نام علمي
verbena bonariensis
نام لاتين
purpletop vervain
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
Verbena bonariensis (شاهپسند ارغوانی) از تیرهٔ Verbenaceae (شاهپسندیان) است. این گونه در جنس Verbena قرار میگیرد؛ جنسی که با گلآذینهای خوشهای/چتری و گلهای کوچک لولهای شناخته میشود. از نظر ریختشناسی و جایگاه سیستماتیک، این گیاه در گروهی از شاهپسندها قرار دارد که به ساقههای باریک و بلند و تجمع گلها در سرگلهای فشرده شهرت دارند.
خاستگاه بومی و پراکنش طبیعی
خاستگاه طبیعی این گونه آمریکای جنوبی است و در منابع گیاهشناسی بهویژه به نواحی پیرامون حوضهٔ ریو د لا پلاتا (از جمله بخشهایی از آرژانتین، اروگوئه و مناطق مجاور) نسبت داده میشود. نام گونهای bonariensis نیز به ارتباط تاریخی آن با «بوئنوسآیرس» اشاره دارد و در نامگذاری علمی، نقش سرنخ جغرافیایی را ایفا میکند.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاههای طبیعی شاهپسند ارغوانی عمدتاً شامل چمنزارها، علفزارهای باز، حاشیهٔ رودها و زمینهای آفتابگیر با خاکهای نسبتاً سبک تا متوسط است. این گونه به شرایط نور زیاد سازگار است و در زیستگاههای با اختلال طبیعی یا انسانی (مانند حاشیهٔ راهها) نیز میتواند استقرار یابد؛ ویژگیای که در بومشناسی آن با توانایی پراکنش بذر و تحمل تنشهای محیطی پیوند دارد.
تاریخچهٔ معرفی و اهمیت علمی
این گیاه در سدههای اخیر از آمریکای جنوبی به مناطق دیگر جهان معرفی شد و بهعنوان گونهای زینتی به باغها راه یافت. در ادبیات گیاهشناسی، اهمیت آن بیشتر بهدلیل گسترش جهانی، سازگاری اکولوژیک و جایگاه آن در مطالعات تنوع گونهای جنس Verbena است. در برخی اقلیمها، خروج از کشت و طبیعیشدن آن نیز گزارش شده است.
![شاهپسند ارغوانی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های به خوبی آبیاری شده
|
گیاه "شاهپسند ارغوانی" یا " شاهپسند خوشه ای" گیاهی علفی و یکساله یا چندساله از خانواده شاهپسند یا گل ماهور می باشد. این گیاه بومی نواحی گرمسیر آمریکای جنوبی است. که در نواحی گرم و مرطوب از کلمبیا و برزیل تا آرژانتین و شیلی یافت می شود.
شاهپسند ارغوانی عمدتاً گیاهی چندساله با شاخه های بلند و باریک می باشد. که می تواند جدود 120 سانتیمتر ارتفاع با تاجی به گستردگی 90 سانتیمتر داشته باشد. گیاهان بالغ نیز دارای شاخه ها و ساقه های چوبی خواهند شد. گل ها به رنگ ارغوانی با عطری مشابه عطر اسطوخودوس تا رز می باشند. این گل ها به صورت خوشه ای و در بخش انتهایی یا جانبی ساقه ها تشکیل می شوند. گلدهی از اواسط تابستان تا قبل از آغاز سرمای پاییزه ادامه خواهد داشت. ساقه های این گیاهان چهارگوش با میانگره های طویل است. برگ ها تخم مرغی شکل تا تخم مرغی – نیزه ای با حاشیه ای اندانه دار می باشند که حدود 10 سانتیمتر نیز طول خواهند داشت.
این گیاه پلی پلوئید بوده و بیش از 14 کروموزوم دارد. همچنین این گونه ی گیاهی دارای دو زیر گونه به نام های Verbena bonariensis subsp. bonariensis L. و Verbena bonariensis subsp. conglomerata است.
![purpletop vervain]()
شرایط محیط رشد
این گیاه بومی نواحی گرمسیر آمریکای جنوبی است. که در نواحی گرم و مرطوب از کلمبیا و برزیل تا آرژانتین و شیلی یافت می شود. و به صورت گیاهی زینتی و مقاوم به خشکی در باغ ها، پارک ها و فضاهای سبز مورد کشت و کار قرار می گیرد.
در نواحی گرمسیری به صورت گیاهی چندساله رشد می کند اما در مناطقی با زمستان های سخت به صورت گیاهی یکساله دیده می شود که گلدهی در سال اول رخ می دهد.
گل هایی که در اواسط تا اواخر تابستان ظاهر می شوند برای زنبورهای بومی بسیار جذاب و منبع شهد می باشند.
این گونه، اگرچه می تواند خشکی را تاحدودی تحمل کند اما بهترین رشد را در خاک های به خوبی آبیاری شده خواهد داشت. همچنین مکان هایی با آفتاب کامل تا کمی سایه را ترجیح می دهد.
این گیاهان در برخی نواحی ممکن است به عنوان گیاهی مهاجم و علف هرز نیز تلقی گردند.
![verbena bonariensis]()
مقابله به آفات شاهپسند ارغوانی
آفات رایج شاهپسند ارغوانی (Verbena bonariensis)
مهمترین آفات شامل شتهها، سفیدبالک، تریپس و کنه تارعنکبوتی هستند. شته و سفیدبالک با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ و چسبندگی (عسلک) و رشد کپک دودهای میشوند. بازرسی هفتگی پشت برگها و سرشاخهها کلید تشخیص زودهنگام است. برای کنترل، ابتدا با آب پرفشار آفات را بشویید، سپس از صابون حشرهکش یا روغن نیم/روغن ولک بهصورت محلولپاشی یکنواخت استفاده کنید. در آلودگی شدید، کاربرد هدفمند حشرهکشهای کمخطر و سازگار با حشرات مفید (طبق برچسب) توصیه میشود.
بیماریهای قارچی و پوسیدگیها
سفیدک پودری، لکهبرگیهای قارچی و پوسیدگی طوقه/ریشه (در خاکهای سنگین و آبیاری زیاد) از بیماریهای رایجاند. سفیدک پودری به شکل پوشش سفید روی برگ ظاهر شده و با کاهش جریان هوا تشدید میشود. بهبود تهویه، فاصلهگذاری مناسب و آبیاری از پای بوته (نه روی برگ) مؤثرترین پیشگیری است. برگهای آلوده را حذف و دور کنید. در صورت تداوم، از قارچکشهای گوگردی یا بیکربنات پتاسیم برای سفیدک و قارچکشهای ثبتشده برای لکهبرگی طبق دستور استفاده کنید. برای پیشگیری از پوسیدگی، زهکشی را تقویت کرده و بین دو آبیاری اجازه دهید سطح خاک کمی خشک شود.
راهبرد مدیریت تلفیقی (IPM)
ترکیب پایش، بهداشت باغچه، کنترل بیولوژیک و حداقل مصرف سم بهترین نتیجه را میدهد. علفهای هرز میزبان را حذف کنید، از کوددهی نیتروژنه بیشازحد بپرهیزید، و در صورت امکان از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها حمایت کنید.
![شاهپسند ارغوانی]()
نحوه تکثیر شاهپسند ارغوانی
ازدیاد این گیاهان از طریق بذر و بدون پیش تیمارهای جوانه زنی به راحتی صورت می گیرد. بذور کشت شده در دمای 18 تا 21 درجه سانتیگراد در پاییز تا اوایل بهار یا دیرتر، جوانه خواهند زد. اما می توان آنها را از طریق ریشه دار کردن قلمه های علفی نیز تکثیر نمود.