دانستنیهای علمی
ردهبندی و ویژگیهای گیاهشناسی
سریش کوهستانی با نام علمی Eremorus tabas از تیرهٔ Asphodelaceae و زیرتیرهٔ Asphodeloideae است. این گونه به جنس Eremorus تعلق دارد که بهطور عمومی با نام foxtail lily شناخته میشود. گیاه چندساله، ریزومدار و دارای ساقهٔ گلدهندهٔ بلند و خوشههای متراکم گل است که در بهار تا اوایل تابستان ظاهر میشوند.
منطقه بومی و گستره جغرافیایی
Eremorus tabas گونهای بومی ایران، بهویژه نواحی شرقی و منطقه طبس است. رویشگاههای طبیعی آن عمدتاً در دامنههای کوهستانی، دشتهای مرتفع و شیبهای سنگلاخی با خاکهای سبک و نسبتاً فقیر دیده میشود. این گیاه به اقلیم نیمهخشک تا خشک، با زمستانهای سرد و تابستانهای گرم سازگار است.
زیستگاه و بومشناسی
سریش در ارتفاعات متوسط تا نسبتاً بالا میروید و به نور کامل خورشید نیاز دارد. ریشهها و ریزومهای گوشتی آن برای ذخیره آب و مواد غذایی سازگار شدهاند و به گیاه امکان تحمل دورههای خشکی را میدهند. حضور آن در فلور استپی و نیمهبیابانی ایران نشانگر نقش آن در تثبیت خاک و تنوع زیستی مراتع است.
تاریخچه و اشارههای علمی
گونه Eremorus tabas در سدهٔ بیستم بر پایه نمونههای جمعآوریشده از حوالی طبس توصیف شده است. نام گونهای «tabas» به طور مستقیم به خاستگاه جغرافیایی آن اشاره دارد و در فلورهای ناحیه ایرانی-تورانی به عنوان یک تاکسون اندمیک یا بسیار محدود به ایران شناخته میشود.
![سریش]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
33 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
مکان های شنی و کوهپایه ای
|
درختی است با قامت متوسط، برگ های آن سبز، کناره های برگ دارای بریدگی و دندانه نامنظم شبیه برگ زبان گنجشک است، نوک برگ ها خیلی تیز و کشیده تر از برگ های زیتون و شکل کلی درخت شبیه به درخت زیتون تلخ می باشد. حال حاضر در چابهار، بندرعباس و سایر نقاط جنوب کشور می روید. گیاهی به ارتفاع 80 تا 100 سانتی متر با قسمت زیرزمینی به صورت زیرزمینی، برگ های طوقه ای، گل آذین خوشه ای و گل های زرد می باشد. موسم گلدهی آنها نیمه بهار و برگ های جوان به صورت پخته شده در اردیبهشت ماه مصرف خوراکی دارد.
![]()
شرایط محیط رشد
شرایط دمایی و اقلیمی مناسب سریش (Eremurus tabas)
سریش گیاهی کوهستانی و نیمهخشک است و در تابستانهای گرم و زمستانهای سرد رشد مطلوبی دارد. تحمل دمایی آن بالاست، اما برای تشکیل جوانههای گل به یک دوره سرمای زمستانه نیاز دارد. بهترین بازه دما برای رشد رویشی حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است.
نور و تابش خورشید
این گیاه به نور کامل و مستقیم خورشید نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز برای تشکیل ساقههای گلدهنده و ذخیره مواد غذایی در ریزوم ضروری است. در سایه یا نیمسایه، ساقهها ضعیف و خوابیده میشوند و گلدهی کاهش مییابد.
رطوبت و آبیاری
سریش به خشکی مقاوم است و از رطوبت زیاد خاک آسیب میبیند. آبیاری باید متوسط و با فواصل منظم در فصل رشد انجام شود. آب اضافی و ماندابی شدن خاک باعث پوسیدگی ریشه و ریزوم میشود.
خاک و تغذیه معدنی
خاک مناسب سریش، سبک، شنیـلومی و کاملاً زهکشدار است. pH کمی قلیایی تا خنثی برای جذب بهتر عناصر توصیه میشود. افزودن مواد آلی پوسیده و ماسه در زمان کاشت، تهویه و زهکشی خاک را بهبود داده و رشد ریزومها را تسهیل میکند.
![Eremorus tabas]()
نحوه تکثیر سریش
کاشت بذر
در فصل پاییز اقدام شود. در محیطی بسته با دمایی در حدود 15 درجه و در قابی سرد بذرها را بکارید، سرعت جوانه زنی این گیاه کند می باشد و بین 1 تا 12 ماه زمان می برد. اولین زمستان بهتر است گیاه در گلخانه بماند و پس از آن به فضای باز منتقل شود.
تقسیم بوته:
ار 6 سال یکبار صورت می گیرد.
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
میوه سریش:
در میوه سریش ماده تلخ بایاکانین وجود دارد و مصرف خوراکی آن مسهل و کشنده کرم معده می باشد. روغن میوه محرک و و ضد انگل و ضد عفونی کننده می باشد و به عنوان پادزهر برای مارگزیدگی و عقرب گزیدگی مفید می باشد. اگر آن را بر پوست بمالید، اگزمای مزمن و دردهای روماتیسمی و بیماری های پارازیتی وست نظیر بیماری اسکابیز که نوعی چرب است را بهبود می بخشد.
گل سریش:
خوردن گل سریش برای تقویت معده مفید است و تصفیه کننده خون و خون ساز است. اگر آب جوشانده ی آن را کمپرس کنید. برای التیام زخم ها و جراحت ها مفید است. گل وبرگ سریش را با هم بکوبید و بر یشانی ضماد کنید، از هذیان و تب ها جلوگیری می کند.
برگ درخت سریش:
برگ درخت سریش تونیک و مقوی بدن ومعده است، تصفیه کننده خون و تولید کننده خون می باشد و آب جوشانده ی به صورت کمپرس برای التیام زخم ها و جراحت مفید است. برای شستشو و ضدعفونی کردن زخم ها و رفع اگزما مفید می باشد.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره سريشيان و جنس های آن