۱۴۰۴ ششم دی

نخودچه طلایی استرالیایی (بوربیدجیا)

این گیاه با نام علمی Burbidgea schizochei و نام مرسوم (Golden Bush Pea) که به فارسي نخودچه طلایی استرالیایی (بوربیدجیا) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Zingiberaceae بومي بومی شمال استرالیا؛ به‌ویژه نواحی کوئینزلند و قلمرو شمالی، و به‌طور طبیعی در جنگل‌های باز گرمسیری، ساواناها و مناطق نیمه‌خشک رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ مقاوم به خاک‌های فقیر؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری

Burbidgea schizocheila که در فارسی گاهی «نخودچه طلایی استرالیایی (بوربیدجیا)» نامیده می‌شود، در تیره Zingiberaceae (خاندان زنجبیل) قرار دارد. این گونه متعلق به جنس Burbidgea است؛ جنسی کوچک که تنها چند گونه شناخته‌شده دارد. نام جنس به افتخار گیاه‌شناس استرالیایی Nancy Tyson Burbidge انتخاب شده است و پسوند گونه‌ای schizocheila به معنی «لب شکافته» به ساختار کاسه‌گل – جام‌گل نامتقارن و لب‌دار آن اشاره دارد.

منطقه بومی و پراکنش

زیستگاه طبیعی Burbidgea schizocheila محدود به شمال استرالیا است و اغلب در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری کوئینزلند گزارش شده است. این گیاه در لایه زیرین جنگل‌های مرطوب رشد می‌کند، جایی که نور فیلترشده و سایه‌روشن غالب است. پراکنش محدود و تخصصی بودن زیستگاه، آن را به گیاهی نسبتاً کمیاب در طبیعت تبدیل کرده است و بیشتر در مجموعه‌های گیاه‌شناسی یا نزد کلکسیونرها دیده می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

این گونه در خاک‌های غنی از مواد آلی، نسبتاً اسیدی و با زهکشی مناسب رشد می‌کند. حضور آن غالباً در حاشیه جویبارها، در خاک‌های مرطوب اما نه غرقاب مشاهده می‌شود. برگ‌های همیشه‌سبز و ریزوم زیرزمینی، سازگاری آن را با دوره‌های کوتاه خشکی و آتش‌سوزی‌های ملایم تقویت می‌کند. گل‌های درخشان زرد – نارنجی، احتمالاً به گرده‌افشانی توسط حشرات یا پرندگان شهدخوار کمک می‌کنند، گرچه جزئیات گرده‌افشانی هنوز به‌خوبی مستند نشده است.

تاریخچه کشف و اهمیت علمی

Burbidgea schizocheila در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، در جریان اکتشافات فلور استرالیا توصیف شد. توصیف این جنس برای درک تنوع تیره زنجبیل در نیمکره جنوبی اهمیت ویژه‌ای داشت. امروزه، این گونه به‌عنوان نمونه‌ای جالب برای مطالعه تکامل سازگاری‌های گل، ریزوم و استراتژی‌های بقا در جنگل‌های گرمسیری استرالیا در نظر گرفته می‌شود و در تحقیقات فیلوژنتیک Zingiberaceae نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Burbidgea schizocheila

Burbidgea schizocheila گیاهی علفی، پایا و ریزوم‌دار از تیره زنجبیل‌سانان است. اندام‌های هوایی از ریزوم‌های زیرزمینی گوشتی و ضخیم منشأ می‌گیرند که وظیفه ذخیره مواد غذایی و آب را بر عهده دارند. ارتفاع بوته معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر است و ظاهر کلی آن فشرده و جمع‌وجور بوده و برای رویش در محیط‌های نیمه‌سایه سازگار است.

ساقه و آرایش برگ‌ها

ساقه‌های هوایی کاذب و استوانه‌ای‌اند که در واقع از غلاف برگ‌ها تشکیل شده و رنگی سبز تا سبز تیره دارند. برگ‌ها به صورت متناوب روی این ساقه‌ها قرار گرفته و ظاهری شبیه ساقه‌های نی‌مانند زنجبیل ایجاد می‌کنند. برگ‌ها ساده، بدون بریدگی و با بافتی نسبتاً چرمی و براق هستند. شکل برگ‌ها بیضوی تا نیزه‌ای با انتهای نوک‌تیز و حاشیه صاف است و طول آن‌ها می‌تواند به ۱۵–۲۵ سانتی‌متر برسد.

