۱۴۰۴ ششم دی

کاج قرمز ژاپنی

این گیاه با نام علمی Pinus densiflora و نام مرسوم (Japanese Red Pine) که به فارسي کاج قرمز ژاپنی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Pinaceae بومي بومی شرق آسیا؛ به‌ویژه ژاپن، کره، شمال‌شرق چین و بخش‌هایی از روسیهٔ خاور دور، و به‌طور طبیعی در جنگل‌های کوهستانی، دامنه‌ها و مناطق معتدل با تابستان‌های ملایم رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی خشک دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های فقیر؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

Pinus densiflora که در فارسی گاهی «کاج گل» یا «کاج سرخ ژاپنی» نامیده می‌شود، گونه‌ای از تیره Pinaceae (کاجیان) و از جنس Pinus است. این گونه در گروه بازدانگان و در رده مخروطیان (Coniferopsida) قرار دارد. کاج گل یکی از گونه‌های شاخص کاج‌های شرقی آسیاست و به دلیل تراکم سوزن‌ها و رنگ نارنجی تا سرخ پوست تنه، به سادگی از بسیاری از گونه‌های دیگر کاج متمایز می‌شود.

منطقه بومی و گستره پراکنش

زادگاه اصلی Pinus densiflora، شرق آسیا، به‌ویژه ژاپن، کره و بخش‌هایی از شمال شرقی چین است. این گونه در ارتفاعات پایین تا متوسط رشد می‌کند و در بسیاری از مناطق، جنگل‌های خالص یا مخلوط با بلوط‌ها و توس‌ها تشکیل می‌دهد. به کمک کشت و معرفی انسان، امروزه می‌توان آن را در برخی نواحی معتدل دیگر جهان نیز مشاهده کرد، اما خاستگاه ژنتیکی آن همچنان شرق آسیا محسوب می‌شود.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی کاج گل معمولاً مناطق آفتاب‌گیر با خاک‌های نسبتاً فقیر و شنی تا سنگلاخی است. این گونه در برابر سرما مقاوم بوده و در اقلیم‌های مرطوب تا نسبتاً خشک رشد می‌کند. سیستم ریشه‌ای عمیق آن باعث تثبیت خاک در شیب‌ها و کناره تپه‌ها می‌شود، بنابراین در پروژه‌های جنگل‌کاری و کنترل فرسایش نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. سوزن‌های همیشه‌سبز آن نقش مهمی در چرخه مواد آلی در جنگل‌های آسیای شرقی دارند.

تاریخچه استفاده و اهمیت فرهنگی

Pinus densiflora در ژاپن و کره دارای قدمت طولانی در باغبانی سنتی، بونسای و مناظر معابد است. چوب آن در گذشته برای ساخت تیرک، الوار سبک و سوخت به‌کار می‌رفته و رزین آن نیز کاربردهای محلی داشته است. فرم طبیعی خمیده و رنگ متمایز پوست تنه، باعث شده که این گونه در هنر نقاشی مناظر شرقی و ادبیات کلاسیک نیز حضوری نمادین داشته باشد.

خصوصیات - معرفی

ساقه و تنه

تنهٔ Pinus densiflora راست و نسبتاً باریک است و در شرایط طبیعی تا حدود ۲۰–۳۰ متر ارتفاع می‌رسد. پوست تنه در درختان جوان صاف و نارنجی‌متمایل به قرمز است، اما با افزایش سن ضخیم، فلس‌دار و قهوه‌ای‌ـ‌قرمز می‌شود. رنگ قرمزـ‌نارنجی بخش‌های جوان تنه و شاخه‌ها از ویژگی‌های بارز این گونه است. چوب آن نرم، رزینی و دارای حلقه‌های رویشی واضح است که رشد سالانه را به‌خوبی نشان می‌دهد.

شاخه‌ها و آرایش تاج

تاج درخت معمولاً گسترده و نسبتاً باز است و در سنین بالاتر شکلی چتری یا نامنظم پیدا می‌کند. شاخه‌های افقی یا کمی خمیده‌اند و در بخش فوقانی درخت متراکم‌تر هستند. جوانه‌ها استوانه‌ای، کشیده و با فلس‌های قهوه‌ای روشن پوشیده شده‌اند که گاهی در حاشیه اندکی شفاف و رزین‌دارند.

برگ‌ها (سوزن‌ها)

برگ‌ها به صورت سوزنی‌شکل و در دسته‌های دو‌تایی روی کوتاه‌ساقه‌ها قرار می‌گیرند. طول هر سوزن معمولاً ۷ تا ۱۲ سانتی‌متر است و ضخامت متوسطی دارد. رنگ سوزن‌ها سبز تا سبزـ‌آبی با درخشش خفیف مومی است. سوزن‌ها کمی خمیده، نسبتاً نرم و انعطاف‌پذیرند و لبه‌های آن‌ها کمتر از بسیاری از کاج‌های دیگر خشن است. سطح زیرین برگ دارای نوارهای روزنه‌ای روشن است.

شاتون‌های نر و مخروط‌های ماده

شاتون‌های نر کوچک، استوانه‌ای و زردـ‌نارنجی هستند و به صورت گروهی در نزدیکی انتهای شاخه‌های جوان دیده می‌شوند. مخروط‌های ماده ابتدا سبز و کوچک‌اند و به‌تدریج طی دو سال به مخروط‌های چوبی بالغ تبدیل می‌شوند. مخروط‌های رسیده بیضوی تا تخم‌مرغی، به طول حدود ۴ تا ۷ سانتی‌متر و قهوه‌ای روشن هستند. فلس‌های مخروط نسبتاً نازک، کمی برآمده و بدون خار برجسته‌اند که به آن ظاهری ملایم و نسبتاً صاف می‌دهد.

شرایط نگهداری کاج قرمز ژاپنی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های فقیر؛ ترجیحاً خاک کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5

دما و اقلیم مناسب برای رشد Pinus densiflora

کاج قرمز ژاپنی گیاهی مقاوم به سرما است و در اقلیم‌های سرد تا معتدل بهترین رشد را دارد. این گونه دمای زمستانی تا حدود منفی ۲۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل می‌کند، اما برای رشد رویشی مطلوب، دمای متوسط سالانه بین ۸ تا ۱۵ درجه سانتی‌گراد مناسب است. تابستان‌های خنک تا نسبتاً گرم با نوسان دمای روزانه، به همراه زمستان‌های سرد و دوره خواب زمستانه، برای تنظیم چرخه رشد این کاج ضروری است.

نور و شدت تابش

Pinus densiflora گونه‌ای آفتاب‌دوست است و برای رشد متراکم شاخ‌وبرگ و تشکیل سوزن‌های سالم، به نور مستقیم و کامل خورشید نیاز دارد. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز توصیه می‌شود. در سایه سنگین، تاج درخت کم‌پشت، سوزن‌ها کشیده و رنگ آن‌ها کمرنگ می‌شود و در درازمدت، قدرت رویش و مقاومت گیاه کاهش می‌یابد.

رطوبت هوا و خاک

این گیاه رطوبت هوای متوسط را می‌پسندد و در مناطق با جریان ملایم هوا و رطوبت نه‌چندان بالا، رشد مناسبی دارد. رطوبت بیش از حد و ماندگاری آب در اطراف ریشه خطر ابتلا به پوسیدگی ریشه را افزایش می‌دهد. آبیاری باید عمیق ولی با فواصل منظم و با امکان خشک شدن نسبی لایه سطحی خاک بین دو آبیاری انجام شود.

خاک، بافت و pH مناسب

کاج قرمز ژاپنی خاک‌های سبک تا متوسط، عمیق و با زهکشی بسیار خوب را ترجیح می‌دهد. بافت شنی-لومی یا لومی همراه با مقدار مناسبی مواد آلی برای توسعه ریشه‌های افشان آن ایده‌آل است. این گونه در pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۵/۵ تا ۷) بهترین کارایی تغذیه‌ای را دارد. خاک‌های سنگین رسی، متراکم و غرقاب‌شونده برای این گیاه نامناسب‌اند و باید با افزودن ماسه، کمپوست برگ و ایجاد زهکش اصلاح شوند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

بونسای کاج سياه کاج قیری کاج لوبلولی کاج پوسته‌سفید

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

کاج پوندروزا صنوبر سیاه کاج سیاه اتریشی نراد بالزامی

  محسن شهاب الدین