این گیاه با نام علمی Pachycereus pringlei و نام مرسوم (Card?n Cactus) که به فارسي کاکتوس کاردون ناميده ميشود، گياهي از خانواده Cactaceae بومي بومی شمالغرب مکزیک، بهویژه شبهجزیره باخا کالیفرنیا و سواحل خلیج کالیفرنیا؛ زیستگاههای بیابانی بسیار گرم و خشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاکهای بسیار سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار فقیر از مواد آلی؛ pH خنثی تا قلیایی (حدود 6.5 تا 8.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Pachycereus pringlei
ردهبندی و خانواده
Pachycereus pringlei که به «کاکتوس کاردون» مشهور است، از خانواده Cactaceae و راسته Caryophyllales است. این گونه در رده دولپهایهای واقعی (Eudicots) قرار میگیرد و زیرخانواده آن اغلب در گروه Cactoideae طبقهبندی میشود. کاردون یکی از درشتترین و تنومندترین کاکتوسهای ستونی جهان است و از نظر بومشناسی و فیزیولوژی بهعنوان یک گونه شاخص در بیابانهای آمریکای شمالی شناخته میشود.
جنس و ویژگیهای مورفولوژیک
این گیاه متعلق به جنس Pachycereus است؛ جنسی که به کاکتوسهای ستونی بسیار بلند با ساقههای چندشاخه و چوبیشدن تدریجی شهرت دارد. Pachycereus pringlei میتواند به ارتفاع بیش از ۱۵–۲۰ متر برسد و عمری چندصد ساله داشته باشد. ساقههای ستونی دارای دندههای عمیق و خارهای نسبتاً کوتاه هستند و گلهای شبباز، لولهای و سفیدرنگ در نزدیکی رأس شاخهها ظاهر میشوند.
منطقه بومی و زیستگاه طبیعی
زیستگاه طبیعی Pachycereus pringlei عمدتاً در شبهجزیره باخا کالیفرنیا و بخشهایی از ایالت سونورا در مکزیک است. این گونه در زیستبوم بیابانی و نیمهبیابانی، روی خاکهای سنگی، آتشفشانی و آهکی رشد میکند. توانایی بالای ذخیره آب در بافتهای آبدار ساقه و استفاده از مسیر فتوسنتزی CAM آن را برای بقا در شرایط بسیار خشک و دماهای بالا سازگار کرده است.
تاریخچه علمی و اهمیت بومشناختی
این کاکتوس در اواخر قرن نوزدهم بهطور رسمی توصیف و نامگذاری شد و نام گونهای آن «pringlei» به افتخار گیاهشناس آمریکایی Cyrus Guernsey Pringle انتخاب شده است. کاردون بهعنوان یک «گونه سازهای» (structural species) در بیابان عمل میکند؛ یعنی حضور آن ساختار فیزیکی زیستگاه را شکل میدهد و به پرندگان، پستانداران کوچک و حشرات پناهگاه و منبع غذا میبخشد. مطالعات بومشناسی نشان دادهاند که همزیستی با میکوریزاها و باکتریهای ریزوسفری، نقش مهمی در جذب مواد غذایی و استقرار نهالهای این گونه در خاکهای فقیر بیابانی دارد.
خصوصیات - معرفی
ساقه و اندام هوایی
ساقههای Pachycereus pringlei ستونی، بسیار قطور و منشعباند و میتوانند به ارتفاع بیش از ۱۰ تا ۱۵ متر برسند. رنگ ساقه در گیاهان جوان سبز روشن تا سبز مایل به آبی است و در گیاهان مسنتر کمی خاکستری میشود. سطح ساقه دارای شیارهای عمودی عمیق (ریب) است که تعداد آنها معمولاً بین ۱۰ تا ۲۴ ریب در هر ستون متغیر است. این شیارها به گیاه کمک میکنند در زمان خشکی جمع شده و در زمان بارندگی منبسط شود و آب را ذخیره کند. پوست ساقه ضخیم و مومی است و با افزایش سن، بخشهای پایینی چوبی و قهوهای میشوند.
آرئولها، خارها و برگهای کاهشیافته
آرئولها به صورت نقاط برجسته روی لبه ریبها قرار دارند و به رنگ خاکستری تا قهوهای روشن دیده میشوند. از هر آرئول ۱۰ تا ۲۰ خار بیرون میآید. خارهای شعاعی ظریفتر و زرد تا سفید مایل به خاکستری هستند و خارهای مرکزی ضخیمتر و بلندتر، با رنگ زرد تیره تا قهوهای. در این گونه، برگهای حقیقی به شدت کاهش یافته و تقریباً نامرئیاند و نقش فتوسنتز کاملاً بر عهده ساقههای سبز است. این سازوکار تبخیر را به حداقل میرساند.
گلها
گلها لولهای ـ قیفی شکل، نسبتاً درشت و معمولاً ۵ تا ۸ سانتیمتر طول دارند. رنگ گلها عمدتاً سفید مایل به کرم است و در برخی جمعیتها اندکی رگههای صورتی کمرنگ دیده میشود. گلآذینها در نزدیکی نوک شاخههای بالغ و اغلب روی یک سمت ستون ظاهر میشوند. لوله گل پوشیده از کرکها و خارهای ریز است. گلها شبگُشا هستند و عمدتاً در شب باز شده و برای گردهافشانی توسط خفاشها و حشرات شبفعال سازگار شدهاند.
میوه و بذر
میوهها کروی تا بیضوی، به قطر حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر و در ابتدا سبز، سپس در زمان رسیدن زرد مایل به قهوهای میشوند. سطح میوه پوشیده از خارهای ریز است که هنگام رسیدن ممکن است جدا شوند یا شکننده شوند. گوشت داخلی سفید تا مایل به صورتی و آبدار است. بذرها سیاه تا قهوهای تیره، کوچک و براق هستند. ساختار آبدار میوه و رنگ متضاد آن با پسزمینه بیابانی، جذب پرندگان و پستانداران بومی برای پراکنش بذر را تسهیل میکند.
شرایط نگهداری کاکتوس کاردون
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای بسیار سبک، شنی تا سنگلاخی با زهکشی عالی؛ بسیار فقیر از مواد آلی؛ pH خنثی تا قلیایی (حدود 6.5 تا 8.5)
|
دما و بازه حرارتی مناسب
Pachycereus pringlei گیاهی کاملاً گرمادوست است. دمای ایدهآل روز بین ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد و شب بالاتر از ۱۰ درجه است. این کاکتوس در برابر گرمای خشک تابستان مقاوم است، اما در دمای کمتر از ۵ درجه و بهویژه یخبندان آسیب میبیند. در مناطق سرد باید در گلدان و محیط محافظتشده نگهداری شود تا از شوک حرارتی و ترکیدگی بافتها جلوگیری گردد.
نور و شدت تابش
این گونه از شدیدترین آفتابها در زیستگاه طبیعی خود بهره میبرد. بهترین رشد در نور مستقیم و کامل خورشید (حداقل ۶ ساعت در روز) رخ میدهد. در محیطهای خانگی، نزدیک پنجره جنوبی یا غربی با حداکثر نور توصیه میشود. کمبود نور باعث باریک شدن ساقه، رنگپریدگی و کاهش استحکام میگردد؛ بنابراین سایهدوست نیست و باید از قرار دادن آن در فضاهای کمنور اجتناب شود.
رطوبت هوا و آبیاری
این کاکتوس به رطوبت بالای هوا نیاز ندارد و در اقلیمهای خشک بهترین عملکرد را نشان میدهد. رطوبت نسبی زیاد و تهویه ضعیف، خطر پوسیدگی را بالا میبرد. آبیاری باید عمیق ولی با فواصل طولانی باشد؛ در فصل رشد پس از خشک شدن کامل خاک و در فصل سرد بسیار کم یا تقریباً متوقف شود.
خاک و بستر کاشت
خاک برای Pachycereus pringlei باید بسیار سبک، سنگریزهای و با زهکشی عالی باشد. ترکیبی از ماسه درشت، پوکه یا پرلیت با مقدار کمی خاک باغچه یا کمپوست مناسب است. گلدان باید سوراخهای کافی خروج آب داشته باشد. تجمع آب در ریشه مهمترین عامل پوسیدگی است، بنابراین از خاکهای رسی و متراکم باید پرهیز شود.
تهویه و مکان استقرار
این گونه در فضای باز، در مکان آفتابگیر و بادگیر ملایم بهترین رشد را دارد. در داخل ساختمان، قرار دادن در نزدیک پنجره با امکان گردش هوا ضروری است. هوای راکد و مرطوب برای این کاکتوس نامطلوب است و حساسیت آن به بیماریهای قارچی را افزایش میدهد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :