نام علمي
Zosima absinthifolia
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
گیاه Zosima absinthifolia با نام فارسی «زرک کوهی» از تیره Apiaceae (چتریان) است؛ تیرهای که با ویژگیهایی مانند گلآذین چترمانند و وجود مجاری ترشحی در اندامها شناخته میشود. این گونه در جنس Zosima قرار دارد که در نواحی خشک و نیمهخشک اوراسیا پراکنش دارد و از نظر ریختشناسی با برگهای عمیقاً بریده و بوی معطر شاخص میشود.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
منطقه بومی Zosima absinthifolia عمدتاً جنوبغرب و مرکز آسیا و بخشهایی از قفقاز است. در ایران نیز گزارشهایی از رویش آن در نواحی کوهستانی و دامنههای خشک وجود دارد. پراکنش این گونه معمولاً با کمربندهای اقلیمی قارهای و نیمهخشک همخوانی دارد، جایی که تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای سردتر دیده میشود.
زیستگاه و بومشناسی
زرک کوهی بیشتر در شیبهای سنگلاخی، دامنههای کوهستانی، استپهای مرتفع و مراتع خشک استقرار مییابد. خاکهای سبک تا نیمهسنگینِ با زهکشی خوب را ترجیح میدهد و در شرایط کمآبی، با سامانه ریشهای توسعهیافته و کاهش سطح تعرق از طریق برگهای بریده، سازگاری نشان میدهد. حضور ترکیبات ثانویه معطر (مانند مواد اسانسی) در این تیره میتواند نقشی اکولوژیک در دفاع گیاه در برابر گیاهخواران و تنشهای محیطی داشته باشد.
تاریخچه و اهمیت علمی
نام علمی گونه، با صفت absinthifolia به شباهت برگها با برگهای «افسنطین» اشاره دارد. این نامگذاری، نمونهای از سنت دیرینه در تاکسونومی گیاهی است که بر پایه شباهتهای ریختی انجام میشود. مطالعات فلوریستیک و ردهبندی در تیره چتریان به دلیل تنوع بالا و همگرایی صفات، برای تعیین دقیق مرز گونهها و جنسها اهمیت ویژهای دارد و Zosima absinthifolia نیز در این چارچوب مورد توجه قرار میگیرد.
![زرک کوهی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
خشک
دماي مورد نياز
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
مکان های صخره ای
|
گیاه زرک کوهی پایا، علفی، سبز متمایل به خاکستری می باشد. این گیاه 40 تا 80 سانتی متر ارتفاع دارد. گیاه پوشیده از کرک می باشد. ساقه این گیاه بلند، ایستاده، منشعب و ضخیم و کرکینه پوش می باشد. این گیاه جز بن رست ها محسوب می شود، برگ با دمبرگ های طویل (6-8 سانتیمتر)، تخم مرغی- سرنیزه ای، سه بار به صورت شانه ای تقسیم شده، ساقه ای بدون دمبرگ، کاملا پوشیده از کرک با رنگ سبز متمایل به خاکستری می باشد.
گل ها به رنگ سفید، مجتمع در چترهای نسبتا بزرگ با دمگل بلند و 30 تا 50 گلچه غیر هم قد، گسترده و ستاره مانند، گرده پوش، براکته های گریبان و گریبانک سرنیزه ای، نوک کند، کرکینه پوش، کاسه فاقد پهنک، دارای لوله تخم مرغی-مخروطی، پوشیده از کرک های سفید، گلبرگ های کنج دار، میوه در سطح پشتی فشرده در لبه و حاشیه عریض، متورم، صاف و پره های آن نازک می باشد.
گلدهی در اریبهشت ماه و تیرماه انجام می شود.
![]()
شرایط محیط رشد
شرایط دما و اقلیم
زرک کوهی گیاهی سازگار با اقلیمهای سرد و نیمهخشک کوهستانی است. این گیاه زمستانهای سرد و تابستانهای معتدل تا نسبتاً گرم را تحمل میکند. دمای بهینه رشد آن حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است و در برابر سرمای ملایم زمستان مقاومت خوبی دارد، اما یخبندانهای شدید و طولانی میتواند به اندامهای هوایی آسیب برساند.
نیاز نوری
زرک کوهی گیاهی آفتابدوست است و برای رشد مطلوب به نور مستقیم و کامل خورشید نیاز دارد. حضور در سایهسنگین یا نیمسایههای دائمی باعث کاهش رشد رویشی، کم شدن تولید متابولیتهای ثانویه و تضعیف بوتهها میشود. رویشگاههای باز، دامنههای آفتابگیر و شیبهای جنوبی برای آن مناسبترند.
رطوبت و آب
این گونه تحمل خشکی خوبی دارد و در زیستگاههای کمبارش کوهستانی پایدار میماند، اما در سالهای با بارندگی منظم، رشد بهتری نشان میدهد. خاک با رطوبت متوسط و زهکش مناسب ایدهآل است؛ ماندابی شدن خاک و آبیاری بیش از حد، ریشهها را مستعد پوسیدگی میکند.
خاک و بستر رویش
زرک کوهی ترجیح میدهد در خاکهای سبک تا متوسط با بافت شنی ـ لومی رشد کند. خاکهای عمیق، سنگریزهدار و غنی از مواد آلی تجزیهشده بهترین شرایط را فراهم میکنند. واکنش خاک کمی قلیایی تا خنثی مطلوب است و تراکم زیاد علفهای هرز میتواند استقرار نهالها را محدود کند.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره چتریان و جنس های آن