این گیاه با نام علمی Taxodium distichum و نام مرسوم (Bald Cypress) که به فارسي سرو باتلاقی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cupressaceae بومي بومی جنوبشرقی ایالات متحده آمریکا، بهویژه در باتلاقها، مردابها، دشتهای سیلابی و حاشیه رودخانهها مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسی، مرطوب تا غرقابی، با زهکشی ضعیف تا متوسط، سازگار با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Taxodium distichum
ردهبندی و خویشاوندی گیاه
Taxodium distichum یا سرو باتلاقی از تیره Cupressaceae (سروسانان) و از سوزنیبرگان مخروطدار است. جنس Taxodium شامل چند گونه همیشهسبز یا خزانکننده است که به درختان راستتنه و بلند قامت شهرت دارند. سرو باتلاقی یکی از معدود سوزنیبرگان خزانکننده است که در پاییز برگهای سوزنی خود را میریزد.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
زادگاه اصلی این گونه، جنوب و جنوبشرقی ایالات متحده آمریکا است؛ از سواحل اقیانوس اطلس تا حاشیه خلیج مکزیک. این درخت به طور طبیعی در باتلاقها، دلتاهای رودخانهای، زمینهای سیلابی، حاشیه رودها و دریاچههای کمعمق رشد میکند. توانایی چشمگیری در تحمل غرقابشدگی طولانیمدت خاک دارد و میتواند در بسترهای گلی و فقیر از اکسیژن نیز زنده بماند.
ویژگیهای زیستی و سازگاریها
سرو باتلاقی میتواند به ارتفاع بیش از ۳۰ متر برسد و عمر آن در شرایط مناسب از چند صد سال فراتر میرود. ویژگی شاخص آن تشکیل زایدههای چوبی موسوم به «زانو» (knees) روی ریشههاست که از سطح آب بیرون میزنند و احتمالاً در تهویه ریشه و تثبیت مکانیکی در خاکهای اشباع نقش دارند. چوب این درخت بسیار مقاوم به پوسیدگی است و در گذشته به «چوب همیشهمانا» شهرت داشته است.
تاریخچه کشف، نامگذاری و کاربردها
نام جنس Taxodium از واژه لاتین taxus (سرخدار) و پسوند -odium گرفته شده و به شباهت ظاهری برگها به برخی سوزنیبرگان دیگر اشاره دارد. این گونه از قرن هفدهم توسط گیاهشناسان اروپایی توصیف و در باغهای گیاهشناسی کشت شد. سرو باتلاقی امروزه علاوه بر بومزادگاهش، به عنوان گونه زینتی و برای احیای تالابها و مناطق مرطوب در بسیاری از نقاط جهان کشت میشود.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی سرو باتلاقی (Taxodium distichum)
سرو باتلاقی درختی سوزنیبرگ و خزانپذیر است که در زیستگاه مناسب میتواند تا حدود ۳۰–۴۰ متر ارتفاع و تنهای تا قطر ۲–۲٫۵ متر ایجاد کند. تنه حالتی ستونی تا نسبتاً متورم در قاعده دارد که بهویژه در محیطهای غرقاب بهخوبی نمایان میشود.
تنه، پوست و ریشهها
پوست تنه در درختان مسن ضخیم، الیافی و به رنگ قهوهای مایل به خاکستری است و به صورت نوارهای طولی عمیقاً شیاردار و پوستهپوسته جدا میشود. ریشههای هوایی موسوم به «زانوها» (knees) به شکل برجستگیهای مخروطی یا استوانهای از سطح خاک یا آب بیرون میآیند و رنگی قهوهای تا خاکستری دارند و در تهویه ریشه نقش دارند.
برگها
برگها سوزنیشکل، نرم و扁 پهن شده، به طول تقریبی ۱ تا ۲ سانتیمتر هستند و بهصورت دو ردیفی (distichous) در دو طرف شاخههای کوتاه قرار میگیرند. رنگ برگها در فصل رشد سبز روشن تا سبز مایل به زیتونی است و در پاییز به طیفی از زرد مایل به نارنجی تا قهوهای مایل به قرمز تغییر میکند. خزانپذیری برگها ویژگی متمایز این مخروطدار در مقایسه با بسیاری از سوزنیبرگان همیشهسبز است.
شاخهها و جوانهها
شاخههای باریک، آویزان تا افقی بوده و شاخهچههای برگدار فصلی هستند و همراه برگها در پاییز میریزند. جوانهها کوچک، تخممرغی تا مخروطیشکل و به رنگ قهوهای مایل به قرمز هستند و توسط پولکهای ریز پوشیده میشوند.
گلها و مخروطها
گلها تکپایهاند؛ گلهای نر به صورت خوشههای آویزان باریک به طول چند سانتیمتر در انتهای شاخهها ظاهر میشوند و رنگی زرد مایل به قهوهای دارند. گلهای ماده کوچکتر، تخممرغی تا کروی و منفرد یا به تعداد کم روی شاخههای کوتاه قرار میگیرند. میوه مخروط چوبی کروی تا بیضوی، به قطر حدود ۲–۳ سانتیمتر، ابتدا سبز و پس از رسیدن قهوهای است و فلسها هنگام بلوغ جدا شده و دانههای کوچک قهوهای را آزاد میکنند.
شرایط نگهداری سرو باتلاقی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا رسی، مرطوب تا غرقابی، با زهکشی ضعیف تا متوسط، سازگار با pH اسیدی تا خنثی (حدود 5 تا 7)
|
معرفی کلی شرایط محیطی سرو باتلاقی
Taxodium distichum یا سرو باتلاقی درختی رطوبتدوست و مقاوم است که بومی مناطق باتلاقی جنوب شرقی آمریکای شمالی است. در عین تحملپذیری خوب، برای رشد بهینه به شرایط ویژهای از نظر آب، نور، دما و خاک نیاز دارد. شناخت این شرایط برای کاشت در باغها، فضای سبز شهری و حاشیه آبگیرها ضروری است.
دما و نیاز سرمایی
سرو باتلاقی در محدوده دمایی حدود ۱۰- تا ۳۵ درجه سانتیگراد بهخوبی رشد میکند و در مرحله خواب زمستانه میتواند یخبندانهای کوتاهمدت را تحمل کند. برای رشد متعادل، تابستانهای گرم و مرطوب و زمستانهای نسبتاً سرد و نهچندان خشک ایدهآل هستند. در مناطق بسیار گرم و خشک، بدون آبیاری کافی دچار تنش و سوختگی برگ میشود.
رطوبت و آب
این گونه به رطوبت بالا و خاک همواره نمناک علاقهمند است و در حاشیه تالابها، رودها و اراضی غرقابی عملکرد بسیار خوبی دارد. ریشهها تحمل ماندابی شدن طولانیمدت را دارند و حتی ساختار «زانوریشه»ها در اطراف تنه به تهویه ریشه کمک میکند. با این حال در خاکهای سنگینِ بدون زهکشی، اگر آب راکد و فاقد جریان باشد، احتمال بروز پوسیدگی ریشه افزایش مییابد.
نور و مکان کاشت
سرو باتلاقی به نور کامل خورشید نیاز دارد و در مکانهای نیمسایه رشد کندتری دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم روزانه برای تشکیل تاج متراکم و رشد طولی مناسب توصیه میشود. در فضاهای شهری بهتر است در محلی باز و دور از سایه درختان بلندتر کاشته شود.
خاک، pH و تغذیه
این درخت در انواع خاک رسی، لومی یا شنی رشد میکند، به شرط آنکه رطوبت کافی داشته باشند. خاکهای عمیق، نسبتاً سنگین، غنی از مواد آلی و با زهکشی متوسط تا خوب، بهترین بستر برای توسعه ریشهاند. از نظر pH، دامنه اسیدی تا خنثی (حدود ۵٫۵ تا ۷) مناسبتر است. در خاکهای بسیار آهکی ممکن است کمبودهای تغذیهای و زردی برگها دیده شود که با بهبود ماده آلی و کوددهی متعادل قابل کنترل است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :