ارکیده دارزی

دانستنیهای علمی

Cypripedium Calceoluslady's slipper orchid که به فارسی ارکیده دارزی نامیده میشود، گیاهی از خانواده ثعلبیان- ارکیده سانان بومی نیمکره شمالی به خصوص انگلستان، فرانسه، روسیه، چین، کره و ژاپن می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور زیاد، کمی مرطوب درجه حرارت 10-27 درجه سانتی گراد درجه سانتیگراد و خاک مطلوب آن مخلوطی از خزه اسفاگتوم و خاک لوم و پیت و شن است.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 10-27 سانتی گراد درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مخلوطی از خزه اسفاگتوم و خاک لوم و پیت و شن، خاک خوبی برای ارکیده است.

این گل معمولاً به رنگ ارغوانی روشن است و بیشتر در زمین های جنگلی باز و در خاک های آهکی و مرطوب یافت می شود. در قاره اروپا نیز در زمینهای هوموسی و پوشش نیمه سایه جنگل رشد میکند.

برداشت بی رویه آن در اروپا باعث کاهش چشمگیر آن در سرزمین های بومی خود شده است و در تعدادی از کشورهای اروپایی از آن محافظت می شود. در بریتانیا و به خصوص در سراسر شمال انگلستان تا اواخر قرن 20 کاملاً گسترده بود در حالی که هم اکنون در معرض انقراض قرار دارد.

شرایط محیط رشد

دما و گردش هوا

Cypripedium calceolus یک ارکیده زمینیِ مناطق معتدل و سرد است و به تابستان‌های خنک و زمستانِ سرد برای رکود طبیعی نیاز دارد. بهترین بازه دمایی رشد فعال معمولاً حدود 10 تا 22 درجه سانتی‌گراد است و گرمای طولانی‌مدت بالای 25 درجه می‌تواند باعث ضعف، سوختگی برگ و کاهش گل‌دهی شود. جریان ملایم هوا در کنار رطوبت مناسب، خطر بیماری‌های قارچی را کم می‌کند.

نور

نور ایده‌آل، روشن ولی غیرمستقیم یا سایه‌روشن شبیه زیرآشکوب جنگل است. آفتاب تندِ ظهر به‌ویژه در تابستان به برگ‌ها آسیب می‌زند، اما نور کمِ پایدار نیز رشد را کند کرده و گل‌دهی را کاهش می‌دهد. نور صبحگاهی ملایم یا فیلترشده با توری سایه‌بان مناسب است.

رطوبت و آبیاری

رطوبت نسبی متوسط تا بالا (حدود 50 تا 70٪) مطلوب است، اما مهم‌تر از آن، خاک همواره «مرطوبِ یکنواخت» باشد نه خیس و غرقابی. خشکی کامل بستر به‌خصوص در دوره رشد به ریشه‌های ظریف آسیب می‌زند. آب با املاح کم (ترجیحاً باران یا تصفیه‌شده) توصیه می‌شود.

بستر، زهکشی و اسیدیته

این گونه به بستر سبک، پرهوا و غنی از مواد آلی جنگلی نیاز دارد؛ ترکیبی از خاک‌برگ پوسیده، پیت/کوکوپیت، پرلیت یا پوکه و مقدار کمی شن برای زهکشی مناسب است. زهکشی عالی همراه با حفظ رطوبت، کلید موفقیت است. pH مناسب معمولاً کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7) است؛ در بسیاری رویشگاه‌ها تحمل به خاک‌های آهکی نیز گزارش می‌شود، اما در کشت خانگی از افراط در آهک‌دهی پرهیز کنید.

مقابله به آفات ارکیده دارزی

آفات مهم ارکیده دارزی (Cypripedium calceolus)

مهم‌ترین آفات این ارکیده شامل شته‌ها، حلزون‌ها، راب‌ها و لاروهای حشرات خاکزی هستند. شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی موجب ضعف بوته و انتقال ویروس می‌شوند. حلزون‌ها و راب‌ها شب‌هنگام برگ‌ها و گل‌ها را می‌جوند و می‌توانند جوانه‌های تازه را کاملاً نابود کنند. لاروهای سوسک‌ها و حشرات خاکزی نیز با تغذیه از ریزوم‌ها و ریشه‌ها باعث زردی و خشکیدگی گیاه می‌گردند.

بیماری‌ها و شیوه‌های مدیریت

بیماری‌های مهم شامل پوسیدگی قارچی ریشه (Pythium، Phytophthora)، لکه‌برگی قارچی و پوسیدگی باکتریایی است. آبیاری سنگین و زهکشی ضعیف، رطوبت طولانی در اطراف ریزوم را ایجاد کرده و زمینه را برای پوسیدگی فراهم می‌کند. برای پیشگیری، بستر کشت باید سبک، با زهکشی عالی و دارای گردش هوای مناسب باشد، از آبیاری روی برگ‌ها خودداری و فقط خاک مرطوب نگه داشته شود.

روش‌های کنترل و پیشگیری

جمع‌آوری دستی حلزون و راب، استفاده از تله‌های آلی و مالچ‌های خشن در اطراف بوته توصیه می‌شود. در صورت طغیان شته، می‌توان از صابون حشره‌کش یا روغن‌های گیاهی استفاده کرد. برای بیماری‌های قارچی، کاربرد دوره‌ای قارچ‌کش‌های مجاز و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. حذف برگ‌های آلوده و پرهیز از تراکم کاشت، اساس مدیریت بلندمدت است.

نحوه تکثیر ارکیده دارزی

تولیدمثل در طبیعت

ارکیده دارزی (Cypripedium calceolus) گیاهی چندساله با رشد بسیار کند است. در طبیعت، تکثیر اصلی آن از طریق بذرهای بسیار ریز و سبک انجام می‌شود که به‌وسیله باد پخش می‌گردند. جوانه‌زنی بذر تنها در صورت حضور قارچ‌های همزیست میکوریزا در خاک امکان‌پذیر است، زیرا جنین بذر فاقد بافت ذخیره‌ای بوده و برای تأمین مواد غذایی به این قارچ‌ها وابسته است. گرده‌افشانی معمولاً توسط حشرات به‌ویژه زنبورها انجام می‌شود که در ساختار شبیه کفش لبۀ گل به دام می‌افتند و هنگام خروج، گرده را منتقل می‌کنند. این چرخه سبب می‌شود تشکیل یک بوته بالغ در طبیعت گاه تا ۱۰ سال طول بکشد.

روش‌های تکثیر در خانه

در خانه، تکثیر رویشی از طریق تقسیم ریزوم مطمئن‌ترین روش است. این کار باید در اواخر زمستان یا اوایل بهار، هنگام خواب گیاه انجام شود؛ هر قطعه باید حداقل دو جوانه سالم و بخشی از ریشه‌های ضخیم داشته باشد. بستر کشت نیمه‌سایه، خنک و بسیار زهکش‌دار با مخلوط خاک برگ، پرلیت و اندکی خاک باغچه توصیه می‌شود. تکثیر بذر در خانه تقریباً ناممکن است، زیرا نیاز به محیط کشت استریل و همزیستی قارچی کنترل‌شده دارد. برای موفقیت طولانی‌مدت، رطوبت یکنواخت، دمای خنک و اجتناب از جابه‌جایی مکرر گلدان ضروری است.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس کفشک و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره ثعلبیان و جنس های آن