۱۴۰۴ ششم دی

سوسن ملکه اِما (کرینوم)

این گیاه با نام علمی Crinum augustum و نام مرسوم (Queen Emma Lily) که به فارسي سوسن ملکه اِما (کرینوم) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Amaryllidaceae بومي بومی جنوب‌شرقی آسیا، به‌ویژه میانمار و مناطق گرمسیری اطراف، در نواحی مرطوب و نزدیک منابع آبی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی غنی از مواد آلی، مرطوب با زهکشی مناسب، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاهشناسی

گیاه Crinum augustum که در فارسی گاهی به نام «کرینوم اوگوستوم» شناخته می‌شود، عضوی از خانواده Amaryllidaceae (اماریلیداسه) است. این خانواده شامل گیاهان پیازدار زینتی مانند نرگس و آماریلیس است. جنس Crinum بیش از 100 گونه دارد که بیشتر آن‌ها در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان پراکنده‌اند.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

خاستگاه اصلی Crinum augustum جزایر اقیانوس هند و مناطق گرمسیری اقیانوس آرام معرفی شده است؛ به‌ویژه در جزایر موریس و نواحی مجاور گزارش شده است. این گونه در مناطق ساحلی مرطوب، نزدیک جنگل‌های حرا و حاشیه رودخانه‌های کم‌عمق رشد می‌کند. در بسیاری از مناطق گرمسیری دیگر نیز به‌عنوان گیاه زینتی وارد و گاه طبیعی‌شده است.

زیستگاه و ویژگی‌های بوم‌شناختی

زیستگاه طبیعی کرینوم اوگوستوم شامل خاک‌های مرطوب، با زهکش مناسب و اغلب نزدیک آب‌های شور یا نیمه‌شور است. این گیاه پیازدار چندساله با برگ‌های نواری و بلند و گل‌های قیفی‌شکل بزرگ شناخته می‌شود. تحمل نسبتاً خوب به بادهای ساحلی و شوری خفیف خاک، آن را به گیاهی ویژه برای اکوسیستم‌های ساحلی تبدیل کرده است.

تاریخچه کشف و کاربردهای علمی

گونه‌های جنس Crinum از سده‌های 18 و 19 میلادی توسط گیاه‌شناسان اروپایی در سفرهای اکتشافی به مناطق استوایی جمع‌آوری و توصیف شدند. Crinum augustum در باغ‌های گیاه‌شناسی به‌عنوان نمونه‌ای مهم برای مطالعه تکامل گیاهان پیازدار گرمسیری نگهداری می‌شود. همچنین، در پژوهش‌های شیمی‌گیاهی، آلکالوئیدهای خانواده Amaryllidaceae از این جنس مورد بررسی قرار گرفته‌اند، هرچند استفاده دارویی گسترده و تأییدشده‌ای برای این گونه خاص ثبت نشده است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و پیاز

گیاه Crinum augustum دارای پیاز بزرگ، تخم‌مرغی تا تقریباً کروی است که قطر آن معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر می‌رسد. پوسته‌های پیاز ضخیم، گوشتی و به رنگ سفید مایل به کرم بوده و لایه‌های بیرونی آن اغلب قهوه‌ای روشن و کاغذی است. ساقهٔ واقعی کوتاه و فشرده است و بیشتر درون پیاز پنهان می‌ماند، در حالی‌که پایهٔ گل‌دهنده به صورت ساقه‌ای استوانه‌ای، توپر و سبز تا سبز مایل به ارغوانی از مرکز پیاز خارج می‌شود و معمولاً ارتفاعی حدود ۴۰ تا ۷۰ سانتی‌متر دارد.

