این گیاه با نام علمی Ribes sanguineum و نام مرسوم (Red-flowering Currant) که به فارسي انگورفرنگی گلقرمز ناميده ميشود، گياهي از خانواده Grossulariaceae بومي بومی غرب آمریکای شمالی، بهویژه سواحل اقیانوس آرام از بریتیش کلمبیا تا کالیفرنیا مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی یا شنی با زهکشی خوب، ترجیحاً غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون غرقابی، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Ribes sanguineum
نام لاتين
Red-flowering Currant
ردهبندی و نامهای علمی
Ribes sanguineum با نام فارسی «انگورفرنگی گلقرمز» به تیره Grossulariaceae (انگورفرنگیان) و سرده Ribes تعلق دارد. این سرده شامل دهها گونهٔ برگهریز و میوهدار است که در مناطق معتدل نیمکرهٔ شمالی پراکنش دارند. نام گونهای sanguineum به معنای «خونیرنگ» است و به رنگ سرخ گلها اشاره دارد.
منطقه بومی و گستره پراکنش
خاستگاه طبیعی Ribes sanguineum سواحل غربی آمریکای شمالی است؛ از ایالت بریتیش کلمبیا در کانادا تا ایالت کالیفرنیا در ایالات متحده. این گونه عمدتاً در نوار اقلیمی اقیانوسی و نیمهمدیترانهای میروید و با زمستانهای ملایم و تابستانهای نسبتاً خشک سازگار است. در بسیاری از کشورهای اروپا و سپس آسیا به عنوان گیاه زینتی وارد و در برخی نواحی خفیفاً طبیعیشده است.
زیستگاه طبیعی و بومشناسی
زیستگاههای معمولی این گونه شامل حاشیه جنگلهای مخروطی–پهنبرگ، دامنههای مرطوب، درههای رودخانهای و بوتهزارهای حاشیهای است. در خاکهای لومی تا شنی با زهکش خوب و اسیدیته کمی اسیدی تا خنثی بهترین رشد را دارد. گلهای پرنکتار آن در اوایل بهار منبع غذایی ارزشمند برای گردهافشانها، بهویژه زنبورها و برخی پرندگان شهدخوار، به شمار میآیند.
تاریخچه معرفی و کاربردها
ورود Ribes sanguineum به باغبانی اروپا به اوایل قرن نوزدهم بازمیگردد، زمانی که گیاهشناسان و کلکسیونرها آن را از آمریکای شمالی به انگلستان منتقل کردند. شکوفهدهی زودهنگام، خوشههای گل درخشان و تحمل نسبتاً خوب به سرما، آن را به یکی از درختچههای زینتی محبوب در باغهای معتدل تبدیل کرد. در برخی منابع قومگیاهشناسی، استفادهٔ محدود سنتی از میوههای آن برای تهیه خوراکیهای محلی گزارش شده است، هرچند این گونه بیشتر به دلیل ارزش زینتی و بومشناختیاش کشت میشود.
خصوصیات - معرفی
ساقه و فرم کلی بوته
Ribes sanguineum یک درختچه خزانکننده با قامت متوسط است که معمولاً بین ۱ تا ۲ متر ارتفاع میگیرد. ساقهها راست تا کمی خمیده و به صورت انبوه و منشعب از پایه رشد میکنند. پوست ساقه در گیاهان جوان سبز تا سبز مایل به قرمز و در گیاهان مسنتر قهوهای خاکستری و نسبتاً صاف تا کمی ترکخورده است. این گونه برخلاف بسیاری از ریبِسها معمولاً فاقد تیغهای خشن است یا تیغها بسیار ریز و کمتعدادند.
برگها
برگها ساده، متناوب و دارای دمبرگ نسبتاً بلند هستند. پهنک برگ گرد تا تخممرغی با ۳ تا ۵ لوب عمیق است که حاشیهای دندانهدار یا کنگرهدار دارند. سطح فوقانی برگ سبز تیره و کمی زبر، و سطح زیرین سبز روشنتر و گاه کمی کرکدار است. اندازه برگها معمولاً ۳ تا ۷ سانتیمتر طول دارد و در پاییز به رنگهای زرد تا قرمز متمایل میشوند.
گلآذین و گلها
گلها در خوشههای آویخته (خوشه گرزنآویز) به طول حدود ۵ تا ۱۰ سانتیمتر ظاهر میشوند. گلها کوچک اما پرشمار بوده و رنگ آنها از صورتی پررنگ تا قرمز روشن متغیر است و به همین دلیل به «انگورفرنگی گلقرمز» مشهور است. لوله گل تاحدی کشیده و جام گل ستارهایشکل با ۵ لوب مشخص دارد. گلها اغلب در اوایل بهار، پیش یا همزمان با باز شدن کامل برگها، روی شاخههای یکساله تشکیل میشوند.
میوه و بذر
میوهها به صورت ستههای کوچک کروی تا بیضوی به قطر حدود ۶ تا ۸ میلیمتر هستند. رنگ آنها هنگام رسیدن معمولاً آبی تیره تا سیاه مایل به ارغوانی، با پوشش کمرنگ مومی است. سطح میوه نرم، نسبتاً نازکپوست و دارای چندین بذر ریز درون پالپ شفاف تا قرمز است. میوهها پس از گلدهی بهتدریج در اواخر بهار تا اوایل تابستان میرسند.
شرایط نگهداری انگورفرنگی گلقرمز
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی یا شنی با زهکشی خوب، ترجیحاً غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون غرقابی، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 5.5 تا 7)
|
شرایط نوری مناسب برای Ribes sanguineum
انگورفرنگی گلقرمز برای رشد و گلدهی مطلوب به نور زیاد نیاز دارد. بهترین وضعیت، کاشت در محلهای نیمآفتاب تا آفتاب کامل است؛ یعنی حداقل ۴ تا ۶ ساعت نور مستقیم در روز. در مناطق گرمتر ایران، قرار دادن گیاه در محلی با آفتاب صبح و سایهی بعدازظهر، از سوختگی برگها جلوگیری میکند. در سایهی عمیق، شاخهها بلند و کمبرگ شده و تعداد گلها کاهش مییابد.
دما و مقاومت به سرما
این گونه بومی مناطق خنک آمریکای شمالی است و مقاومت بسیار خوبی به سرما و یخبندان دارد. دامنهی دمایی ایدهآل برای رشد فعال حدود ۱۰ تا ۲۰ درجهی سانتیگراد است. در تابستانهای داغ و خشک، باید با تأمین رطوبت خاک و سایهی نسبی، از تنش گرمایی و ریزش برگ جلوگیری کرد. وزش بادهای خشک و گرم میتواند نوک برگها را بسوزاند؛ لذا مکانهای کمباد ترجیح داده میشوند.
رطوبت و آبیاری
Ribes sanguineum خاک یکنواخت مرطوب ولی نه غرقاب را میپسندد. آبیاری عمیق و منظم در فصل رشد (بهار و اوایل تابستان) ضروری است، در حالیکه بین دو آبیاری باید سطح خاک کمی خشک شود. رطوبت نسبی متوسط هوا مناسب است و مهپاشی مداوم لزومی ندارد، اما خشکی طولانیمدت هوا و خاک منجر به قهوهای شدن برگها و کاهش گلدهی میشود.
خاک، بافت و pH مناسب
بهترین بستر، خاک لومی با زهکش خوب است که مقداری مواد آلی (کمپوست برگ، کود دامی کاملاً پوسیده) داشته باشد. این گیاه خاکهای کمی اسیدی تا خنثی (pH حدود ۶ تا ۷) را ترجیح میدهد و در خاکهای خیلی آهکی امکان زردی برگها وجود دارد. نفوذپذیری مناسب خاک برای جلوگیری از ماندابی شدن ریشهها ضروری است.
مکان کاشت و مدیریت خاک
کاشت در حاشیه باغ، زیر درختان خزاندار یا کنار دیوار شمالی که نیمسایه ملایمی فراهم میکند، گزینه مناسبی است. افزودن مالچ آلی روی خاک به حفظ رطوبت، تعدیل دما و بهبود ساختار خاک کمک میکند و ریشههای سطحی گیاه را محافظت مینماید.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :