نام علمي
Syzygium aromaticum
دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی و جایگاه تبارشناختی
Syzygium aromaticum با نام فارسی «میخک دارویی» از خانواده Myrtaceae (موردیان) است؛ خانوادهای شناختهشده در گیاهان معطر و سرشار از ترکیبات اسانسی. این گونه در جنس Syzygium قرار میگیرد که شامل دهها گونه گرمسیری با پراکنش عمدتاً در آسیا و اقیانوسیه است.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
خاستگاه طبیعی میخک بهطور کلاسیک جزایر ملوک (Maluku) یا «جزایر ادویه» در اندونزی دانسته میشود. زیستگاه مطلوب آن اقلیم گرمسیری مرطوب با بارندگی مناسب، خاکهای عمیق و زهکشیدار و ارتفاعات کم تا میانارتفاع است. در شرایط طبیعی و کشت، در نواحی ساحلی تا جنگلهای همیشهسبز گرمسیری رشد میکند.
تاریخچه شناخت علمی و گسترش جهانی
میخک پیش از ثبتهای نوین گیاهشناسی، در شبکههای بازرگانی اقیانوس هند و سپس اروپا بهعنوان ادویهای ارزشمند شناخته میشد. در تاریخ علم گیاهشناسی، این گونه با نامگذاریهای گوناگون توصیف شده و در نهایت در قالب نام پذیرفتهشده Syzygium aromaticum تثبیت گردید؛ نامی که بازتابدهنده جایگاه آن در جنس Syzygium است. گسترش کشت از اندونزی به زنگبار، ماداگاسکار و دیگر مناطق گرمسیری نقش مهمی در جهانیشدن این گیاه داشته است.
نامهای رایج محلی و بینالمللی
در فارسی «میخک» و «میخک دارویی» رایج است. در انگلیسی با نام Clove شناخته میشود. در برخی منابع عربی «قرنفل» و در زبانهای جنوب و جنوبشرقی آسیا نامهای محلی متعددی برای آن ثبت شده است که غالباً به عطر تند و ارزش ادویهای گیاه اشاره دارند.
![میخک دارویی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی گرمسیری
خاک مورد نياز
خاک های مرطوب و حاصلخیز
|
"گل میخک دارویی" گیاهی بومی جزائر اندونزی و اقیانوسیه است و به علت زیبایی خاصی که دارد امروز در بیشتر نقاط دنیا به عنوان گیاهی زینتی پرورش داده می شود. البته در مناطق سردسیر این گیاه در گلخانه و گرم خانه نگهدری می شود. این گیاه در گذشته ادویه ای گران قیمت بوده که تنها پادشاهان و ثروتمندان می توانستند از آن استفاده کنند.
میخک درختی است کوچک، همیشه سبز و مخروطی شکل که برگ های آن هیچ وقت زرد نمی شود و در تمام طول سال سبز است. ارتفاع این درخت تا 10 متر می رسد. برگ های آن نوک تیز و بیضوی و دمبرگ های آن قرمز رنگ است و به درخت زیبایی خاصی می دهد. گل های میخک دارویی، کوچک و مجتمع، بصورت خوشه هایی شامل 10 تا 25 گل می باشد. وجه تسمیه این درخت بدین دلیل است که غنچه های خشک شده آن که کوچک و به طول یک سانتیمتر است به شکل میخ های کوچک می باشد.
![Cloves]()
مقابله به آفات میخک دارویی
آفات مهم میخک دارویی
مهمترین آفات Syzygium aromaticum شتهها، تریپس، شپشکهای نرم و لارو پروانهها هستند. شته و تریپس با مکیدن شیره، رشد جوانهها و گلآذینها را کاهش داده و موجب پیچیدگی برگ و کاهش اسانس میشوند. لارو پروانهها برگها را سوراخ کرده و سطح فتوسنتز را کم میکنند. برای کاهش جمعیت آفات، هرس بهموقع شاخههای آلوده، حذف علفهای هرز میزبان و استفاده از تلههای چسبنده زرد توصیه میشود. در شرایط طغیانی، کاربرد هدفمند حشرهکشهای کمخطر مانند روغنهای معدنی یا صابونهای حشرهکش، با رعایت دوره کارنس، ضروری است.
بیماریهای قارچی و باکتریایی
پوسیدگی ریشه، لکهبرگی قارچی و شانکر ساقه از مهمترین بیماریهای میخک داروییاند. رطوبت بالای خاک و زهکش نامناسب، پوسیدگی ریشه و زردی عمومی گیاه را تشدید میکند. لکهبرگی با لکههای قهوهای تا سیاه روی برگ و ریزش زودرس مشخص میشود. برای پیشگیری، استفاده از نهال سالم، بستر کاشت با زهکش خوب، پرهیز از آبیاری غرقابی و ضدعفونی ابزار هرس ضروری است. در صورت مشاهده علائم، حذف اندامهای آلوده و استفاده دورهای از قارچکشهای مناسب (مانند ترکیبات مسی) زیر نظر کارشناس، توصیه میگردد.
![میخک دارویی]()
نحوه تکثیر میخک دارویی
تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد.
![Cloves]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
خشک شده غنچه درخت میخک از دو هزار سال پیش به عنوان ادویه به کار می رفته است. میخک از نظر طب قدیم ایران خیلی گرم و خشک است و دارای خواص بسیاری است.
برای رفع دندان درد و گوش درد یک قطره از اسانس میخک و یا روغن آن را روی دندان بمالید و یا در گوش بچکانید .
میخک تقویت کننده مغز می باشد و کسانی که حافظه ضعیف دارند باید از دم کرده میخک استفاده کنند.
میخک از سرطان جلوگیری کرده و حتی درمان کننده سرطان می باشد .
برای رفع سردرد مفید است.
در برطرف کردن فلج مؤثر است .
ضعف اعصاب را درمان می کند .
برای رفع تنگی نفس مفید است .
کسانیکه مبتلا به بیماری وسواس هستند برای درمان آن باید میخک بخورند .
مقوی معده و بهتر شدن هاضمه است.
کبد و کلیه را تقویت می کند .
سکسکه را برطرف می کند .
برای تقویت نیروی جنسی سرد مزاجان مفید است. بدین منظور باید 2 گرم از پودر میخک را با شیر مخلوط کرده و هر روز به مدت یک هفته از آن استفاده کرد .
میخک اشتهاآور است .
بدن را تقویت می کند .
برای ترمیم قرنیه چشم و برطرف کردن لکه در چشم، می توان چند قطره از محلول آبی میخک در چشم بچکانید .
میخک تب بر است .
میخک کرم کش است و داروهای کرم کش دارای میخک می باشند .
برای گردش خون و قلب مفید است.
اسهال و دل درد را تقویت می کند .
برای درمان کمردرد، چای میخک و یا دو قطره اسانس میخک را با آب گرم و یا چای مخلوط کرده و بنوشید .
نوشیدن یک فنجان چای میخک بعد از غذا گاز و درد معده را از بین می برد.
استفاده از میخک گرفتگی عضله را از بین می برد.
غنچه های درخت میخک پس از باز شدن یعنی قبل از اینکه رنگ خاکستری و ارغوانی آن تبدیل به قرمز شود باید چیده و خشک نمود. میخکی که به عنوان ادویه و دارو بکار می رود پودر این غنچه ها می باشد.
برای تهیه چای یا دمکرده میخک مقدر 10 گرم میخک را با یک لیتر آب جوش مخلوط کرده و بمدت 5 دقیقه دم کنید.
ترکیبات شیمیایی:
غنچه گل میخک دارای 16 درصد، ساقه های درخت در حدود 5 درصد و برگ های آن دارای 2 درصد اسانس روغنی می باشد که از تقطیر این قسمت ها بدست می آید.
اسانس میخک دارای بوئی قوی و طعمی سوزاننده می باشد. این اسانس سفید رنگ بوده که اگر در مجاورت هوا قرار گیرد رنگ آن تیره و غلیظ می شود. اسانس میخک دارای اوژنول ،کاربو فیلین، الکل بنزیلیک، بنزوات دو متیل، فورفوول و اتیلن می باشد. اوژنول که ماده اصلی میخک می باشد آرام کننده و ضد عفونی کننده است و از آن در دندانپزشکی برای آرام کردن درد دندان و بی حس کردن استفاده می شود.
![میخک دارویی - معرفی و خواص گیاهان دارویی]()
عوارض جانبی - هشدار
با توجه به اینکه این گیاه بسیار گرم است، بنابراین برای گرم مزاجان مناسب نیست و ممکن است باعث ناراحتی کلیه و روده ها شود. اینگونه افراد باید میخک را با صمغ عربی مخلوط کرده و مورد استفاده قرار دهند.
![laung, qaranful ، قرنفل]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس جم و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره میرتاسه و جنس های آن