ماکادميا

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و خانواده

Macadamia integrifolia عضو خانواده Proteaceae و از جنس Macadamia است. این گونه یکی از چند گونه ماکادمیاست که مغز خوراکی تولید می‌کند و از نظر تجاری مهم‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌رود.

منطقه بومی و زیستگاه

زادگاه طبیعی ماکادمیا جنگل‌های بارانی نیمه‌گرمسیری کویینزلند و نیو ساوت ولز استرالیا است. این گیاه در خاک‌های عمیق، خوب‌زهکش و اسیدی با بارندگی نسبتاً بالا رشد بهینه دارد و نسبت به یخبندان حساس است.

تاریخچه کشف و اهلی‌سازی

پوست‌سخت ماکادمیا قرن‌ها توسط بومیان استرالیایی (آبورجین‌ها) مصرف می‌شد. در قرن نوزدهم، گیاه‌شناسان اروپایی آن را توصیف کرده و به افتخار شیمیدان استرالیایی جان ماکادام، نام جنس را Macadamia گذاشتند. از اوایل قرن بیستم، کشت تجاری ابتدا در استرالیا و سپس در هاوایی گسترش یافت و هاوایی به مرکز اصلی اصلاح ارقام پرمحصول تبدیل شد.

اهمیت علمی و کشاورزی

ماکادمیا نمونه‌ای مهم برای مطالعه سازگاری درختان چوب‌سخت با اقلیم نیمه‌گرمسیری مرطوب است. پژوهش‌های ژنتیکی آن بر بهبود عملکرد، کاهش دوره نونهالی و افزایش مقاومت به آفات متمرکز است.

خصوصیات - معرفی

ساقه و عادت رویشی

Macadamia integrifolia درختی همیشه‌سبز با قامت متوسط تا حدود ۱۲–۱۵ متر است. ساقه اصلی راست و چوبی بوده و پوستی خاکستری تا قهوه‌ای با شیارهای کم‌عمق دارد. شاخه‌ها نسبتا متراکم و تاجی گرد تا بیضوی ایجاد می‌کنند که برای کشت باغی مرتب هرس می‌شود. چوب سخت و سنگین است و بافت آوندی آن برای تحمل وزن میوه‌ها مناسب می‌باشد.

برگ

برگ‌ها چرمی، براق و همیشه‌سبز هستند و به‌صورت منفرد یا ۳تایی در گره‌ها قرار می‌گیرند. شکل برگ بیضوی تا نیزه‌ای با طول تقریبی 10–25 سانتی‌متر و لبه گاهی دندانه‌دار است. رنگ سطح رویی سبز تیره و سطح زیرین کمی روشن‌تر است. دمبرگ کوتاه بوده و برگ‌ها بافتی ضخیم و نسبتا سفت دارند که به تحمل خشکی و تابش شدید کمک می‌کند.

گل‌آذین و گل

گل‌ها در گل‌آذین سنبله‌ای باریک و آویزان به طول 10–30 سانتی‌متر تشکیل می‌شوند. هر سنبله شامل ده‌ها گل کوچک، بدون گلبرگ حقیقی و به رنگ سفید مایل به کرم تا صورتی کم‌رنگ است. هر گل دارای چهار کاسبرگ باریک، پرچم‌های برجسته و مادگی کشیده است. گل‌ها معطرند و در اواخر زمستان تا بهار ظاهر می‌شوند.

میوه و بذر

میوه فندقه‌ای کروی با قطر تقریبی 2–3 سانتی‌متر است که درون پوشش بیرونی سبز تا قهوه‌ای قرار دارد. پوسته سخت درونی قهوه‌ای تیره و بسیار ضخیم است. دانه خوراکی درون پوسته، سفید کرمی، کروی تا بیضوی و دارای بافتی روغنی و ترد است.

شرایط نگهداری ماکادميا

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت کمی خشک دماي مورد نياز 5 تا 32 سانتيگراد درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومي با زهکشي‌خوب؛ از خاک‌هاي خيلي سنگين اجتناب شود

دما و رطوبت مناسب

گیاه Macadamia integrifolia بومی مناطق نیمه‌گرمسیری است و در دمای ۲۰ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. دمای کمتر از ۵ درجه و یخبندان‌های مکرر به جوانه‌ها و ریشه‌ها آسیب جدی می‌زند. رطوبت نسبی متوسط تا بالا (۵۰–۷۰٪) برای رشد بهینه مطلوب است، اما باید از ماندگاری طولانی‌مدت رطوبت روی برگ‌ها پرهیز شود تا بیماری‌های قارچی کاهش یابد.

نور و شدت تابش

ماکادمیا به نور زیاد و آفتاب کامل نیاز دارد، اما در مناطق بسیار گرم، سایه‌روشن در ساعات اوج تابش از سوختگی برگ‌ها پیشگیری می‌کند. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز برای تشکیل جوانه‌های گل و عملکرد مناسب ضروری است. در کشت گلدانی، قرار دادن گیاه در نزدیک پنجره آفتاب‌گیر جنوبی یا غربی توصیه می‌شود.

خاک، آبیاری و زهکش

این گیاه خاکی با بافت لومی یا لومی‌ماسه‌ای، غنی از مواد آلی و با زهکش خوب را ترجیح می‌دهد. pH مناسب حدود ