درخت گامبو لیمبو (بورسرا سیماروبا)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه‌شناسی

Bursera simaruba که در فارسی به «درخت گامبو لیمبو» شناخته می‌شود، به تیره Burseraceae تعلق دارد؛ تیره‌ای که شامل بسیاری از درختان معطر تولیدکننده رزین مانند کندر و مَر است. این گونه در جنس Bursera قرار دارد که حدود 100 گونه درخت و درختچه گرمسیری را در بر می‌گیرد. این درخت از نظر تبارشناسی با گیاهان تولیدکننده رزین‌های معطر پیوند نزدیک دارد و به عنوان یکی از عناصر شاخص جنگل‌های خشک نوحاره‌ای آمریکا شناخته می‌شود.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

گامبو لیمبو بومی نواحی گرم قاره آمریکاست. گستره طبیعی آن از فلوریدای جنوبی و جزایر باهاما آغاز شده و تا مکزیک، آمریکای مرکزی و بخش‌هایی از شمال آمریکای جنوبی امتداد می‌یابد. این گونه به‌ویژه در جزایر کارائیب فراوان است و به عنوان یکی از «درختان مشخصه» این ناحیه در فلور کارائیب ثبت شده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

Bursera simaruba عمدتاً در جنگل‌های خشک و نیمه‌خشک گرمسیری، حاشیه جنگل‌های پرباران، سواحل شنی و دامنه‌های کم‌ارتفاع رشد می‌کند. توانایی استقرار روی خاک‌های فقیر و سنگلاخی، همراه با تحمل خشکی، آن را به گونه‌ای پیشگام در توالی‌های اکولوژیک تبدیل کرده است. پوست قرمزرنگ و لایه‌لایه آن نه‌تنها ویژگی تشخیصی مهمی است، بلکه در کاهش تبخیر و محافظت از بافت‌های زیرین نقش دارد.

تاریخچه استفاده و مطالعات علمی

استفاده انسان از Bursera simaruba قدمتی دیرینه در جوامع بومی مایا و کارائیب دارد؛ از چوب سبک آن در سازه‌های موقت و از رزین معطر در طب سنتی و آیین‌های محلی بهره گرفته می‌شده است. مطالعات نوین فیتوشیمیایی، ترکیبات ترپنوئیدی و رزینی این گونه را مستند کرده‌اند و این درخت اکنون به‌عنوان یک مدل برای بررسی سازگاری گیاهان با تنش خشکی و حرارت در جنگل‌های خشک گرمسیری مورد توجه پژوهشگران است.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی بسیار خوب؛ مقاوم به خشکی، شوری ملایم و خاک‌های فقیر؛ pH خنثی تا کمی قلیایی حدود 6.5 تا 8

مشخصات کلی اندام‌های گیاه Bursera simaruba

درخت گامبو لیمبو (Bursera simaruba) درختی همیشه‌سبز تا نیمه‌خزان‌کننده است که معمولاً بین ۸ تا ۱۵ متر ارتفاع می‌گیرد و تاجی گسترده و نسبتاً نامنظم دارد. اسکلت گیاه شامل تنه‌ای خمیده و شاخه‌های متعددی است که ظاهری مجسمه‌گون به درخت می‌دهد.

ساقه و پوست تنه

بارزترین ویژگی این گونه، پوست تنه است. پوست صاف، براق و قرمز متمایل به مسی است که به نوارهای نازک ورقه‌ورقه جدا می‌شود و زیر آن لایه‌های سبز یا متمایل به خاکستری دیده می‌شود. این پوسته‌پوسته شدن، ظاهری شبیه پوست آفتاب‌سوخته انسان ایجاد می‌کند که علت نام انگلیسی «gumbo-limbo» است. قطر تنه در درختان بالغ می‌تواند تا حدود ۶۰ سانتی‌متر برسد وچوب آن سبک و نسبتاً نرم است.

