این گیاه با نام علمی Bursera microphylla و نام مرسوم (Elephant Tree) که به فارسي درخت فیل (بورسرا ریزبرگ) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Burseraceae بومي بومی جنوبغرب ایالات متحده (آریزونا و کالیفرنیا) و شمالغرب مکزیک؛ بهطور طبیعی در بیابان سونوران، دامنههای سنگلاخی و مناطق بسیار خشک رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک بسیار سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8.5
دانستنیهای علمی
نام علمي
Bursera microphylla
ردهبندی و نامشناسی
Bursera microphylla که در فارسی به «درخت فیل» یا «بورسرا ریزبرگ» شناخته میشود، از خانوادهٔ Burseraceae است؛ همان خاندانی که کندر و مَرّمکی نیز در آن قرار دارند. این گیاه به جنس Bursera تعلق دارد که شامل گونههای رزیندار نیمهخشکزی است. واژهٔ microphylla به معنی «ریزبرگ» است و به برگهای کوچک و مرکب این درخت اشاره دارد.
ویژگیهای ریختشناسی و سازگاریها
درخت فیل درختی کوچک تا میانقد است که تنهای متورم و چوبپنبهای دارد؛ این تنه نقش اندام ذخیرهای برای آب را ایفا میکند. پوست ضخیم و متورم و برگهای کوچک، سازگاریهای کلیدی برای تحمل گرما و خشکی شدید هستند. شاخهها اغلب پیچخورده و نابرابرند و در زیستگاه طبیعی، ظاهری مجسمهگونه به درخت میدهند.
منطقه بومی و گستره پراکنش
Bursera microphylla بومی مناطق بیابانی شمالغرب مکزیک و جنوبغرب ایالات متحده است، بهویژه بیابان سونورا در ایالتهای سونورا و باخا کالیفرنیا در مکزیک و آریزونا و کالیفرنیا در آمریکا. این گونه معمولاً در دامنه کوههای سنگی، تپههای خشک و بستر درههای کمآب رشد میکند. خاکهای سنگلاخی و زهکشدار، بستر اصلی استقرار آن هستند.
زیستگاه و نقش بومشناختی
درخت فیل بخشی مهم از جوامع گیاهی بیابانی سونورا است و همراه گونههایی مانند کاکتوسها، آگاوها و پروسوپیس دیده میشود. میوهها و بافتهای آبدار آن منبع خوراک و آب برای پرندگان، پستانداران کوچک و حشرات در فصلهای خشک بهشمار میروند. این گونه با ایجاد سایه و بهبود ریزاقلیم، به استقرار سایر گیاهان بیابانی کمک میکند.
تاریخچه علمی و کاربردهای سنتی
Bursera microphylla در قرن نوزدهم توسط گیاهشناسانی که فلور آمریکای شمالی و مکزیک را مطالعه میکردند توصیف شد. رزین معطر آن در طب و فرهنگ بومیان محلی برای مقاصد دارویی و آیینی استفاده میشده است. مطالعات جدید بر ترکیبات شیمیایی رزین این گیاه، پتانسیلهای دارویی و معطر آن را بررسی میکنند.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Bursera microphylla
این گونه درختچهای تا درختی کوچک است که معمولاً ۲ تا ۸ متر ارتفاع میگیرد. ساختار کلی گیاه گوشتی، کمی پهن و سازگار با محیطهای خشک بیابانی است. فرم تاج نامنظم تا چتری بوده و شاخهها در جهات مختلف گسترده میشوند.
ساقه و تنه
تنه ضخیم، متورم و اغلب شبیه پای فیل است؛ به همین دلیل به آن درخت فیل میگویند. پوست تنه صاف تا کمی ترکخورده، به رنگ خاکستری مایل به سبز یا قهوهای روشن است و در لایههای نازک پوستهپوسته میشود. بافت ساقه آبدار است و نقش مخزن آب را در فصلهای خشک ایفا میکند. شاخهها استوانهای، شکننده و جوانهها به رنگ سبز تا سبز مایل به زرد هستند.
