نخل مرداب؛ گیاه رطوبت‌دوستِ مناسب گلدان‌های آبی و کنار استخر

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
نخل مرداب؛ گیاه رطوبت‌دوستِ مناسب گلدان‌های آبی و کنار استخر
نخل مرداب (*Cyperus alternifolius*) گیاهی علفیِ چندساله از تیرهٔ جگنیان (Cyperaceae) است که در ایران با نام‌های «نخل مرداب»، «پاپیروس زینتی» و گاه «چتر پاپیروس» شناخته می‌شود و در جهان با نام‌های *Umbrella plant / Umbrella papyrus* نیز معروف است. بهترین رشد آن در نور زیادِ غیرمستقیم تا آفتاب ملایم، دمای حدود ۱۸ تا ۳۰ درجهٔ سانتی‌گراد (حساس به سرما و یخبندان) و رطوبت بالاست؛ خاک یا بستر باید دائماً مرطوب باشد و حتی می‌تواند به‌صورت نیمه‌آبزی در آب کم‌عمق نگهداری شود. ساقه‌ها راست و سبز بوده و در انتها دسته‌ای از براکته‌های باریک و شعاعی شبیه چتر تشکیل می‌شود؛ برگ‌های حقیقی کم‌نمایان و گل‌آذین‌ها خوشه‌های کوچک در مرکز چترند. کاربرد اصلی آن زینتی (فضای سبز، حاشیهٔ آبگیرها و محیط‌های داخلی) است و گاهی در تصفیهٔ زیستی آب و جذب برخی آلاینده‌ها نیز به‌کار می‌رود.

Nargil_Cyperus alternifolius
نام علمي
Cyperus alternifolius
نام لاتين
umbrella palm
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

اسم علمی نخل مرداب Cyperus alternifolius ، از خانواده cyperaceae میباشد. این جنس ۵۵۰ گونه مختلف دارد که تمام آنها علاقمند به رطوبت زیاد هستند.

ارتفاع آن به یک متر می رسد. برگهای نخل مرداب ، خشن، سبز تیره و خطی شکل می باشد. ساقه آن معمولا سخت و در انتها دارای براکته های سبز رگبرگ مانند است که حالت آبشاری دارند، این براکته ها در انتهای ساقه مانند چتر قرار گرفته اند.

نخل مرداب از گیاهانی که بیشتر در باتلاق ها و مرداب ها پیدا میشه و این روزها می توانید اون رو در داخل خانه هم نگهداری کنید . این گیاه به پنجه کلاغی هم معروف است ، این گیاه برای باتلاقها و مرداب ها هست و اگر میخواهید آن را در خانه پرورش دهید باید شرایط نگهداری رو براش فراهم کنید این گیاه عاشق رطوبت بالاست و باید خیلی خیلی بهش آب بدید و برعکس بقیه گیاهان آپارتمانی که عامل اصلی مرگشون آبیاری زیاد است این گیاه با کم شدن آبیاری و رطوبت محیط از بین میرود.

این گیاه بومی باتلاق های جزیره های ماداگاسکار و جزيره موريس و شبه جزیره عربستان هستش و میتونید تو جنگل های گرمسیری و نیمه گرمسیری هم پیداش کنید، اما امروزه غالبا در سراسر جهان کشت میشود

نخل مرداب

خصوصیات - معرفی

گل آذین کوچکی در قسمت تحتانی براکته ها از اواسط تا اواخر تابستان ظاهرمی شود که در مراحل اولیه زرد رنگ است و تولید دانه های گرده سفید رنگ می کند و در آخر ، به رنگ قهوهای در می آید

این گیاه از در تابستان گل آذین های کوچی در قسمت پایین براکته ها میدهد (اواخر تیر ماه شروع به گلدهی میکنه) که اوایل زرد رنگ بوده و سپس به رنگ سفید و در آخر به رنگ قهوه ای در می آید.

umbrella palm


بيشتر مطالعه کنيد :


شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز نخل مرداب
23 درجه سانتیگراد
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز نخل مرداب
خیلی مرطوب
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه نخل مرداب
متوسط
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز نخل مرداب
خاک باغچه، تورب و ماسه

نخل مرداب به نور معمولی، گرمای متوسط تا زیاد، آبیاری فراوان، رطوبت هوای عادی یعنی ۵۰ تا ۷۰ درصد و خاک قلیایی، احتیاج دارد.

کود مورد نیاز نخل مرداب را میتوان به میزان ۲ گرم در لیتر هر هفته یکبار از اردیبهست تا شهریور ماه ، مصرف کرد.

مخلوطی از خاک باغچه، تورب و ماسه محیط مناسبی را برای رشد این گیاه فراهم می کند

نخل مرداب چقدر نور نیاز دارد؟

گیاه نخل مرداب به نور زیاد و غیر مستقیم نیاز داره البته اگر میتونید خیس بودن ریشه رو برای همیشه داشته باشید باید نور زیاد بهش بدید در غیر این صورت حتما در محلی با نور معمولی قرار بدین ولی اول کاری بهتون بگم که این گیاه به آبیاری خیلی زیاد نیاز داره پس نور زیاد به شریط خیس بودن ریشه براش خوبه، اگر داخل حیاط میخواهید این گیاه رو بکارید دقیقا براش مرداب درست کنید.
داخل آپارتمان حتما براش نور فیلتر شده فراهم کنید چون نور شدید و مستقیم باعث سوختگی برگهای گیاه می شود و اگر حداقل ۸ ساعت نور داخل خانه ندارید به هیچ وجه سمت این گیاه نرید مگر اینکه بخواهید با نور رشد براش نور کافی رو فراهم کنید.

نخل مرداب رو چقدر آبیاری کنیم؟

این گیاه عاشق آبیاری هست و به هیچ وجه بهش آسیب نمیرسد این گیاه زادگاهش باتلاق بوده پس برای رشد به آب زیاد چه در فصل گرم و چه در فصل سرد نیاز دارد شما در تابستان و بهار گیاه را روزانه آبیاری کنید و در زمستان و پاییز مقدار آبیاری را کمی کم کنید. توجه داشته باشید که در فصل گرم سال نیاز آبی آن بسیار افزایش پیدا میکند و از گلدانی استفاده کنید که زهکشی خوبی نداشته باشه برعکس بقیه گیاهان و سعی کنید زیر گلدانی آن همیشه پر از آب باشه.
پس اگه جزو اون دسته از آدمها هستید که همیشه به گیاه هاتون آب میدید این بهترین گزینه برای شما هست.

بهترین دمای برای نگهداری نخل مرداب

این گیاه دمای بین ۱۰ الی ۳۵ درجه سانتی گراد را میتونه به راحتی تحمل کنه ولی بهتر در زمستان دما پایین تر از ۱۰ درجه سانتیگراد نرسه، پس اگر در مناطقی زندگی می کنید که پاییز و زمستان سردی دارد یا گیاه رو به خونه منتقل کنید یا اونو کاور کنید اگر دیدی توی فصل سرد شروع به قهوه ای شدن برگ کرد بدون که دمای محل نگهداری پایین هست.
راستی اگر زمستان گیاه نخل مرداب شروع به خزان کرد نگران نباشید چون مجددا در فصل بهار و تابستان شروع به رشد خواهد کرد، در تابستان هم با افزایش دما هم آبیاری را زیاد کنید و هم غبارپاشی را افزایش دهید.

آیا نخل مرداب نیاز به هرس دارد؟

 این گیاه به علت رشد سریع نیاز به هرس هر چند ماه یکبار داره، سعی کنید شاخه های ضعیف و اضافی یا قهوه ای شده رو از گیاه جدا کنید تا انرژی گیاه صرف رشد برگهای جدید و سالم بشه، میتونید هرس رو هر سه ماه یکبار با استفاده از قیچی تیز و استریل شده انجام بدید.