برگ‌ها

برگ‌ها شانه‌ای مرکب (پینه‌یت) و متناوب هستند و طول هر برگ معمولاً ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر است. هر برگ از ۷ تا ۱۱ برگچه بیضوی تا بیضوی-کشیده تشکیل شده که طول هر برگچه حدود ۲ تا ۶ سانتی‌متر است. سطح برگچه‌ها سبز براق در رو و کمی روشن‌تر در زیر است و حاشیه‌ها اغلب صاف یا اندکی دندانه‌دار هستند. در اثر خرد شدن برگ‌ها بوی رزینی و معطر آزاد می‌شود که از ویژگی‌های جنس Bursera است.

گل‌ها

گل‌ها کوچک، نامشخص و به رنگ سبز مایل به زرد تا مایل به سفید هستند. گل‌آذین‌ها به صورت خوشه‌های انتهایی یا جانبی روی شاخه‌های جوان ظاهر می‌شوند. هر گل معمولاً ۵ کاسبرگ و ۵ گلبرگ کوچک دارد و اندام‌های زایشی نسبت به گلبرگ‌ها برجسته‌تر دیده می‌شوند. گل‌ها اغلب دوپایه یا چندشکلی‌اند و در توده‌های انبوه، ولی در هر واحد منفرد، بسیار ریز هستند.

میوه و بذر

میوه فندقه‌ای کوچک، بیضوی تا تخم‌مرغی، به طول تقریبی ۶ تا ۱۰ میلی‌متر است که در ابتدا سبز بوده و در هنگام رسیدن به رنگ قرمز یا قرمز-نارنجی در می‌آید. پوست میوه در زمان بلوغ شکاف برداشته و دانه سیاه و براق درون آن که معمولاً با پوشش گوشتی قرمز یا نارنجی احاطه شده، آشکار می‌شود. رنگ متضاد میوه و دانه برای جلب پرندگان منتشرکننده بذر بسیار مهم است.

شرایط محیط رشد

معرفی کلی شرایط رشد Bursera simaruba

درخت گامبو لیمبو (Bursera simaruba) بومی مناطق گرمسیری قاره آمریکا است و به عنوان درختی مقاوم و کم‌توقع شناخته می‌شود. شناخت شرایط محیطی مناسب، کلید رشد سالم، پوست زینتی و تاج متعادل این گونه است.

دما و اقلیم مناسب

این درخت در اقلیم‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری بهترین رشد را دارد. دمای بهینه بین ۲۰ تا ۳۲ درجه سانتی‌گراد است و به یخ‌بندان و دماهای کمتر از ۰ درجه حساس است. در مناطق با زمستان ملایم و بدون سرمازدگی، رشد سریع و پایداری بیشتری نشان می‌دهد.

نور و شدت تابش

Bursera simaruba به نور کامل خورشید نیاز دارد و در مکان‌های آفتابی با حداقل ۶ ساعت تابش مستقیم بهترین عملکرد را دارد. کاشت در نیم‌سایه موجب کاهش تراکم برگ، کشیدگی شاخه‌ها و کاهش شدت رنگ پوست می‌شود. در مناطق بسیار داغ، تهویه مناسب و کمی سایه عصرگاهی می‌تواند از تنش گرمایی جلوگیری کند.

رطوبت و نیاز آبی

این گونه نسبت به خشکی مقاوم است و پس از استقرار، به آبیاری کم اما عمیق نیاز دارد. خاک همیشه غرقاب یا اشباع، خطر پوسیدگی ریشه را افزایش می‌دهد. رطوبت نسبی متوسط برای آن کافی است و در مناطق ساحلی با نسیم مرطوب رشد خوبی دارد، اما به مه‌پاشی مداوم وابسته نیست.

خاک، زهکشی و pH

به خاک‌های سبک تا متوسط با زهکشی عالی سازگار است؛ ترکیب شنی-لومی یا لومی-سنگریزه‌ای ایده‌آل است. ایستابی آب در اطراف ریشه مهم‌ترین عامل محدودکننده برای این گونه است. pH کمی اسیدی تا کمی قلیایی (حدود ۶ تا ۸) قابل تحمل است و افزودن مواد آلی به بهبود ساختار خاک و استقرار اولیه کمک می‌کند.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس بورسرا و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره بورسراسه - کندر و جنس های آن