برای مگس میوه و تریپس، شستوشوی برگها با صابون حشرهکش، و آزادسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها برای کنترل شتهها مؤثر است.
هرس ملایم برای بهبود تهویه، ضدعفونی ابزار هرس، و رعایت بهداشت باغ (جمعآوری بقایای گیاهی) شدت آفات و بیماریها را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
![آرازا]()
نحوه تکثیر آرازا
تکثیر این گیاهان عمدتاً از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد. بذرهای استخراج شده از میوه های بالغ دارای بیشترین سرعت جوانه زنی می باشند. در صورت وجود شرایط بهینه برای جوانه زنی بذر، به ویژه وجود رطوبت کافی، بیش از 80 درصد بذرها پس از 60 روز جوانه خواهند زد.
میوه های این گیاه فرازگرا بوده و دارای سطح بالایی از اسید (به طور متوسط با اسیدیته 2.4) است. همچنین دارای مقدار زیادی نیتروژن و پتاسیم می باشد. هر گرم از وزن خشک این میوه ها دارای 8 تا 10 درصد پروتئین، 5 تا 6.5 درصد فیبر، 65 تا 72 درصد کربوهیدرات های دیگر، مقدار کمی حدود 0.16 تا 0.21 درصد کلسیم، 10 تا 12 پی پی ام روی و مقدار کمی نیز فسفر و منیزیم می باشد.
هر 100 گرم از میوه های تازه این گیاه حاوی 775 میلیگرم ویتامین آ، 9.84 میلیگرم ویتامین ب1 و 768 میلیگرم ویتامین ث است. پالپ میوه ها نیز دارای 4 درصد ماده خشک، 11.9 درصد پروتئین، 49.2 درصد قند (3.1 درصد گلوکز، 33.9 درصد فروکتوز، 17.2 درصد ساکارز)، 4 درصد خاکستر، 39 درصد آمینو اسیدها و مواد معدنی دیگر می باشد.
میوه های این گیاه دارای سزکوئی ترپن هایی نظیر germacrene B بوده و همچنین دارای فعالیت آنتی اکسیدانی نیز می باشند. بعلاوه عصاره اتانولی این میوه ها خواص آنتی موتاژنی و آنتی ژنوتوکسیک از خود نشان داده که می توان به عنوان یک ماده ضدسرطان، مطالعات بیشتری را روی آن انجام داد.