بهترین زمان تعویض گلدان نخل مرداب

اگر گیاه نخل مرداب رو داخل گلدان نگهداری می کنید توجه داشته باشید که هر چقدر ریشه گیاه در گلدان زیاد باشه رشد برگی گیاه بیشتر خواهد شد پس برای تعویض زود گلدان عجله نکنید ، اجازه بدین که ریشه های گیاه از زیر گلدان خارج بشه و پس از اون اقدام به تعویض گلدان کنید. دقت کنید که زمانی که دارید تعویض گلدان رو انجام میدید به ریشه گیاه آسیب نرسه.

گلدهی نخل مرداب

اگر شرایط گفته شده در بالا رو به خوبی رعایت کنید نخل مرداب شما از اوایل تابستان شروع به گلدهی می کنند و بعد از چند هفته شروع به قهوه ای شدن می کنند و می ریزند، چون گلهای این گیاه زیبایی خاصی دارد. سعی کنید گل ها رو از گیاه جدا کنید.در زمان زمان گلدهی از کود ۱۲۱۲۳۶ هم میتونید استفاده کنید.

Cyperus alternifolius

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی

از برگ‌ها و سرشاخه‌های Cyperus alternifolius عصاره‌های غنی از پلی‌فنول استخراج می‌شود؛ مطالعات آزمایشگاهی اثرات آنتی‌اکسیدانی و ضدباکتریایی ملایم نشان داده‌اند. این یافته‌ها بالینی نیستند و نیازمند تأیید بیشترند.

کاربردهای داروسازی

عصاره‌های برگ و ساقه به‌عنوان منبع طبیعی آنتی‌اکسیدان برای فرمولاسیون‌های موضعی و پوشش‌های ضدمیکروبی در حال بررسی‌اند. کاربرد دارویی تأییدشده‌ای برای این گونه گزارش نشده است.

کاربردهای صنعتی و محیط‌زیستی

ریشه و ریزوم در تالاب‌های مصنوعی برای تصفیه فاضلاب به کار می‌رود و نیتروژن، فسفر و برخی فلزات سنگین را کاهش می‌دهد. ساقه‌های فیبری در حصیربافی و تولید خمیرکاغذ کم‌درجه به‌کار می‌روند.

راهنمای نگهداری و پرورش گیاهان آپارتمانی - نخل مرداب

مقابله به آفات نخل مرداب

مشکلات و بیماری های رایج نخل مرداب

 این گیاه یک آفت مهم و اصلی دارد و آن هم  کنه تارعنکبوتی است، این آفت در زیر برگ گیاه خودش رو تکثیر میکنه و از شیره گیاه برای زنده موندن و تکثیر استفاده میکنه که بعد از گذشت مدتی باعث از بین رفتن نخل مرداب شما خواهد شد، بهتره در اولین دیدار با این آفت از سم های مخصوص برای سمپاشی استفاده کنید.
در کنار موارد بالا از دیگر آفت های رایج این گیاه شپشک و حلزون هست که میتوانید به وسیله سم ملانیوم باهاش مبارزه کنید و همچنین همیشه ساقه های قهوه ای را از گیاه جداکنید و حتما در فصل های سرد سال گیاه رو به داخل خانه منتقل کنید.

دلیل چروک شدن برگهای نخل مرداب چیست؟

زمانی که گیاه در معرض نور مستقیم خورشید قرار بگیره و آب کافی بهش نرسه و آبیاری کم انجام باشد برگها دچار این مشکل خواهند شد پس گیاه را به محلی با نور فیلتر شده منتقل کنید.

 زرد و قهوه ای شدن برگها نخل مرداب 

این گیاه نیاز آبی زیادی دارد و شما این مورد رو رعایت نکردید پس برای شروع گلدان را در یک تشت آب به مدت ۱۵ دقیقه قرار دهید. از این پس هم غبار پاشی را افزایش دهید و هم دفعات آبیاری.

علت خشک شدن برگها در زمستان نخل مرداب

با پایین رفتن دما (زیر ۱۰ درجه) برگها شروع به ریزش خواهند کرد پس باید گلدان را به محلی با دمای بیشتر منتقل کنید.

دلیل ریز بودن برگهای جوان نخل مرداب 

این شکل دلایل زیادی داره که اصلی ترین اون کمبود مواد مغذی در خاک است که باید د فصل رشد هر دو الی سه هفته یکبار گیاه رو تغذیه کنید.

دلیل پیچیدگی برگها نخل مرداب 

این مشکل نشون میده که نور برای رشد گیاه کافی نیست و باید سریعا گیاه رو به محلی با نور زیاد و غیر مستقیم منتقل کنید. اگر چنین شرایطی ندارید باید براش نور مصنوعی تهیه کنید.

نخل مرداب

نحوه تکثیر نخل مرداب

نخل مرداب را میتوان به راحتی، از اواسط بهار تا اوایل تابستان با روش تقسیم بوته، تکثیر کرد. بعد از آبیاری گلدان، گیاه را خارج نمایید و با یک چاقوی تیز، انبوه ریشه ها را به با حداقل ۴ یا ۵ ساقه تقسیم کنید. اگر با دست عمل تقسیم را انجام دهید، صدمه کمتری به ریشه ها وارد می آید. هر قسمت را در گلدانی با قطر دهانه ۹تا ۱۱ سانتیمتر، حاوی کمپوست گلدانی با پایه پیت قرار دهید و کاملا آبیاری کنید

روش دیگر تکثیر آن است که راس گل را همراه برگه های زیر گل با قیچی جدا کنید و در آن و یا کمپوست مخصوص بذر و قلمه مرطوب قراردهید به طوری ساقه آن بر عکس به سمت بالا باشد برگها داخل آب قرار بگیرند. بعد از ریشه دهی، آن را به گلدان منتقل نمائید

تکثیر نخل مرداب به روش تقسیم بوته

شما میتونید به راحتی این گیاه رو از اواسط فصل بهار تا اوایل تابستان از این طریق تکثیر کنید به این شکل که ابتدا کل بوته را از خاک خارج کنید به نحوی که ریشه گیاه دچار آسیب نشود و سپس با دست ریشه ها را به چند دسته تقسیم و از هم جدا کنیدو سپس داخل گلدان با خاک مرطوب قرار می دهیم . هر قسمت را در گلدانی با قطر دهانه ۹تا ۱۱ سانتی متر، حاوی کمپوست گلدانی با پایه پیت قرار دهید و کامل آبیاری کنید.

تکثیر نخل مرداب به روش قلمه برگ

برای این کار شما باید راس گیاه به همراه برگهای زیر آن را با یک قیچی تیز برش بزنید و سپس در کمپوست مخصوص بذر و قلمه مرطوب قرار دهید به طوری که ساقه آن برعکس به سمت بالا باشد برگها داخل آب قرار بگیرند. بعد از آنکه ریشه زد آن را به یک گلدان مناسب با سایز گیاه منتقل کنید.

umbrella palm

عوارض جانبی - هشدار

آیا نخل مرداب سمی است؟

این گیاه رو جزو گیاهان با سمیت خیلی خیلی کم دسته بندی شده و تا حالا هم هیچ گزارشی از مسمومیت بعد از خوردن و بلعیده شدن اون توسط انسان و داده نشده است. ولی مراقب باشید چون بعد از بلعیده شدن احتمال استفراغ وجود داره و بهتره دور از دسترس کودکان قرار دهید

پنجه کلاغی,umbrella papyrus, umbrella sedge , umbrella palm

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس سعد و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره جنگيان - جنگیان و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.45 از ۵، بر اساس 554 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

صبا حسنی مظهر 1391/11/19
من حدود دوماه است که یک گیاه نخل مرداب را از محیط بیرون به داخل خانه آورده ام این گیاه حدود یک متر ارتفاع دارد و داخل تشت آب نگهداری می شود نور گیاه متوسط و دمای محیط 20 درجه است هر روز برگ ها را با آب دو بار اسپری می کنم و حدود سه هفته گذشته کمی خاک برگ به آن اضافه کردم هیچ گون سمی به گیاه نداده ام وچون حدث میزدم که زردی برگ ها ممکن است به علت کمبود آهن باشد به آن کمی مکمل آهن دادم اما هیچ نشانه ای دال بر بهبود گیاه نیست ممنون میشم اگر من رو راهنمایی کنید که علت این زرد شدن چیست و چه کاری باید انجام داد؟
محمد 1391/02/20
خواهشمند است درصورت اطلاع از عوارض وبیماری های ناشی از نگهداری گیاه مرداب اینجانب را راهنمایی نمایید.ظاهرا شایعه شده که این گیاه عوارضی همچون آلزایمرو ام اس و ... ایجاد می نماید یا به پیشرفت آنها کمک می کند .
باتشکر
نوشین ورمزیار 1393/07/16
با عرض سلام و خسته نباشید.من یک گلدان نخل مرداب دارم که حدود 10 سال  خاکش را  عوض  نکردم وچون ابیاریش  زیاده  و خاکش شسته میشه  میخواستم ببینم چطور میشه خاکش رو تقویت کنم؟این گلدان کاملا سر حاله ومشکلاتی مثل زردی برگ و خم شدن ساقه ها ندارد.اگر کود یا قطره ی تقویتی برای این گیاه هست ممنون میشم اسمشو به من معرفی کنید تا از سایتتون خریداری کنم.سپاس فراوان
نهال کیانفر 1393/09/11
با سلام و تشکر از سایت بسیار خوبتون.

من حدود 3 ماه پیش یک گلدان نخل مرداب خریدم. موقع خرید گلدانش رو تعویض کردم. تقریبا هر روزآبیاری میشه، یکبار صبح و یکبار غروب که از سر کار برمیگردم. معمولا اسپری هم میکنم هر روز. همیشه داخی ظرف زیر گلدانی گیاه آب هست. نور هم بصورت غیر مستقیم هست. چون منزل من کلا نورگیری خوبی نداره متاسفانه و تنها کمی نور صبحا و دم ظهر دارم که اون هم چون خونه نیستم و نماتونم پنجره رو باز بزارم، از پشت شیشه‌ی دوجداره هست. گیاه داخل خاک هست و قصد دارم سطلی بزرگتر از گلدان تهیه کنم و فضای باتلاقی برای نخلم ایجاد کنم.


 تا قبل از سرد شدن هوا گیاه شاداب بود، دمای محیط رو با اسپلیت روی 22 درجه تنظیم میکردم. گاهی فقط نوک برگها خشک میشد که کوتاه میکردمشون. ولی یکماهی هست که گیاه شادابی قبل رو نداره و مرتبا نوک برگها زرد میشه. نمیدونم از وقتی هوا سردتر شده اینطور شده؟ چون اسپلیت روشن نیست و داخل خونه شوفاژ روشنه و آبیاری هم بصورتی که قبلا بود هستش. البته با سردتر شدن هوا و ابری بودن هوا همون نوری هم که اواخر تابستون به گیاه میرسید، حالا بیسیار کمتر شده.


 علاوه بر این موارد، همین حدود یکماه  پیش بعد از آبیاری، متوجه شدم که چندتا کرم که شبیه کرم هزارپا بودند (پاهای ریز زیادی اطرافشان بود) روی خاک گلدان بدلیل آبیاری جمع شدن. نمیدونم آیا برای گیاهم مشکلی ایجاد میکنن؟ باید بکشمشون؟؟ در ضمن نمیدونم چرا گیاهم برگهاش کمرنگ شدن و زرد رنگ... مخصوصا برگهای تازش که جدیدا سر از خاک درآوردن و کوتاهتر از بقیه هم هستن، بیشتر زرد هستن. ممنون میشم راهنماییم کنین.
عليرضا ناظمي 1394/07/08
حدود چند ماه قبل نخل مرداب من شروع به رشد زیادی کرد و در عرض 1 ماه ساقه ها تا حدود 1و نیم متر رسیده بود ولی بعد شروع به زرد شدن و خشک شدن کرده و هیچ رشدی نداشته است و یکی یکی ساقه ها و برگ ها زرد میشوند
ابیاری هر روز از ظرف زیر گلدان انجام میشه و نور هم کنار پنجره شمالی هست.

ثبت پرسش یا نظر جدید