آلبیزیا کالکورا؛ درخت سایه‌انداز با تاج گسترده برای فضای سبز

نویسنده: محسن شهاب الدین
تاریخ انتشار: 1404/10/06
آلبیزیا کالکورا؛ درخت سایه‌انداز با تاج گسترده برای فضای سبز
آلبیزیا کالکورا (Albizia kalkora) از تیره Fabaceae (زیرتیره Mimosoideae) و در جهان با نام‌های Kalkora siris و Kalkora albizia شناخته می‌شود؛ در ایران معمولاً با نام‌های عمومی «آلبیزیا»، «شب‌خسب» یا «سِریس» (بسته به منطقه) از آن یاد می‌گردد. این گونه درختی خزان‌دار تا نیمه‌همیشه‌سبز با تاج گسترده و پوست خاکستری است؛ برگ‌ها دوبار شانه‌ای با برگچه‌های کوچک متعدد بوده و گل‌آذین‌ها به صورت کپه‌ای/پانیکولی با گل‌های ریز و پرچم‌های بلند و نمای پفکی ظاهر می‌شوند و میوه نیام扁 و کشیده تولید می‌گردد. آلبیزیا کالکورا در اقلیم‌های گرم تا معتدلِ گرم، با نور کامل و خاک‌های عمیق، با زهکشی مناسب و رطوبت متوسط بهترین رشد را دارد و به تنش گرمایی و دوره‌های کوتاه خشکی تا حدی بردبار است. خاستگاه آن جنوب و جنوب‌شرق آسیا (به‌ویژه چین و هند) است و به طور طبیعی در جنگل‌های کم‌ارتفاع تا میان‌بند، حاشیه رودخانه‌ها و دامنه‌های دارای رطوبت فصلی مشاهده می‌شود.

Nargil_Albizia kalkora
نام علمي
Albizia kalkora
نام لاتين
Kalkora mimosa
خانواده (تيره)

خصوصیات - معرفی


ساقه و پوست

آلبیزیا کالکورا (Albizia kalkora) درختی با تنه نسبتاً راست و شاخه‌بندی گسترده است. پوست تنه معمولاً خاکستری تا قهوه‌ای مایل به خاکستری بوده و با افزایش سن زبرتر و دارای شیارهای کم‌وبیش مشخص می‌شود. چوب این گونه سخت و متراکم است و شاخه‌های جوان‌تر اغلب باریک‌تر و صاف‌تر دیده می‌شوند.


برگ

برگ‌ها مرکب شانه‌ای دوگانه (دوبار شانه‌ای) هستند و ظاهری پرمانند و سبک به تاج درخت می‌دهند. هر برگ از چندین جفت محور فرعی تشکیل می‌شود که روی هر محور، برگچه‌های کوچک و نسبتاً باریک قرار می‌گیرند. رنگ برگ‌ها معمولاً سبز روشن تا سبز متوسط است و برگچه‌ها سطحی صاف با حاشیهٔ کامل دارند. ریز بودن برگچه‌ها باعث ایجاد سایه‌روشن ظریف در زیر تاج درخت می‌شود.


گل‌آذین و گل

گل‌ها کوچک و فراوان بوده و معمولاً در گل‌آذین‌های کپه‌ای (سرمانند) یا خوشه‌های فشرده ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها غالباً سفید تا سفید متمایل به کرم است و جلوهٔ اصلی گل به‌وسیلهٔ پرچم‌های بلند و رشته‌ای ایجاد می‌شود که ظاهری پف‌دار و ابریشمی به گل‌آذین می‌دهد. پرچم‌های برجسته، مهم‌ترین ویژگی ظاهری گل در آلبیزیاهاست.


میوه و بذر

میوه از نوع نیام (غلاف) و معمولاً تخت و کشیده است و پس از رسیدگی به رنگ قهوه‌ای در می‌آید. درون نیام چندین بذر قرار می‌گیرد که اغلب بیضی تا کشیده‌اند. سطح نیام در زمان بلوغ خشک و سفت می‌شود و بذرها را در امتداد طول غلاف نگه می‌دارد.


شرایط محیط رشد

دمای مورد نیاز
دمای مورد نیاز آلبیزیا کالکورا
15 تا 25 درجه سانتیگراد
آبیاری و رطوبت
رطوبت مورد نیاز آلبیزیا کالکورا
کمی مرطوب
نور مورد نیاز
نور مورد نیاز گیاه آلبیزیا کالکورا
زیاد
خاک مورد نیاز
خاک مورد نیاز آلبیزیا کالکورا
خاک لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های فقیر و خشکی؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5


دما و تحمل سرمایی

آلبیزیا کالکورا در اقلیم‌های گرم تا معتدلِ گرم بهترین رشد را دارد. بازهٔ دمایی مطلوب برای رشد فعال حدود ۲۰ تا ۳۵ درجهٔ سانتی‌گراد است و در گرمای تابستان با آبیاری منظم عملکرد بهتری نشان می‌دهد. سرمای طولانی‌مدت و یخبندان می‌تواند به شاخه‌های جوان آسیب بزند؛ بنابراین در مناطق سرد، کاشت در مکان‌های محافظت‌شده و دور از باد سرد توصیه می‌شود.


نور و جایگاه کاشت

این گونه برای تشکیل تاج قوی و رشد یکنواخت به نور فراوان نیاز دارد. کاشت در آفتاب کامل (حداقل ۶ ساعت نور مستقیم) ایده‌آل است، هرچند در نیم‌سایه نیز زنده می‌ماند اما رشد و گل‌دهی کاهش می‌یابد. محل کاشت باید گردش هوای مناسب داشته باشد تا رطوبتِ راکد روی برگ‌ها کاهش یابد.


رطوبت و آبیاری

آلبیزیا کالکورا رطوبت متوسط را می‌پسندد و پس از استقرار، تا حدی به خشکی مقاوم می‌شود. در سال‌های اول، آبیاری عمیق و منظم برای توسعهٔ ریشه ضروری است؛ سپس می‌توان فواصل آبیاری را با توجه به بافت خاک افزایش داد. از ماندابی شدن خاک باید جلوگیری شود، زیرا کمبود اکسیژن ریشه سبب ضعف عمومی گیاه می‌گردد.


خاک، زهکشی و اسیدیته

بهترین بستر، خاک لومی تا لومی-شنیِ عمیق با زهکشی خوب است. خاک‌های سنگین رسی فقط در صورت اصلاح با مواد آلی و ایجاد زهکش مناسب توصیه می‌شوند. دامنهٔ pH مناسب حدود ۶ تا ۷٫۵ (کمی اسیدی تا خنثی) است؛ شوری بالا و قلیائیت شدید می‌تواند جذب عناصر غذایی را محدود کند.


تغذیه و مدیریت بستر

افزودن کمپوست یا کود دامی کاملاً پوسیده در زمان کاشت به بهبود ساختار خاک کمک می‌کند. مالچ آلی سطحی، رطوبت را حفظ و نوسان دمایی ریشه را کم می‌کند، اما نباید به تنه بچسبد تا از پوسیدگی طوقه پیشگیری شود.


نحوه تکثیر آلبیزیا کالکورا


مروری بر تولیدمثل در آلبیزیا کالکورا

Albizia kalkora از تیره باقلائیان (Fabaceae) و درختی چوبی است که عمدتاً مانند بسیاری از آلبیزیاها از راه بذر تولیدمثل می‌کند. در کشت زینتی و فضای سبز، تکثیر آن معمولاً برای تولید نهال یکنواخت و سازگار با شرایط محلی انجام می‌شود و رایج‌ترین روش، تکثیر جنسی با بذر است.


تولیدمثل طبیعی (گرده‌افشانی و تشکیل بذر)

گل‌ها پس از گرده‌افشانی، نیام‌های بذر تشکیل می‌دهند. با رسیدن میوه، نیام‌ها خشک شده و دانه‌ها آزاد می‌شوند و با کمک باد، جابه‌جایی آب سطحی یا انتقال ثانویه توسط جانوران و فعالیت انسانی در پیرامون درخت مادر پراکنده می‌گردند. جوانه‌زنی در طبیعت اغلب به فراهم بودن رطوبت و دمای مناسب و کاهش سختی پوسته بذر وابسته است.


تکثیر به روش بذر (روش رایج در باغ و نهالستان)

بذرهای آلبیزیا معمولاً پوسته سخت دارند؛ بنابراین شکستن خواب بذر برای افزایش درصد جوانه‌زنی مهم است. خیساندن بذر در آب ولرم برای چندین ساعت تا یک شب، یا خراش‌دهی مکانیکی ملایم پوسته (اسکارفیکاسیون) می‌تواند جذب آب را تسهیل کند. سپس بذرها در بستر سبک و با زهکشی خوب کاشته می‌شوند و تا سبز شدن، رطوبت یکنواخت (بدون غرقابی) حفظ می‌گردد.


تکثیر رویشی (کم‌کاربردتر)

در صورت نیاز به حفظ دقیق صفات یک پایه مادری، تکثیر رویشی مانند قلمه نیمه‌خشبی در فصل رشد قابل بررسی است، اما موفقیت آن به سن شاخه، بهداشت بستر، رطوبت بالا و گاهی استفاده از هورمون ریشه‌زایی وابسته است و نسبت به بذر، کمتر مرسوم گزارش می‌شود.


ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس آلبیزیا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره لگومینوسا و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 5 از ۵، بر اساس 1 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید