گل تاج خروس رشته‌ای

دانستنیهای علمی

گیاه گلدانی یكساله كه دارای برگ های سرنیزه ای شكل است. گل های آن به رنگ های قرمز، نارنجی و صورتی و حتی زرد در تابستان و اوایل پاییز ظاهر می شوند

رده‌بندی و نام‌شناسی

Celosia cristata با نام رایج «تاج‌خروس» به خانوادهٔ Amaranthaceae (تاج‌خروسیان) تعلق دارد. این گیاه در جنس Celosia قرار می‌گیرد؛ جنسی که به‌خاطر گل‌آذین‌های پررنگ و متراکم شناخته می‌شود. صفت گونه‌ای cristata به معنای «تاج‌مانند/کلّه‌خروسی» است و به شکل گل‌آذین موج‌دار و فشردهٔ آن اشاره دارد.

خاستگاه، پراکنش و زیستگاه

خاستگاه اصلی بیشتر گونه‌های Celosia به مناطق گرمسیری آفریقا نسبت داده می‌شود و از آن‌جا به مناطق گرم جهان گسترش یافته‌اند. امروزه C. cristata عمدتاً به‌صورت گیاه زینتیِ کشت‌شده در بسیاری از نواحی معتدل و گرم کاشته می‌شود. زیستگاه طبیعی خویشاوندان نزدیک آن معمولاً زمین‌های باز، آفتاب‌گیر و گرم با خاک‌های نسبتاً سبک و زهکشی‌خوب است؛ شرایطی که رشد سریع و تشکیل گل‌آذین متراکم را ممکن می‌کند.

تاریخچه و اهلی‌سازی

C. cristata به‌عنوان یک فرم باغی (cultivar group) حاصل گزینش و اصلاح از میان جمعیت‌های Celosia برای برجسته‌سازی گل‌آذین «شانه‌ای» شناخته می‌شود. پرورش انتخابی در طول زمان سبب تنوع چشمگیر در رنگ‌ (قرمز، زرد، نارنجی، ارغوانی) و اندازهٔ گل‌آذین شده است. در منابع گیاه‌شناسی، جایگاه این گیاه بیشتر به‌عنوان یک تاکسون زینتیِ گسترده‌کشت مطرح است تا یک جمعیت وحشیِ مشخص.

خصوصیات - معرفی

این گیاه دائمی و نسبتاً سریع‌الرشد است و به صورت یكساله كاشت و استفاده می‌شود

برگ‌ها تخم‌مرغی نوك تیز و گل‌ها به صورت مجموعه‌های مخروطی و پرمانند به طول 15 سانتی‌متر و رنگ‌های متنوع در تابستان ظاهر می‌شوند.

حداكثر بلندی و گستردگی آن به 30 سانتی‌متر می‌رسد

شرایط نگهداری گل تاج خروس رشته‌ای

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 30 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاك لوم حاصلخیز دارای زهكش خوب

به مكان پرنور، خاك گلدانی لومی، آبیاری مرتب و تغذیه با كود مایع نیاز دارد.

حداقل دمای قابل تحمل آن ۱۵- ۱۰ درجه سانتی گراد می باشد

دما

Celosia cristata (گل تاج خروس) گیاهی گرمادوست است و در دمای حدود 18 تا 30 درجه سانتی‌گراد بهترین رشد و گل‌دهی را دارد. کاهش دما به زیر 10 درجه می‌تواند رشد را متوقف کرده و به بافت‌های گیاه آسیب بزند؛ بنابراین از سرما و باد سرد محافظت شود.

نور

این گیاه برای گل‌دهی پرپشت به نور زیاد نیاز دارد. قرارگیری در آفتاب کامل (حداقل 6 ساعت نور مستقیم) ایده‌آل است، اما در مناطق بسیار گرم، کمی سایه در ساعات اوج گرما از سوختگی برگ و کاهش تنش حرارتی جلوگیری می‌کند.

رطوبت و تهویه

رطوبت متوسط برای تاج خروس مناسب است و معمولاً با شرایط محیطی معمول سازگار می‌ماند. رطوبت بسیار بالا همراه با جریان هوای ضعیف، خطر بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد؛ پس تهویه مناسب و فاصله‌گذاری گیاهان اهمیت دارد.

خاک و بستر کشت

خاک سبک، حاصلخیز و با زهکشی عالی توصیه می‌شود؛ ترکیبی از خاک باغچه سبک به‌همراه کمپوست کاملاً پوسیده و مقداری پرلیت/ماسه برای بهبود زهکشی مناسب است. خاک‌های سنگین و آب‌مانده باعث ضعف ریشه و افت گل‌دهی می‌شوند. pH نزدیک به خنثی تا کمی اسیدی (حدود 6 تا 7) مطلوب است.

آبیاری

آبیاری باید منظم باشد تا رطوبت بستر یکنواخت بماند، اما بین دو آبیاری سطح خاک کمی خشک شود. آبیاری بیش از حد مهم‌ترین عامل کاهش کیفیت رشد و افزایش پوسیدگی ریشه است. بهترین زمان آبیاری صبح است تا برگ‌ها سریع‌تر خشک شوند.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این گیاه خواص دارویی میباشد : ضد خون ریزی داخلی-مفید برای آبله مرغان- ضد سوزش ادرار- ضد اسهال مزمن و خونی-افزاینده حس بینایی و شنوایی-رفع سرماخوردگی.

استفاده از تاج خروس رشته‌ای به عنوان مواد غذایی در هند، غرب آفریقا و جنوب امریکا افزایش یافته است.

مقابله به آفات گل تاج خروس رشته‌ای

آفات رایج گل تاج خروس رشته‌ای

شایع‌ترین آفات Celosia cristata شته‌ها، تریپس و کنه‌های تارعنکبوتی هستند. این حشرات با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی برگ‌ها، پیچیدگی، کاهش رشد و انتقال ویروس می‌شوند. در محیط‌ های گرم و خشک، طغیان کنه بسیار محتمل است و تارهای ریز روی برگ‌ها دیده می‌شود.

برای مقابله، ابتدا از روش‌ های غیرشیمیایی استفاده کنید: شست‌وشوی برگ‌ها با آب، حذف بخش‌ های بشدت آلوده و استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن ولک. در گلخانه‌ها، رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک برای شته و کنه‌خوارها برای کنه مفید است. در صورت آلودگی شدید، می‌توان از حشره‌کش‌ های تماسی کم‌خطر طبق دستور برچسب استفاده کرد.

بیماری‌ های قارچی و پوسیدگی ریشه

پوسیدگی ریشه و طوقه ناشی از قارچ‌ هایی مانند فیتوفthora و پیتیوم در آبیاری بیش از حد و زهکش ضعیف رخ می‌دهد. گیاه پژمرده، ساقه در محل سطح خاک قهوه‌ای و نرم و ریشه‌ها سیاه می‌شوند. لک‌ های قهوه‌ای روی برگ و سفیدک پودری نیز در رطوبت بالا شایع است.

برای پیشگیری، از خاک سبک و ضدعفونی‌شده، زهکش مناسب و آبیاری منظم بدون ماندآب استفاده کنید. برگ‌ها را عصرها خیس نکنید و فاصله کاشت را رعایت کنید تا هوا به‌خوبی گردش کند. در صورت بروز، بخش‌های آلوده را حذف کرده و از قارچ‌کش‌های ثبت‌ شده مناسب برای گیاهان زینتی طبق دستور استفاده کنید. مدیریت رطوبت و بهداشت بستر مهم‌ترین راه کنترل بیماری‌ها در تاج خروس رشته‌ای است.

نحوه تکثیر گل تاج خروس رشته‌ای

ازدیاد آن از طریق كاشت بذر در بهار امكان پذیر است

تولیدمثل طبیعی گل تاج خروس رشته‌ای

گل Celosia cristata در طبیعت عمدتاً به‌وسیله بذر تکثیر می‌شود. گل‌آذین متراکم آن پس از گرده‌افشانی، کپسول‌های کوچک بذر تولید می‌کند که در پایان فصل رشد خشک و ترکیده می‌شوند. بذرهای ریز و فراوان این گیاه با باد، آب باران و جابه‌جایی خاک در محیط پخش شده و سال بعد به‌صورت خودروی جوانه می‌زنند. در مناطق گرم، این گونه اغلب به‌شکل یک‌ساله ولی با توان بذر‌دهی بسیار بالا پایدار می‌ماند.

روش‌های تکثیر در خانه با بذر

رایج‌ترین روش خانگی، کاشت بذر است. بذرها را در اواخر زمستان یا اوایل بهار روی بستر سبک و استریل‌شده (مخلوط پیت‌ماس و پرلیت) پخش کرده و فقط لایه‌ای بسیار نازک خاک روی آن‌ها می‌ریزند، چون برای جوانه‌زنی به نور نیاز دارند. دمای ۲۰–۲۵ درجه و رطوبت یکنواخت، شرط اصلی جوانه‌زنی موفق است. پس از ظاهر شدن دو تا سه برگ حقیقی، نشاها به گلدان جدا یا زمین اصلی منتقل می‌شوند.

سایر روش‌های تکثیر خانگی

تکثیر رویشی این گونه محدود است، اما می‌توان قلمه‌های نرم انتهایی را در بستر مرطوب و گرم ریشه‌دار کرد؛ بااین‌حال، در باغبانی خانگی تقریباً همیشه روش بذر، مطمئن‌ترین و اقتصادی‌ترین راه تکثیر تاج خروس رشته‌ای است.

گل تاج خروس تاجی کلوسیا تاج‌خروس پر

آلترنانترا تاج خروس سبز هوپسِیج خاردار تاج خروس سه رنگ