برگها
برگها کوچک، مرکب و به صورت شانهای (پینهای) بر روی دمبرگهای کوتاه قرار میگیرند. هر برگ از چندین برگچه ریز بیضی تا تخممرغی شکل تشکیل شده که طول هر برگچه معمولاً کمتر از ۱ سانتیمتر است. رنگ برگها سبز روشن تا سبز مایل به خاکستری است و سطح آنها کمی براق مینماید. ریزش برگها در فصل خشک بسیار شایع است و گیاه بهصورت تقریباً بدون برگ دیده میشود.
گلها
گلها کوچک، غیرنمایان و معمولاً به رنگ سفید مایل به سبز یا زرد کمرنگ هستند. گلآذینها به صورت خوشههای کوتاه در انتهای شاخههای جوان تشکیل میشوند. هر گل دارای قطعات گلی ظریف و اندامهای زایشی مشخص است، اما بهسبب اندازه بسیار کوچک، جلب توجه زیادی نمیکند. گلدهی اغلب در آغاز فصل گرم و پس از دورهای بارش یا رطوبت رخ میدهد.
میوه و دانه
میوهها کوچک، تخممرغی تا کروی و دارای پوسته نازک هستند که در رسیدگی به رنگ قرمز یا نارنجی در میآیند. درون میوه یک دانه سخت، قهوهای تیره تا سیاه قرار دارد. پوسته میوه هنگام رسیدن شکافته شده و دانه نیمهبرهنه میشود.
شرایط نگهداری درخت فیل (بورسرا ریزبرگ)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک بسیار سبک شنی یا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار مقاوم به خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8.5
|
معرفی کلی شرایط محیطی مناسب
درخت فیل (Bursera microphylla) یک گونهی بیابانی است که برای رشد مطلوب به شرایط گرم، خشک و آفتابی نیاز دارد. سازگاری بالای این گیاه با تنش خشکی و خاکهای فقیر، آن را برای باغهای صخرهای و کشت زینتی در اقلیمهای گرم و نیمهخشک مناسب میسازد.
دما و تحمل گرما و سرما
دمای ایدهآل برای رشد این گیاه بین ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد است. درخت فیل گرمای تابستان و دماهای بالای ۴۰ درجه را در صورت وجود زهکشی مناسب خاک و آبیاری کنترلشده تحمل میکند. این گیاه در برابر سرما حساس است و بهتر است دما کمتر از ۵ درجه سانتیگراد نشود؛ یخبندانهای شدید میتواند به بافتهای آبدار تنه و شاخهها آسیب برساند.
نور و شدت تابش
Bursera microphylla به نور کامل و آفتاب مستقیم نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت آفتاب روزانه برای حفظ فرم متراکم، رنگ مناسب پوست تنه و تحریک رشد شاخههای جدید ضروری است. در فضای بسته، باید در نزدیکترین نقطه به پنجرهی جنوبی یا غربی قرار گیرد؛ نور ناکافی باعث رشد علفی، نازک شدن شاخهها و کاهش مقاومت به آفات میشود.
خاک، زهکشی و pH
اصلیترین نیاز ریشههای این گیاه، زهکشی بسیار خوب است. بهترین بستر، مخلوطی از شن درشت، پرلیت یا پوکه معدنی به همراه مقدار کمی خاک لومی یا خاک برگ سبک است. خاکهای رسی سنگین و فشرده، خطر پوسیدگی ریشه و طوقه را افزایش میدهند. pH کمی قلیایی تا خنثی (حدود ۷–۸) برای جذب عناصر غذایی و حفظ سلامت گیاه مناسب است.
رطوبت، آبیاری و تهویه هوا
درخت فیل رطوبت نسبی پایین و هوای خشک را ترجیح میدهد. در فصل رشد، آبیاری عمیق و منظم اما با فاصله، همراه با خشکشدن سطحی خاک بین دو آبیاری توصیه میشود. در زمستان، آبیاری باید به حداقل برسد. محیطهای بسیار مرطوب، بسته و بدون جریان هوا احتمال بیماریهای قارچی را افزایش میدهند؛ تهویه مناسب برای پیشگیری ضروری است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :