نام علمي
Colutea arborescens
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
گیاه Colutea arborescens با نام فارسی «دغدغک» از تیره Fabaceae (Leguminosae) و زیرتیره Faboideae است. جنس آن Colutea شامل درختچههایی با گلهای پروانهآسا و میوههای بادکردهٔ کیسهمانند است که از ویژگیهای تشخیصی مهم این جنس به شمار میآیند.
منطقه بومی و زیستگاه
این گونه بومی بخشهایی از جنوب و مرکز اروپا و غرب آسیا است و در بسیاری از نواحی معتدل بهصورت کشتشده یا گاه طبیعیشده دیده میشود. زیستگاه معمول آن دامنههای سنگلاخی، بوتهزارهای خشک، حاشیه جنگلهای باز و خاکهای آهکی با زهکشی بالا است. سازگاری با خشکی و تحمل خاکهای کمعمق از عوامل موفقیت اکولوژیک آن محسوب میشود.
تاریخچه معرفی و نامگذاری علمی
نام علمی Colutea arborescens در آثار گیاهشناسی کلاسیک اروپا تثبیت شد و این گونه در ادبیات علمی پس از رواج نظام نامگذاری دودویی در سدهٔ هجدهم، بهطور گسترده توصیف و تفکیک گردید. میوههای بادکرده (legume inflated) از نخستین صفاتی بودند که در توصیفهای اولیه برای شناسایی آن برجسته شدند.
نامهای رایج محلی و جهانی
در فارسی بهطور رایج «دغدغک» گفته میشود. در انگلیسی نامهای Bladder Senna و Bladderpod برای اشاره به میوههای کیسهای آن کاربرد دارند. در برخی منابع اروپایی نیز با عنوانهای محلی مرتبط با «کیسه/مثانه» شناخته میشود که بازتابی از ریختشناسی میوه است.
![دغدغک]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی نیمه گرمسیری تا معتدل
خاک مورد نياز
کشت در گستره وسیعی از خاک ها
|
جنس دغدغک ها، سرده ای از گیاهان از تیره باقلائیان و راسته باقلاسانان می باشد. جنس دغدغک ها شامل حدود ۲۵ گونه از بوته های برگ ریز با ارتفاع ۲ تا ۵ متر است که بومی جنوب اروپا، شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا هستند.
درختچه ی دغدغک در مناطق استپی مرتفع و در نقاط مختلف ایران رویش پیدا می کند. گل های آن زرد و میوه آن درشت و میان خالی است که به همین علت به آن دغدغک می گویند.
"دغدغک" درختچه ای است به ارتفاع تا 6 متر که پس از ظاهر شدن میوه های متورم، زیبایی خاصی پیدا می کند. برگ ها مرکب از 7 تا 13 برگچه هستند. گل ها درشت، زیبا و زردرنگ می باشند و میوه ی متورم دارای جدار نازک به طول 5 تا 7 و به عرض 3 تا 4 سانتیمتر و محتوی دانه هایی قهوه ای رنگ، مسطح و شفاف است. در داخل پوست نازک میوه، مخلوطی از گاز کربنیک، اکسیژن و ازت جمع می شود.
از دغدغک به عنوان گیاهی زینتی و پوششی در فضای سبز و برای کنترل فرسایش خاک استفاده می شود.
![bladder-senna]()
شرایط محیط رشد
دغدغک به مكان های آفتابی، در هر خاكی به جز خاک های غرقابی به خوبی رشد می كند، حداقل دمای مورد تحمل آن ۱۵- درجه سانتیگراد است.
این گیاه در خاک های فقیر نیز رشد خواهد کرد.
اگرچه آبیاری سبب رشد بهتر گیاه خواهد شد اما این گیاه می تواند شرایط خشکی را نیز تحمل کند.
![Colutea arborescens]()
مقابله به آفات دغدغک
آفات مهم دغدغک (Colutea arborescens)
آفت اصلی دغدغک، شتهها هستند که با مکیدن شیره گیاهی موجب پیچیدگی برگ و کاهش رشد میشوند. کنههای ریز نیز در هوای گرم و خشک دیده میشوند و لکههای زرد روی برگ ایجاد میکنند. لارو برخی پروانهها میتوانند از برگها تغذیه کرده و بوتههای جوان را تضعیف کنند. زدودن علفهای هرز و حذف شاخههای آلوده، جمعیت آفات را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
بیماریها و اختلالات قارچی
مهمترین بیماریها شامل لکۀ برگی قارچی، پوسیدگی ریشه در خاکهای سنگین و غرقابی و گاهی شانکر ساقه است. برگهای لکهدار زرد شده و میریزند و در پوسیدگی ریشه، بوته دچار زوال تدریجی میشود. زهکش مناسب و اجتناب از آبیاری بیش از حد، کلید پیشگیری از بیماریهای ریشهای است.
روشهای مبارزه و مدیریت تلفیقی
برای کنترل شته و کنه، شستوشوی برگها با آب، استفاده از صابون حشرهکش یا روغنهای معدنی سبک توصیه میشود. در صورت طغیان شدید، میتوان از حشرهکشهای انتخابی با دُز کم بهره گرفت. حذف و سوزاندن برگ و شاخه بیمار، بههمراه هرس سبک، از گسترش عوامل قارچی جلوگیری میکند. انتخاب مکان آفتابگیر و خاک سبک، سالمترین و پایدارترین روش حفاظت از دغدغک است.
![دغدغک]()
نحوه تکثیر دغدغک
تکثیر این گیاه از طریق قلمه چوب نرم در تابستان یا كاشت بذر در فصل پائیز صورت می گیرد.
بخش های مورد استفاده این گیاه، برگ ها و نیام آن می باشد. خواص دارویی دغدغک عبارتند از ملین و صفرا آور است. روش مصرف آن بدین صورت است که 20 تا 30 گرم از گیاه مورد نظر را در یک لیتر آب ریخته و دم می کنید. یک فنجان پس از هر وعده ی غذا مصرف شود.
از مهمترین ترکیبات موجود در این گیاه دارویی، اسید کولوتئیک می باشد.