این گیاه با نام علمی Echinocereus mojaven و نام مرسوم (Mojave Mound Cactus) که به فارسي کاکتوس تودهای موهاوی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cactaceae بومي بومی جنوبغرب ایالات متحده آمریکا، بهویژه بیابان موهاوی و نواحی خشک کالیفرنیا و نوادا، در زمینهای سنگلاخی و شنی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، فقیر از نظر مواد آلی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Echinocereus mojaven
نام لاتين
Mojave Mound Cactus
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Echinocereus mojavensis که در منابع قدیمیتر با نامهای نزدیک مانند Echinocereus mojavensis و فرمهای محلی دیگر ذکر شده، عضوی از خانواده Cactaceae است. این گونه در راسته Caryophyllales، زیرخانواده Cactoideae و قبیله Echinocereeae قرار میگیرد. جنس Echinocereus شامل کاکتوسهای استوانهای کوچک تا متوسط با تیغهای اغلب رنگین و گلهای درشت و نمایان است.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زیستگاه اصلی این گونه بیابان موهاوی در جنوبغربی ایالات متحده است. گستره آن عمدتاً ایالتهای کالیفرنیا، نوادا و بخشهایی از آریزونا و یوتا را شامل میشود، جایی که در ارتفاعات پایین تا متوسطِ بیابانی گسترش دارد. جمعیتها اغلب بهصورت لکهای و وابسته به شرایط خاص میکروکلیمایی دیده میشوند.
زیستگاه و شرایط بومشناختی
این کاکتوس معمولاً روی دامنههای سنگلاخی، تپههای شنی تثبیتشده و بسترهای ماسهای–ریگی رشد میکند. خاکها کمعمق، بسیار زهکشدار و از نظر مواد آلی فقیرند. گیاه با تابش شدید خورشید، بادهای خشک و نوسان دمایی روز و شب سازگار شده است. ساختار تودهای و ساقههای چندگانه به کاهش تبخیر و محافظت از بافتهای درونی در برابر تنش حرارتی کمک میکند.
ویژگیهای ریختشناسی و بومسازگاری
ساقهها استوانهای تا کمی خمیدهاند و در تودههای متراکم رشد میکنند؛ این فرم رشد، سطح تماس با آفتاب عصرگاه و باد را کم میکند. تیغها نهتنها نقش دفاعی دارند بلکه با ایجاد سایه میکروسکوپی روی پوست، دما و تبخیر را کاهش میدهند. گلها معمولاً بهاری، قیفیشکل و با رنگهای روشن هستند و برای جلب گردهافشانهای روزفعال مانند زنبورها تکامل یافتهاند.
پیشینه کشف و مطالعه علمی
کاکتوسهای جنس Echinocereus از نیمه دوم قرن نوزدهم توسط گیاهشناسان و کلکسیونرهای آمریکای شمالی توصیف شدند. نمونههای اولیه Echinocereus mojavensis در جریان کاوشهای فلور بیابان موهاوی جمعآوری و در هرباریومهای ایالات متحده نگهداری شدند. در دهههای بعد، بحثهایی درباره مرزبندی گونهای و زیرگونهای در این گروه مطرح بوده است و همچنان مطالعات مولکولی برای روشنشدن روابط درونجنسی ادامه دارد.
خصوصیات - معرفی
ساختار کلی و عادت رشد
Echinocereus mojavensis یک کاکتوس ستونی-تودهای کوچک تا متوسط است که بهصورت دستههای انبوه از ساقههای استوانهای رشد میکند. هر توده معمولاً از چند تا دهها ساقه تشکیل شده و قطر هر ساقه حدود ۳ تا ۷ سانتیمتر است. ارتفاع ساقهها معمولاً ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر بوده و با افزایش سن، تودهها متراکمتر و کروی-ستونی به نظر میرسند.
ساقه، دندهها و آرئولها
ساقهها سبز تا سبز تیره هستند و در نور شدید به تهرنگ مایل به بنفش متمایل میشوند. سطح ساقه دارای ۱۰ تا ۱۵ دندهٔ مشخص و برجسته است که دندهها به صورت طولی تمام ساقه را میپوشانند. روی دندهها آرئولهای بیضی تا گرد قرار دارند که فاصلهٔ آنها نسبتاً کم است و نمایی منظم و ردیفی ایجاد میکند. آرئولها محل رویش خارها و گاه گلها هستند.
خارها و پوشش حفاظتی
خارها معمولاً متراکم و دربرگیرندهٔ کل سطح ساقهاند و رنگ آنها از سفید مایل به خاکستری تا قهوهای روشن متغیر است. خارهای میانی ضخیمتر و گاه کمی قلابدار بوده و نقش حفاظتی قوی در برابر علفخواران و تابش شدید خورشید دارند. خارهای شعاعی نازکتر، متعدد و بهصورت شعاعی در اطراف آرئول گسترده میشوند و ظاهر تودهای و کرکمانند ایجاد میکنند.
گل، رنگ و ساختار گلآذین
گلها در نزدیکی بخشهای بالایی ساقه ظاهر میشوند و نسبتاً درشتاند. طول گل معمولاً بین ۵ تا ۸ سانتیمتر و قطر آن ۴ تا ۷ سانتیمتر است. رنگ گلها اغلب قرمز تا قرمز-سرخابی با لولهٔ گلی باریک و جام گلی پهن است. گلبرگها باریک، کشیده و نوکتیز بوده و به صورت شعاعی پیرامون مرکز گل قرار دارند. مرکز گل دارای پرچمهای زرد مایل به طلایی و مادگی سبز است که تضاد رنگی چشمگیری با گلبرگها ایجاد میکند.
میوه و بذر
میوهها کروی تا بیضی، گوشتی و در ابتدا سبز هستند که در زمان رسیدن به رنگ قرمز یا قرمز مایل به بنفش در میآیند. سطح میوه ممکن است بقایای خارهای ریز را حفظ کند. داخل میوه مملو از بذرهای سیاه، ریز و براق است که در بافتی ژلاتینی و خوراکی قرار دارند و نقش اصلی در پراکنش نسل بعدی گیاه را بر عهده دارند.
شرایط نگهداری کاکتوس تودهای موهاوی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک، شنی یا سنگریزهای با زهکشی عالی، فقیر از نظر مواد آلی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
|
دما و بازه حرارتی مناسب
Echinocereus mojavensis گیاهی کاملاً گرمادوست و مقاوم به خشکی است. دمای ایدهآل روزانه بین ۲۰ تا ۳۲ درجه سانتیگراد است. در زمستان دمای ۵ تا ۱۰ درجه را تحمل میکند، اما یخبندان طولانی زیر صفر میتواند به ریشه و بافتهای آبدار آسیب بزند. در محیط گلدانی بهتر است در زمستان به فضای سرپوشیده و بدون یخزدگی منتقل شود تا استرس حرارتی کاهش یابد.
نور و شدت تابش
این کاکتوس بومی نواحی بسیار آفتابی موهاوی است و به نور فراوان مستقیم نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای رشد متراکم و رنگپذیری مناسب ضروری است. در آپارتمان، بهترین محل کنار پنجره جنوبی یا غربی با تهویه مناسب است. جابهجایی ناگهانی از سایه به آفتاب تند میتواند باعث سوختگی شود، بنابراین باید بهتدریج به نور شدید عادت داده شود.
رطوبت هوا و آبیاری
Echinocereus mojavensis به رطوبت نسبی پایین (هوای خشک) علاقه دارد و در هوای مرطوب مستعد پوسیدگی است. آبیاری باید عمیق اما بسیار کمتکرار باشد. در فصل رشد، پس از خشک شدن کامل خاک تا عمق چند سانتیمتری آبیاری شود و در زمستان تقریباً خشک نگه داشته شود. از پاشیدن آب روی ساقه در هوای خنک و مرطوب خودداری شود.
خاک، زهکشی و بستر کشت
مهمترین نیاز این گیاه، خاک بسیار سبک و کاملاً زهکشدار است. ترکیبی از ۶۰–۷۰٪ مواد معدنی (پرلیت، ماسه شسته درشت، پوکه معدنی) و ۳۰–۴۰٪ خاک برگ یا کمپوست الکشده مناسب است. گلدان باید سوراخهای زهکشی کافی داشته باشد و لایهای از سنگریزه در کف آن قرار گیرد. تجمع آب در ته گلدان، اصلیترین عامل پوسیدگی ریشه و نابودی گیاه است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :