فرم
کلی تیره:
گیاهانی درختی، درختچه
ای و علفی یا بالارونده؛ اسانس دار. برگ ها بخوبی توسعه یافته یا بسیار تقلیل
یافته. مستقل یا بالارونده. خشکی زی یا شورزی. برگ ها متقابل یا مارپیچی؛ متناوب؛
دمبرگ دار تا بی دمبرگ؛ بدبو یا فاقد عطر مشخص یا معطر؛ ساده یا مرکب؛ برگ های
مرکب بصورت سه برگچه ای یا پرمانند یا پنجه ای. پهنک برگ بریده بریده یا یکپارچه؛
دارای رگبرگ پرمانند. برگ ها بی گوشوارک.
آناتومی
برگ:
پهنک برگ دارای قسمت
پشتی و شکمی مشخص یا دورو. روزنه ها عمدتاً محدود به یک سطح برگ یا روی هر دوسطح
برگ؛ آنوموسیتیک یا دیاسیتیک یا پاراسیتیک. دارای کرک های غیرغده ای و غده ای.
دارای سیستولیت ها. مزوفیل جاوی بلور. رگبرگ های کوچکتر فاقد سلول های انتقال
دهنده آبکش (6 جنس).
آناتومی
برگ:
ساقه های جوان چهارگوش
یا استوانه ای یا تخم مرغی شکل در بعضی قسمت ها. دارای کامبیوم چوب پنبه ای. گره
ها یک حفره ای. بافت های آوندی اولیه در یک استوانه، بدون دسته های جدا؛ مجاور هم.
فاقد آبکش داخلی. توسعه ی لایه ی ضخیم شونده ثانویه از یک حلقه کامبیوم عادی.
آناتومی
ساقه:
گیاهانی هرمافرودیت.
گرده افشانی توسط حشرات.
گل
آذین، میوه و دانه:
گل ها بصورت مجتمع
در گل آذین ها. گل آذین ها انتهایی یا جانبی. گل ها براکته ای؛ کوچک تا متوسط؛
بسیار نامنظم یا منظم تا گاهی نامنظم؛ چرخه ای؛ چهارچرخه ای. فاقد هیپانتیوم آزاد.
دارای صفحه زیرتخمدانی یا فاقد آن.
میوه
گوشتی یا غیرگوشتی؛ شکوفا یا ناشکوفا یا شیزوکارپی. میوه های غیرشیزوکارپی بصورت
شفت یا کپسولی. شفت ها دارای یک هسته یا دارای هسته های پراکنده. بذور
غیرآندوسپرمی. دارای دو لپه ی پهن. جنین بدون انحنا.
فیزیولوژی،
فیتوشیمی:
گیاهانی
C3
. سیانوژنی یا
غیرسیانوژنی. دارای آلکالوئیدها یا فاقد آنها. دارای آنتراکوئینون ها. دارای
ورباسکوزیدها؛ کورنوزید. دارای آیریدوئیدها. دارای ساپونین ها / ساپوژنین ها یا
فاقد آنها. فاقد پروآنتوسیانیدین ها. فاقد فلاونول ها. فاقد الاژیک اسید (5 جنس، 6
گونه). دارای اورسولیک اسید. عدم تجمع آلومینیوم.
جغرافیا،
سیتولوژی:
نواحی معتدل یا نیمه
گرمسیری تا گرمسیری.
X=5-12
.
طبقه
بندی:
زیررده دولپه ای ها.
راسته
Lamiales
.
دارای
3000 گونه و حدود 90 جنس شامل
Acantholippia
, Adelosa, Aegiphila, Aloysia, Amasonia, Archboldia, Asepalum,
Baillonia
, Bouchea, Burroughsia, Callicarpa, Caryopteris, Casselia, Chascanum,
Citharexylum
, Clerodendrum, Coelocarpum, Coelocarpum, Cornutea, Cyclocheilon,
Dimetra
, Diostea, Dipyrena, Duranta, Faradaya, Garrettia, Geunsia, Glandularia,
Glossocarya
, Gmelina, Hierobotana, Holmskioldia, Hosea, Huxleya, Hymenopyramis,
Junellia
, Karomia, Lampaya, Lantana, Lippia, Monochilus, Nashia, Neorapinia,
Neosparton
, Nesogenes, Oncinocalyx, Oxera, Paravitex, Parodianthus, Peronema,
Petitia
, Petraeovitex, Petraea, Phyla, Pitraea, Premna, Priva, Pseudocarpidium,
Recordia
, Rehdera, Rhaphithamnus, Schnabelia (or Labiatae), Stachytarpheta,
Stylodon
, Surfacea, Tamonea, Tectona, Teijsmanniodendron, Tetraclea (or Labiatae),
Teucridium
, Tsoongia, Ubochea, Urbania, Verbena, Verbenoxylum, Vitex,
Viticipremna
, Xeroaloysia, Xolocotzia.
--------------------------
تیره شاه پسند Verbenaceae
تیره شاه پسند مرکب از گیاهایی به اشکال مختلف علفی یا دارای سا قه های چوبی قائم و گاهی بالا رونده ولی فاقد پیچک می باشد. گیاهان آن به استثناء معدودی از آنها عموماً در نواحی گرم کره زمین پراکندگی دارند. بعضی از آنها نیز پرورش می یابند.
از اختصاصات ساقه انواع علفی آنها این است که معمولاً چهار گوش است. برگهای آنها بدون استیپول کامل یا لوب دار و یا دارای بریدگیهای عمیق و واقع به وضع متقابل یا فراهم بر روی ساقه است.
گلهای نر و ماده نا منظم ، منفرد یا مجتمع به صورت گرزن یا خوشه و مرکب از قطعات 4 یا 5 تایی (بندرت 6 تا 8 تایی) دارند. پرچم های آنها معمولاً چهارتایی (2 بزرگ و 2 کوچک) یا دوتایی و بندرت ممکنست 5 تایی باشد. مادگی آنها از 2 بر چه (بندرت 4 یا 5) و گاهی به علت از بین رفتن یکی از آنها از یک بر چه تشکیل می یابد ولی در هر حال از مجموع آنها تخمدانی فوقانی و یک یا چند خانه بوجود می آید.میوه آنها به صور مختلف شفت یا خشک و نا شکوفا و در برخی موارد مرکب از فندقه هایی به تعداد خانه های تخمدان و محتوی دانه های فاقد آلبومن است.از نظر تشریحی برگ غالب آنها پوشیده از تارهای غیر ترشحی یا تارهای ترشح کننده اسانس و مواد معطر است.
بعضی از این گیاهان چوب بسیار سخت و مورد استفاده در صنعت دارند. در بین آنها انواع زمینی نیز یافت می شود.
تعداد کلی انواع آن متجاوز از 2700 است که تقریباً در 100 جنس جای داده شده اند از جنس های مهم این تیره که اغلب آنها در نواحی گرم کره زمین پراکنده اند عبارتند از :
Verbena (دارای 1000 گونه)
Lippia (گونه 100)
Lantana ( گونه50 )
Vitex (گونه 100 )
Clerodendrom (گونه 100)
برخی از گیاهان خانواده شاهپسند - شاه پسند :