زبان‌درقفا

دانستنیهای علمی

زبان‌درقفا گیاهی سمی از جنس Delphinium میباشد. در این جنس که از خانواده آلالگان هستند حدود 300 گونه از گیاهان چند ساله گلدار وجود دارد که اغلب در سراسر نیمکره شمالی و همچنین در کوه های بالای استوای آفریقا یافت میشوند (در بعضی مراجع جزیره مالت در دریای مدیترانه به عنوان منشأ این گیاه معرفی شده است). نام Delphinium از کلمه یونانی delphis گرفته شده و اشاره به شباهت این گل به بینی دلفین دارد.

خصوصیات - معرفی

این گیاه دارای برگ های با 3 تا 7 لوب دندانه دار که شباهت هایی با لوب های برگ نخل دارد. ساقه گلدار اصلی کاملاً راست و ایستاده است. اندازه بین گونه ها در این جنس بسیار متفاوت و از 10 سانتی متر در برخی گونه های آلپی ، تا 2 متر ارتفاع متغیر میباشد.

گل زبان‌درقفا در رنگ های مختلفی از بنفش ، آبی ، قرمز و زرد یا حتی سفید دیده میشود. این گل دارای پنج کاسبرگ گلبرگ مانند است. دانه های آن کوچک هستند و اغلب حالت براق سیاه دارند. گل های این گیاه از اواخر بهار تا اواخر تابستان نمایان میشوند و با پروانه ها و زنبور گرده افشانی می شوند.

شرایط نگهداری زبان‌درقفا

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک قلیایی زهکشی شده (خاک لوم)

رشد مطلوب این گیاه در خاک لوم به خوب زهکشی شده و در خورشید کامل و با سرپناه در برابر بادهای قوی میباشد.

در فصل بهار خاک گیاه را با مخلوط کردن 2 تا 4 اینچ از کمپوست تقویت نمایید.

با حفر گودالی دو برابر قطر ظرف گیاه در هنگام کاشت، اطمینان حاصل شود که بالای توپ ریشه با خاک هم سطح است.

مقابله به آفات زبان‌درقفا

آفات رایج زبان‌درقفا (Delphinium staphisagria)

شته‌ ها و تریپس مهم‌ترین آفات این گیاه هستند که با مکیدن شیره سبب پیچیدگی برگ، زردی و کاهش گلدهی می‌شوند. کنه‌ های ریز نیز در هوای گرم و خشک فعال شده و لکه‌ های نقره‌ای و تارهای نازک ایجاد می‌کنند. در شرایط متراکم و کم‌تهویه، راب و حلزون به جوانه‌ها و برگ‌های پایینی خسارت می‌زنند.

روش‌های مقابله با آفات

برای کنترل شته و تریپس، ابتدا از شست‌وشوی منظم برگ‌ها با آب و صابون ملایم گیاهی و حذف اندام‌ های شدیداً آلوده استفاده شود. در صورت تداوم آلودگی، می‌توان از روغن‌ های گیاهی مانند روغن چریش یا حشره‌کش‌ های انتخابی با دز پایین بهره برد. برای راب و حلزون، جمع‌آوری دستی شبانه، تله‌ های تشت آبی و موانع فیزیکی مانند نوار مسی مؤثر است.

بیماری‌ های قارچی و پیشگیری

سفیدک پودری و پوسیدگی ریشه از رایج‌ترین بیماری‌ها هستند که در آبیاری سنگین و زهکش نامناسب تشدید می‌شوند. آبیاری در صبح، پرهیز از خیس کردن مداوم برگ، استفاده از خاک سبک و ضدعفونی‌شده و فاصله‌کاشت مناسب، ریسک بیماری را کاهش می‌دهد. در شروع علائم، حذف برگ‌های بیمار و استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌ های مناسب توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر زبان‌درقفا

تولیدمثل زبان‌درقفا در طبیعت

زبان‌درقفا (Delphinium staphisagria) گیاهی علفی و یک‌ساله با تولیدمثل جنسی از طریق بذر است. گل‌های دارای شهد و گرده فراوان، حشرات گرده‌افشان به‌ویژه زنبورها را جذب می‌کنند. پس از گرده‌افشانی، کاسبرگ‌ها و گلبرگ‌ها می‌ریزند و میوه‌های پوشینه تشکیل می‌شود. هر پوشینه حاوی بذرهای تیره و زاویه‌دار است که با باد، باران یا ریزش طبیعی در اطراف بوته پراکنده می‌شوند. بذرها برای جوانه‌زنی به یک دوره سرما (طبقه‌بندی سرد) و خاک نسبتاً سبک نیاز دارند.

روش‌های تکثیر در خانه

در خانه، ساده‌ترین روش تکثیر زبان‌درقفا کاشت بذر است. بذرهای تازه را ۴–۶ هفته در دمای ۲–۵ درجه سانتی‌گراد در یخچال درون ماسه یا خاک مرطوب قرار دهید تا نیاز سرمایی برطرف شود. سپس آن‌ها را روی بستر سبک و غنی از هوموس پخش کرده، کمی بپوشانید و رطوبت یکنواخت فراهم کنید. گلدان را در محل پرنور با دمای خنک نگه دارید؛ جوانه‌زنی معمولاً طی ۲–۴ هفته رخ می‌دهد. به‌علت سمی بودن تمام بخش‌های گیاه، هنگام کار با بذر و نهال از دستکش استفاده کنید و از دسترسی کودکان و حیوانات جلوگیری شود.

هشدار - عوارض جانبی

تمام بخش های این گیاه حاوی delphinine آلکالوئیدهای بسیار سمی هستند و باعث استفراغ هنگام خوردن میشوند، و حتی میتواند موجب مرگ در مقادیر بیشتر شود. هرچند از عصاره این گیاه در مقادیر خیلی کم در طب گیاهی استفاده می شود.

زبان در قفا یکساله گل زبان درقفا بلند

زبان در قفا یکساله خرغوس گل آلاله پُرپَر گل باد