نام علمي
castanea dentata
نام لاتين
American chestnut
دانستنیهای علمی
رده‌بندی و ویژگی‌های کلی
Castanea dentata یا شاه‌بلوط آمریکایی از خانواده Fagaceae و جنس Castanea است. این درخت برگریز، بلند و چوب‌سخت است و در گذشته یکی از گونه‌های غالب جنگل‌های شرق آمریکای شمالی به شمار می‌رفت. میوه آن فندقه‌های خوراکی درون پوشش خاردار است که از نظر بوم‌شناختی و تغذیه‌ای اهمیت فراوان داشت.
منطقه بومی و زیستگاه
زادگاه شاه‌بلوط آمریکایی، شرق ایالات متحده از ایالت مین تا جورجیا و غرب تا دره رود اوهایو است. این گونه در خاک‌های اسیدی، سبک و دامنه‌های کوهستانی رشد بهینه دارد. زیستگاه طبیعی آن جنگل‌های مخلوط پهن‌برگ با آب‌وهوای مرطوب و سرد تا معتدل است.
تاریخچه و وضعیت حفاظتی
تا اوایل قرن بیستم، شاه‌بلوط آمریکایی یکی از مهم‌ترین منابع چوب و غذا برای انسان و حیات‌وحش بود. با ورود قارچ آتشک شاه‌بلوط (Cryphonectria parasitica) از آسیا، جمعیت آن به‌طور فاجعه‌آمیز فروپاشید. امروزه این گونه در طبیعت اغلب به صورت پاجوش‌های جوان باقی مانده است و برنامه‌های اصلاح ژنتیکی، دورگ‌گیری و مهندسی ژنتیک برای احیای آن در جریان است.
![شاه بلوط آمریکایی]()
خصوصیات - معرفی
"شاه بلوط آمریکایی" نام یک گونه برگریز از سرده شاه‌بلوط در تیره راشیان است. این درخت بومی شمال شرق آمریکا است. پیش از این‌که این گونه با نابودی گسترده توسط بیماری سوختگی شاه‌بلوط مواجه شود یکی از مهم‌ترین درختان جنگلی منطقه خود بود. امروزه گونه های کمی از این گیاهان وجود دارد. این درخت حدود 30 متر طول و سه متر نیز قطر دارد. برگ ها دندانه دار و حاشیه برگ ها اره ای شکل می باشد. برگ ها حدود 14 تا 20 سانتیمتر طول و حدود 7 تا 10 سانتیمتر نیز پهنا دارد. گل ها یک پایه بوده ولی گل های نر و ماده به صورت جدا از هم روی یک پایه قرار دارند. گل های نر بسیار کوچک و به رنگ سبز کمرنگ بوده که در خوشه هایی به طول 6 تا 8 اینچ ظاهر می شود. گل های ماده نیز در اواخر بهار و اوایل تابستان تشکیل می شوند. شاه بلوط آمریکایی گیاهی خودگشن است.
![American chestnut]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
نواحی معتدل
خاک مورد نیاز
خاک های دارای مواد آلی
دمـا و رطوبت
شاه‌بلوط آمریکایی (Castanea dentata) در مناطق با زمستان‌های سرد و تابستان‌های ملایم بهترین رشد را دارد. دامنه دمای مطلوب آن حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و در برابر سرمای زمستان تا حدودی مقاوم است. رطوبت نسبی متوسط (۴۰ تا ۶۰٪) مناسب است؛ رطوبت بسیار بالا همراه با تهویه ضعیف خطر بیماری‌های قارچی را افزایش می‌دهد.
نور و موقعیت کاشت
این گونه به نور کامل خورشید نیاز دارد و در مکان‌هایی با حداقل ۶ ساعت نور مستقیم روزانه بهترین عملکرد را نشان می‌دهد. در سایه‌ی شدید، رشد کند و تولید میوه کاهش می‌یابد. کاشت در شیب‌های ملایم با جریان هوای مناسب، خطر یخ‌زدگی دیررس و بیماری‌های برگی را کم می‌کند.
خاک و آبیاری
شاه‌بلوط آمریکایی خاک‌های عمیق، لومی تا شنی‌لومی با زهکشی خوب را ترجیح می‌دهد. pH اندکی اسیدی (۵/۵ تا ۶/۵) برای جذب بهینه عناصر غذایی ضروری است و از خاک‌های سنگین و آهکی باید پرهیز شود. آبیاری منظم در سال‌های ابتدایی رشد لازم است؛ اما در خاک‌های مرطوب ماندگار، احتمال پوسیدگی ریشه افزایش می‌یابد، بنابراین اشباع طولانی‌مدت خاک نامطلوب است.
![castanea dentata]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
مواد مغذی و خواص میوه ی شاه بلوط وسیله ی مناسبی برای مقابله با بیماری هایی مانند بیماری های قلبی عروقی و برخی از سرطان ها محسوب می شوند.
شاه بلوط یک میوه ی پاییزی و سرشار از خاصیت بوده و حاوی منیزیم می باشد و مناسب برای اهالی ورزش است، به خوبی شما را سیر می کند، کلسترول خونتان را پایین می آورد.
شاه بلوط سرشار از نشاسته است و برای همین هم یک ماده ی غذایی انرژی زا محسوب می شود. گلوسیدهای موجود در آن بعد از پخته شدن به راحتی هضم می شوند و به تدریج تولید انرژی می کنند. مزیت شاه بلوط این است که قند خون را به سرعت بالا نمی برد و شاخص گلیسمی آن نیز بالا نیست. وجود ویتامین های خانواده ی B به خصوص ویتامین B1 در این میوه باعث می شود که بدن بتواند به خوبی گلوسیدهای آن را جذب کرده و تولید انرژی کند.
این میوه سرشار از فیبر است برای همین هم با اشتهای زیاد مقابله کرده و به خوبی از عهده ی سیر کردن شما بر می آید. در واقع با مصرف مقدار کمی از این میوه هم سیر می شوید. خوشبختانه برای طبخ این میوه نیازی به افزودن روغن نیست.
میوه ی شاه بلوط سرشار از مواد معدنی است و برای همین هم برای ورزشکاران بسیار مفید است. این میوه حاوی میزان زیادی پتاسیم، آهن و عناصر مغذی است که برای بدن ورزشکاران لازم است. میوه ی شاه بلوط همچنین منبع خوب منیزیم است. در واقع 100 گرم از این میوه 10 تا 15 درصد نیاز روزانه ی ما به این ماده ی معدنی را تأمین می کند.
مواد مغذی و خواص میوه ی شاه بلوط وسیله ی مناسبی برای مقابله با بیماری هایی مانند بیماری های قلبی عروقی و برخی از سرطان ها محسوب می شوند. باید بدانید که جذب میزان کافی منیزیم معمولاً کار ساده ای نیست به خصوص اگر استرس زیادی داشته باشید.
![معرفی و راهنمای پرورش درختان زینتی - شاه بلوط آمریکایی]()
مقابله به آفات شاه بلوط آمریکایی
بیماری‌های مهم
سوختگی شاه‌بلوط (Chestnut blight) با عامل قارچی Cryphonectria parasitica مهم‌ترین بیماری شاه‌بلوط آمریکایی است و باعث ایجاد شانکر، ترک‌خوردگی پوست و خشکیدگی شاخه‌ها می‌شود. مدیریت شامل حذف و امحای شاخه‌های آلوده، جلوگیری از زخم‌زنی تنه، ضدعفونی ابزار هرس و در برنامه‌های احیا استفاده از ژنوتیپ‌های مقاوم/دورگه‌های مقاوم است.
بیماری جوهری یا پوسیدگی ریشه (Phytophthora) عمدتاً توسط Phytophthora cinnamomi ایجاد شده و با زردی، کاهش رشد و مرگ تدریجی در خاک‌های سنگین و مرطوب همراه است. کنترل بر پایه بهبود زهکشی، پرهیز از آبیاری بیش از حد، کاشت در خاک‌های سبک‌تر و استفاده از نهال سالم و عاری از آلودگی است.
آفات رایج
شپشک‌ها و شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی، ضعف عمومی و تولید عسلک ایجاد می‌کنند. روش‌های مقابله شامل پایش دوره‌ای، حفظ دشمنان طبیعی و در صورت طغیان استفاده هدفمند از صابون‌های حشره‌کش یا روغن‌های باغبانی در زمان مناسب است.
سوسک‌های پوست‌خوار/چوب‌خوار معمولاً به درختان ضعیف حمله کرده و با ایجاد دالان‌ها موجب خشکیدگی شاخه‌ها می‌شوند. راهکار کلیدی کاهش تنش (آبیاری اصولی، تغذیه متعادل، جلوگیری از زخمی شدن) و حذف چوب‌های آلوده است.
![شاه بلوط آمریکایی]()
نحوه تکثیر شاه بلوط آمریکایی
تکثیر این گیاه توسط کشت بذر انجام می شود. بذور را بلافاصله پس از رسیدن در شاسی سرد می کارند. این بذور باید از حمله ی موش ها و سنجاب ها محافظت گردند. بذرها قدرت زنده مانی کوتاهی دارند بنابراین باید از خشک شدن در امان بمانند. می توان این بذرها را برای مدت معین در مکان های خنک نگهداری نمود. بذور باید در اواخر زمستان یا اوایل بهار جوانه بزنند.