دانستنیهای علمی
ردهبندی و خانواده
Taxus floridana یا سرخدار فلوریدا گونهای سوزنیبرگ از خانواده Taxaceae و متعلق به جنس Taxus است. این جنس شامل چندین گونه سرخدار در نیمکره شمالی است که به رشد کند، چوب متراکم و سمیبودن مشهورند.
منطقه بومی و پراکنش
سرخدار فلوریدا بومزاد بسیار محدود ایالت فلوریدای ایالات متحده است و عمدتاً در دره رودخانه Apalachicola در پانهندل فلوریدا یافت میشود. این گستره جغرافیایی کوچک آن را به یکی از محدودترین گونههای سرخدار جهان تبدیل کرده است.
زیستگاه طبیعی
این گونه در جنگلهای مرطوب، شیبهای سایهدار و حاشیه نهرها رشد میکند؛ جایی که خاک عمیق، نسبتاً اسیدی و خوب زهکشیشده است. پوشش درختی بالادست، نور را فیلتر کرده و شرایط نیمسایه پایدار فراهم میکند که برای جوانهزنی و استقرار نهالها حیاتی است.
تاریخچه و وضعیت حفاظتی
Taxus floridana در قرن نوزدهم توصیف علمی شد و بهسرعت بهعنوان گونهای با ریسک انقراض بسیار بالا شناخته شد. تخریب زیستگاه، بهرهبرداری از چوب و جمعآوری بیرویه از مهمترین تهدیدها بودهاند. امروزه این گونه در سطح فدرال در آمریکا «بهشدت در معرض خطر» طبقهبندی شده و موضوع برنامههای حفاظتی ویژه است.
![سرخدار فلوریدا]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
کم
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی سرد و مرطوب
خاک مورد نياز
خاک های رسوبی حاوی مقادیر فراوان ترکیب های هوموسی و آهکی با «پی اچ» قلیایی
|
"سرخدار فلوریدا" یکی از گونه های جنس سرخدار است که تنها در محدوده کوچکی به اندازه 10 کیلومتر مکعب در شمال فلوریدا یافت می شود. این گیاه در لیست گیاهان در معرض خطر انقراض می باشد.
سرخدار فلوریدا درختچه یا درختی کوچک، همیشه سبز، تک لپه ای، به ارتفاع حدود 6 متر (به ندرت 10 متر)، با تنه ای به قطر 38 سانتیمتر است. پوست آن نازک، فلس دار، به رنگ قهوه ای مایل به ارغوانی است و دارای شاخه های گسترده می باشد. این شاخه ها در ابتدا به رنگ سبز هستند ولی با گذشت سه تا چهار سال به رنگ قهوه ای تغییر می یابند. برگ ها نازک، هلالی یا داسی شکل، به طول 1 تا 2.9 سانتیمتر و پهنای 1 تا 2 میلیمتر دیده می شوند. این گیاه دوپایه بوده و دارای مخروط های نر و ماده جدا از هم و روی پایه های مجزا می باشد. بذور این گیاهان دارای تفرق صفات بالایی است. میوه ها سته ای شکل، با فلسی گوشتی و آبدار و با آریلی قرمز رنگ به قطر 1 سانتیمتر هستند. هر میوه دارای یک بذر به رنگ قهوه ای تیره و به طول 5 تا 6 میلیمتر است. دانه گرده این مخروط ها گرد بوده و حدود 4 میلیمتر نیز قطر دارند و در اوایل بهار تشکیل می شوند.
![Florida yew]()
شرایط محیط رشد
سرخدارها گیاهانی سایه پسند هستند و در لایه های زیرین (اشکوب های پایین) جنگل های مرطوب و مه گرفته راش و ممرز سازگاری مناسبی دارد. این گیاه در اوایل رویش (سنین نونهالی) به نور زیاد نیاز نداشته و قادر است با استفاده از حداقل نور، عمل فتوسنتز را انجام دهد. سرخدار برای مدت کوتاهی قادر به تحمل خشکی است.
شرایط اقلیمی، تأثیر عمده ای برکمیت و کیفیت مواد مؤثره سرخدار دارد. نور یکی از مهمترین فاکتورهای اقلیمی است. اگر چه این گیاه در سایه و آفتاب می روید ولی مقدار تاکزول گیاهانی که در سایه می رویند به مراتب بیشتر از گیاهان رویش یافته در آفتاب است. دما نیز نقش مهمی در مواد مؤثره گیاه سرخدار دارد. به طوری که گیاهانی که در اماکن مرطوب و سرد می رویند در مقایسه با مناطق گرمتر، تاکزول بیشتری را در خود ساخته و ذخیره می کنند.
سرخدار تقریباً در هر نوع خاکی می روید ولی خاک های رسوبی حاوی مقادیر فراوان ترکیب های هوموسی و آهکی با «پی اچ» قلیایی، خاک های بسیار مناسبی برای کشت سرخدار است. سرخدار در طول رویش به عناصری مانند پتاس، فسفر و کلسیم به مقادیر فراوان نیاز داشته و وجود این عناصر سبب افزایش تولید مواد مؤثره در گیاه می شود.
سرخدار به سرماهای شدید که مدت آن طولانی باشد، حساس است به طوری که دمای 20- درجه سانتیگراد سبب خشک شدن گیاه می شود.
عده ای از محققین معتقدند که انجام هرس مناسب و به موقع سبب باز شدن میوه ها و فعال شدن جوانه های رویشی که بر روی ساقه های مسن قرار گرفته اند گردیده و در نتیجه موجب تولید ساقه های متعدد می شود.
![Taxus floridana]()
نحوه تکثیر سرخدار فلوریدا
تکثیر سرخدار به دو روش جنسی (توسط بذر) و غیرجنسی (تکثیر رویشی) امکان پذیر است.
در صنعت داروسازی و زیستفناوری، نمونههای برگ و پوست ساقه میتواند برای غربالگری شیمیایی، تولید نیمهسنتزی مشتقات تاکسان، و کنترل کیفیت مواد اولیه دارویی بهکار رود. همچنین در پژوهشهای فیتوشیمی و شیمیاکولوژی از بافتهای مختلف گیاه برای بررسی مسیرهای بیوسنتز متابولیتهای ثانویه و نقش دفاعی آنها استفاده میشود.