برگ‌ها

برگ‌های سوسن ملکه اما نواری‌شکل، کشیده و خمیده‌اند و اغلب به‌صورت روزت از بالای پیاز خارج می‌شوند. طول برگ‌ها می‌تواند به ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متر و پهنای آنها به ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر برسد. سطح برگ‌ها صاف، براق و چرمی با حاشیهٔ کامل است. رنگ برگ‌ها معمولاً سبز تیرهٔ اشباع‌شده است و در برخی کلون‌ها ته‌مایهٔ ارغوانی در قاعده برگ دیده می‌شود. رگبرگ میانی در پشت برگ برجسته و به صورت خطی روشن‌تر یا تیره‌تر قابل تشخیص است.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌آذین از نوع چتری (آمبل) بوده و روی یک محور گل‌دهندهٔ ضخیم و ایستاده تشکیل می‌شود. در انتهای ساقه، معمولاً ۸ تا ۱۵ گل در کنار هم ظاهر می‌شوند که هر یک دارای دمگل نسبتاً بلند هستند. گل‌ها درشت، قیفی تا شیپوری‌شکل و به‌طور افقی تا کمی آویزان قرار می‌گیرند. طول گل‌ها حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر است. گلبرگ‌ها باریک، دراز و کمی پیچ‌خورده‌اند؛ سطح بیرونی آن‌ها اغلب صورتی تند تا ارغوانی مایل به قرمز و سطح داخلی صورتی روشن‌تر است، در حالی‌که قاعدهٔ لولهٔ گل سفید یا سبز کم‌رنگ دیده می‌شود. پرچم‌ها بلند، بیرون‌زده و به رنگ سفید تا صورتی کم‌رنگ با دانهٔ گردهٔ زرد متمایل به نارنجی هستند.

میوه و بذر

میوه‌ها کپسولی، نسبتاً گرد و گوشتی‌اند و پس از بلوغ به رنگ سبز مایل به زرد درمی‌آیند. هر کپسول دارای حجره‌هایی است که درون آن بذرهای درشت و کروی تا بیضوی با بافتی اسفنجی و رنگ سبز روشن قرار دارند. بذرها توان رویش بالایی دارند و اغلب بدون دورهٔ خواب طولانی جوانه می‌زنند.

شرایط نگهداری سوسن ملکه اِما (کرینوم)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی غنی از مواد آلی، مرطوب با زهکشی مناسب، با pH اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دمای مناسب برای رشد سوسن ملکه اما

دمای ایدئال برای Crinum augustum بین ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه به سرمای شدید و یخبندان بسیار حساس است و در دماهای زیر ۱۰ درجه رشد آن متوقف می‌شود. در مناطق سرد، نگهداری در فضای بسته یا گلخانه گرم توصیه می‌شود.

نور مورد نیاز

سوسن ملکه اما نیازمند نور زیاد و غیرمستقیم است. بهترین مکان برای آن کنار پنجره‌های پرنور شرقی یا غربی است. در فضای باز، نور فیلتر شده یا نیم‌سایه روشن مناسب است. تابش مستقیم و شدید آفتاب ظهر می‌تواند سبب سوختگی نوک و حاشیه برگ‌ها شود.

رطوبت و آبیاری

این گیاه رطوبت نسبی متوسط تا کمی بالا (۵۰–۷۰٪) را می‌پسندد. در محیط‌های خشک، استفاده از زیرگلدانی سنگریزه‌دار و مه‌پاشی ملایم مفید است. خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد اما هرگز غرقاب نشود. در دوره رشد فعال آبیاری منظم و در دوره استراحت (معمولاً زمستان) کاهش یابد.

خاک و بستر کشت مناسب

Crinum augustum به خاکی سبک، عمیق، با زهکش قوی و غنی از مواد آلی نیاز دارد. ترکیبی از خاک باغچه سبک، کمپوست یا خاک‌برگ پوسیده و کمی ماسه شسته یا پرلیت مناسب است. زهکشی خوب برای جلوگیری از پوسیدگی پیاز کاملاً ضروری است. pH کمی اسیدی تا خنثی (۶ تا ۷) بهترین عملکرد را ایجاد می‌کند.

گلدان، تهویه و مکان کاشت

گلدان‌های عمیق با سوراخ‌های کافی در کف برای این گیاه مناسب‌ترند، زیرا پیاز و ریشه‌ها عمیق می‌روند. قرار دادن گلدان در مکانی با جریان هوای ملایم، بدون باد سرد مستقیم، توصیه می‌شود. در مناطق گرم، کاشت در باغچه آفتاب-نیم‌سایه با خاک زهکش‌دار نتیجه بسیار خوبی دارد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

سوسن آمازون گل نرگس وحشی سوسن عنکبوتی ساحل گل خورشیدی

  محسن شهاب الدین