اگزالیس مثلثی بنفش

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خویشاوندی گیاه

Oxalis triangularis که در فارسی با نام شبدر بنفش یا اکسالیس مثلثی شناخته می‌شود، به خانواده Oxalidaceae تعلق دارد. این گیاه در جنس Oxalis قرار می‌گیرد که شامل بیش از ۵۰۰ گونه در سراسر جهان است. بسیاری از گونه‌های این جنس به دلیل وجود اسید اگزالیک، طعمی ترش دارند و در برخی زبان‌ها با نام «شبدر ترش» شناخته می‌شوند.

منطقه بومی و گستره پراکنش

خاستگاه اصلی شبدر بنفش، مناطق گرمسیری تا نیمه‌گرمسیری آمریکای جنوبی، به‌ویژه برزیل است. این گونه در زیستگاه‌های طبیعی خود اغلب در لبه جنگل‌ها، حاشیه سایه‌روشن‌ها و زمین‌های نسبتاً مرطوب رشد می‌کند. توان بالای سازگاری باعث شده است که امروزه این گیاه در بسیاری از نقاط جهان به عنوان گیاه زینتی گلدانی یا پوششی در فضای سبز کاشته شود.

ویژگی‌های مورفولوژیک و زیست‌شناختی

شبدر بنفش گیاهی علفی و پیازدار (ریزبومی) است و برگ‌های سه‌قسمتی مثلثی با رنگ بنفش تا ارغوانی تیره تولید می‌کند. برگ‌ها حساس به نور هستند و در شب یا در نور کم تا حدی تا می‌شوند؛ این رفتار نوعی حرکت ناستی موسوم به نیکتیناستی است. گل‌ها معمولاً به رنگ سفید تا صورتی کمرنگ بوده و در خوشه‌های کوچک ظاهر می‌شوند.

تاریخچه کشت و استفاده زینتی

استفاده زینتی از Oxalis triangularis از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در اروپا و آمریکای شمالی رواج یافت. رنگ غیرمعمول برگ‌ها و رفتار شبانه‌روزی آن به‌سرعت توجه مجموعه‌داران و علاقه‌مندان گیاهان آپارتمانی را جلب کرد. امروزه این گیاه در فهرست گیاهان محبوب آپارتمانی بسیاری از کشورها حضور دارد و به عنوان نمونه‌ای شاخص از گیاهان زینتی برگ‌رنگی معرفی می‌شود.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی شبدر بنفش (Oxalis triangularis)

گیاه شبدر بنفش یک گیاه علفی، غده‌دار و کوتاه‌قد است که معمولاً ارتفاع آن بین ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر است. ساختار کلی گیاه ظریف، نازک و ظاهری تزئینی با رنگ‌های بنفش تیره تا ارغوانی دارد. اندام‌های هوایی از ریزوم‌ها و غده‌های زیرزمینی منشأ می‌گیرند.

برگ‌ها

برگ‌ها مرکب و سه‌برگی هستند و هر برگ از سه برگچه مثلثی شکل تشکیل شده است. ویژگی بارز این گیاه، برگ‌های مثلثی با رنگ بنفش تیره یکنواخت یا با لکه‌های بنفش مایل به سیاه است. سطح برگ‌ها صاف، نازک و کمی براق بوده و حاشیه آن‌ها صاف و بدون دندانه است. اندازه هر برگچه حدود ۲ تا ۴ سانتی‌متر طول دارد و در مجموع پهنای هر برگ به ۵ تا ۸ سانتی‌متر می‌رسد. برگ‌ها در طول روز باز و در تاریکی یا تنش بسته می‌شوند که رفتاری شبیه حرکات خواب گیاهی است.

ساقه و اندام‌های زیرزمینی

ساقه‌ی هوایی بسیار کوتاه و اغلب نامشخص است و برگ‌ها به نظر می‌رسد مستقیم از سطح خاک خارج می‌شوند. دمبرگ‌ها بلند، باریک و سبز مایل به بنفش‌اند. اندام اصلی ذخیره‌ای گیاه غده‌ها و ریزوم‌های کوچک زیرزمینی است که به رنگ قهوه‌ای روشن تا زرد مایل به قهوه‌ای دیده می‌شوند و منشأ رویش مجدد گیاه هستند.

گل‌ها

گل‌ها ظریف، خوشه‌ای-چتری و بر روی دمگل‌های نازک بالاتر از سطح برگ‌ها ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها معمولاً سفید تا صورتی کم‌رنگ با هاله‌ای بنفش یا ارغوانی در مرکز است. هر گل پنج گلبرگ باریک و کشیده دارد که طول آن‌ها حدود ۱ تا ۲ سانتی‌متر است. گل‌ها نسبت به برگ‌ها کمرنگ‌تر بوده و تضاد رنگی جذابی با زمینه بنفش برگ‌ها ایجاد می‌کنند.

بيشتر مطالعه کنيد :

شرایط محیط رشد

نور مناسب برای رشد شبدر بنفش

Oxalis triangularis به نور زیاد و غیرمستقیم نیاز دارد. بهترین محل، کنار پنجره‌های شرقی یا شمالی با نور فیلترشده است. نور مستقیم و شدید ظهر می‌تواند باعث سوختگی برگ‌های بنفش و کم‌رنگ شدن آن‌ها شود. در فصول کم‌نور، استفاده از نور مصنوعی (لامپ رشد گیاه) می‌تواند به حفظ رنگ و تراکم برگ‌ها کمک کند.

دما و شرایط حرارتی ایده‌آل

دمای مناسب برای شبدر بنفش حدود ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. این گیاه نسبت به سرما و نوسان ناگهانی دما حساس است و نباید در معرض باد سرد کولر یا نزدیک پنجره‌های پر از سرما قرار گیرد. دمای زیر ۱۰ درجه می‌تواند به پیازهای گیاه آسیب بزند و رشد آن را متوقف کند.

رطوبت و تهویه

رطوبت نسبی متوسط (۴۰ تا ۶۰ درصد) برای این گیاه کافی است. در منازل خشک، می‌توان از ظرف آب در نزدیکی گلدان یا رطوبت‌ساز استفاده کرد، اما از غبارپاشی مستقیم روی برگ‌ها در هوای سرد خودداری کنید. تهویه ملایم و دائمی، بدون جریان هوای شدید، به پیشگیری از بیماری‌های قارچی کمک می‌کند.

خاک، آبیاری و زهکشی

خاک سبک، غنی و با زهکشی عالی برای شبدر بنفش ضروری است. ترکیب خاک گلدانی با پرلیت یا ماسه شسته انتخاب مناسبی است. آبیاری باید زمانی انجام شود که سطح خاک کمی خشک شده باشد؛ آبیاری بیش از حد باعث پوسیدگی پیازها می‌شود. حتماً گلدان دارای سوراخ زهکش باشد و آب اضافی در زیرگلدانی باقی نماند.

نور فصلی و دوره استراحت

این گیاه ممکن است در تابستان یا زمستان وارد دوره خواب کوتاه شود؛ در این زمان برگ‌ها می‌ریزند. در دوره استراحت، آبیاری را کم و گلدان را در محل خنک و نسبتاً روشن نگه دارید تا پس از چند هفته دوباره جوانه‌زنی آغاز شود.

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس ترشک و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره شبدر ترشک و جنس های آن