۱۳۹۵ سی و یکم مرداد

شاهپسند یکساله

Verbena hortensis annual vervain که به فارسی شاهپسند یکساله نامیده میشود، گیاهی از خانواده شاه‌پسند ، بومی آمریکا و آسیا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل خاک: رخاک های زهکشی شده و دارای مواد آلی کافی

دانستنیهای علمی

نام علمي

Verbena hortensis

نام لاتين

annual vervain

خانواده (تيره)

Verbenaceae

در جنس Verbena بیش از 250 گونه وجود دارد که بعضی از گونه ها این جنس بومی اروپا ( V.officinanlis ) و برخی بومی امریکای جنوبی (V.rigida ) است. در بین آنها گونه های یکساله، دو ساله و دائمی و گیاهان مقاوم به سرما یافت می شود. اکثر ارقام شاهپسند روی زمین پهن شده و گسترش می یابند. دارای برگ های کوچک و بیضوی، با بریدگی های عمیق تر در حاشیه است .

برگ و ساقه از کرک های ریز پوشیده شده است. گل ها که چتری شکل هستند، در رنگ های مختلف صورتی، قرمز، آبی، سفید و بنفش با مرکزی به رنگ سفید و کرم دیده می شود .

در گلکاری دو نوع شاه پسند مورد استفاده قرار می گیرد. یکی شاه پسند پاکوتاه که بلندی آن حدود 40-20 سانتیمتر و ساقه هایش حالت خزنده دارد. گل آن در تمام رنگ های ساده به جز رنگ زرد دیده می شود. تمام اندام های گیاه بجز گلبرگ ها از کرک های خشن پوشیده شده است. نوع دیگر شاهپسند شامل گیاهان پا بلند، دارای شاخه های بدون برگ یا کم برگ، انبوه و چهار گوش است.

شاهپسند زود به گل رفته در بهار، تابستان و پاییز گل می دهد و با اولین سرمای سخت از بین می رود. اگر در گلدان کشت شود با نگهداری در شرایط مطلوب گلخانه یا منازل در زمستان به گل می رود. از خصوصیات شاهپسند دگر باروری است که در اثر این ویژگی به طور طبیعی تلاقی صورت گرفته و به راحتی رنگ های مختلف و هیبرید های طبیعی در آن به وجود می آید. حذف گل های پژمرده عمل گل دهی را طولانی تر می کند. در بعضی از انواع آن گل ها با گذشت زمان تغییر رنگ می دهد و در یک زمان چندین رنگ در یک زمان دیده می شود .

خصوصیات - معرفی

ساقه و آرایش رشد

شاهپسند یکساله (Verbena hortensis) گیاهی علفی با عادت رشد بوته‌ای تا نیمه‌خوابیده است. ساقه‌ها معمولاً باریک، منشعب و چهارگوش بوده و در بسیاری از ارقام اندکی زبر یا کرک‌دار به نظر می‌رسند. ارتفاع گیاه بسته به رقم و شرایط رشد، غالباً در حدود ۲۰ تا ۴۵ سانتی‌متر است و با انشعابات جانبی، توده‌ای متراکم از شاخساره ایجاد می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده و عمدتاً روبه‌رو (متقابل) روی ساقه قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها از بیضی تا نیزه‌ای متغیر است و در بسیاری از واریته‌ها حاشیه دندانه‌دار یا بریدگی‌های کم‌عمق دیده می‌شود. سطح برگ معمولاً سبز متوسط تا سبز تیره است و بافت آن کمی خشن یا کرک‌دار بوده و رگبرگ میانی مشخص دارد. اندازه برگ‌ها معمولاً چند سانتی‌متر طول داشته و به سمت بالای ساقه کوچک‌تر می‌شوند.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها در انتهای شاخه‌ها به صورت خوشه‌های متراکم (سرمانند) تجمع می‌یابند؛ هر خوشه از تعداد زیادی گل کوچک تشکیل شده است. جام گل لوله‌ای با ۵ لوب در انتهاست و قطر هر گل معمولاً کوچک اما بسیار پرشمار است؛ در نتیجه سطح رنگی چشمگیری ایجاد می‌شود. رنگ گل‌ها دامنه وسیعی دارد و می‌تواند سفید، صورتی، قرمز، بنفش، ارغوانی و آبی باشد؛ در برخی ارقام حلقه یا چشم مرکزی روشن‌تر نیز دیده می‌شود.

میوه و بذر

پس از گلدهی، میوه خشک تشکیل می‌شود که به چند بخش کوچک جداشونده تقسیم می‌گردد و بذرهای ریز و تیره‌رنگ درون آن قرار دارند. ریز بودن بذرها یکی از ویژگی‌های شاخص اندام زایشی این گیاه است.

شرایط نگهداری شاهپسند یکساله

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی مرطوب

دماي مورد نياز

نواحی معتدل

خاک مورد نياز

رخاک های زهکشی شده و دارای مواد آلی کافی

گیاه شاهپسند یکساله گیاهی بسیار آفتاب دوست است. زمین زهکش شده را ترجیح می دهد، ولی در مورد غنی بودن خاک زیاد حساس نیست. اگر به اندازه کافی نور خورشید و آب به آن برسد در تمام فصل رشد گل می دهد. این گیاه رطوبت بیش از حد را تحمل نمی کند .

اگرچه شاهپسند از جمله گیاهانی است که نسبت به خشکی مقاوم است اما خشکی زیاد سبب کاهش گلدهی آن می شود. از طرفی آبیاری بیش از اندازه از جمله عواملی است که بخصوص اگر با کمبود نور مستقیم آفتاب همراه شود منجر به شیوع بیماری سفیدک پودری خواهد شد. بنابراین این گیاه را زمانی آبیاری کنید که رطوبت سطح خاک تقریباً از بین رفته باشد.

این گیاه خاک هایی با زهکش خوب و دارای مواد آلی کافی را برای رشد بهینه ترجیح می دهد.

مقابله به آفات شاهپسند یکساله

این گیاه به سفیدک پودری (سفیدک حقیقی) حساس است و برای پیشگیری از آن نباید روی بوته ها آبپاشی کرد .

نحوه تکثیر شاهپسند یکساله

از طریق بذر و قلمه افزایش می یابد. معروفترین روش افزایش آن بذر است. زمان کشت بذر آن می تواند اواخر شهریور و یا اواخر زمستان در گلخانه یا خزانه باشد. همچنین می توان بذر آن را همراه بذر گل های بهاره بعد از برطرف شدن سرما در هوای آزاد کشت کرد. قبل از کشت توصیه می شود که بذرها به مدت 24 ساعت در آب خیسانده شود تا جوانه زدن آن آسان شود. پس از تولید 4 تا 5 برگ آنها را سربرداری می کنند تا شاخه های جانبی رشد کنند. در برخی کشورها از طریق خوابانیدن یا قلمه افزایش می یابد. برای افزایش به وسیله قلمه از شاخه های جوان بوته های داخل گلخانه یا شاسی گرم که از سال قبل نگهداری شده اند در بهار قلمه گیری می شود و پس از ریشه دار کردن به زمین اصلی منتقل می شود.