ویژگی‌های برگ؛ رنگ و بافت

سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین کمی روشن‌تر است. رگبرگ میانی پررنگ و برجسته بوده و رگبرگ‌های جانبی ظریف‌تر و موازی با آن امتداد می‌یابند. این رگبرگ‌بندی موازی، ویژگی شاخص بسیاری از مونوکوت‌ها و به‌خصوص زنجبیل‌سانان است. برگ‌ها به کمک غلاف‌های طویل، ساقه کاذب را احاطه کرده و در قاعده به‌خوبی روی هم می‌نشینند.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌آذین انتهایی و ایستاده است و از میان مرکز توده برگ‌ها خارج می‌شود. خوشه گل‌ها متراکم بوده و توسط براکته‌های رنگین محافظت می‌شود. گل‌ها دارای رنگ زرد طلایی درخشان‌اند که نام فارسی «نخودچه طلایی استرالیایی» از همین رنگ چشمگیر گرفته شده است. گل‌ها نامتقارن، با لوله گلی کوتاه و قطعات گلبرگی باریک و شکافته‌اند که به سمت خارج خم شده و ظاهری منفرج و پرمانند ایجاد می‌کنند.

اندام‌های زایشی و میوه

پرچم‌ها کم‌تعداد و تا حدی به ساختار گلبرگ‌مانند تبدیل شده‌اند که سبب جلوه زینتی بیشتر گل می‌شود. مادگی در مرکز قرار گرفته و تخمدان تحتانی است. میوه معمولاً کپسول یا پوشینه‌ای کوچک حاوی دانه‌های ریز است، هرچند در کشت‌های زینتی کمتر مشاهده می‌شود. نقش اصلی اندام‌های زایشی در کشت زینتی، ایجاد گل‌های طلایی پرجاذبه است نه تولید بذر فراوان.

شرایط نگهداری نخودچه طلایی استرالیایی (بوربیدجیا)

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 22 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ مقاوم به خاک‌های فقیر؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی تا خنثی؛ pH حدود 5.5 تا 7

معرفی کلی شرایط رشد

Burbidgea schizocheila یا نخودچه طلایی استرالیایی گیاهی گرمسیری از خانواده Zingiberaceae است که برای رشد مطلوب به محیطی گرم، مرطوب و با نور غیرمستقیم نیاز دارد. شبیه‌سازی شرایط جنگل‌های بارانی استرالیا کلید موفقیت در پرورش این گیاه است.

دما و رطوبت مناسب

دامنه دمای ایده‌آل این گیاه بین ۲۰ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد است و نباید در معرض دمای کمتر از ۱۵ درجه قرار گیرد. نوسان دمایی شدید باعث توقف رشد و ضعف ریزوم‌ها می‌شود. رطوبت نسبی مطلوب بالاتر از ۶۰٪ و ترجیحاً ۷۰–۸۰٪ است. برای آپارتمان می‌توان از دستگاه بخور سرد، سینی سنگریزه و آب یا گروه‌بندی گیاهان استفاده کرد تا رطوبت موضعی افزایش یابد.

نور و مکان قرارگیری

این گیاه در زیستگاه طبیعی زیر سایه درختان رشد می‌کند. بنابراین به نور زیاد ولی فیلترشده نیاز دارد؛ نور مستقیم و شدید خورشید (به‌ویژه در ظهر) باعث سوختگی حاشیه برگ‌ها می‌شود. بهترین مکان، کنار پنجره شرقی یا شمالی با پرده نازک است. در گلخانه یا تراس سرپوشیده، استفاده از توری سایه‌انداز ۳۰–۵۰٪ توصیه می‌شود.

خاک، زهکشی و آبیاری

خاک باید سبک، غنی از مواد آلی و با زهکشی عالی باشد. ترکیبی از پیت‌ماس، پرلیت و مقدار کمی کمپوست یا خاک‌برگ پوسیده مناسب است. خاک همیشه باید مرطوب اما نه خیس و غرقاب باشد؛ آبیاری بیش از حد موجب پوسیدگی ریزوم‌ها می‌شود. آبیاری زمانی انجام شود که سطح خاک در عمق ۲–۳ سانتی‌متری کمی خشک شده باشد.

کوددهی و نکات تکمیلی محیطی

در فصل رشد (بهار تا اوایل پاییز) می‌توان هر ۳–۴ هفته یک‌بار از کود مایع متعادل و رقیق استفاده کرد. گردش هوای ملایم بدون جریان سرد مستقیم برای پیشگیری از بیماری‌های قارچی ضروری است. حفظ ثبات شرایط محیطی و پرهیز از جابه‌جایی مکرر گلدان، به ویژه در دوره گل‌دهی، برای سلامت کلی گیاه بسیار مهم است.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

هل سبز خولنجان زنجبيل زنجبیل قرمز زینتی

  محسن شهاب الدین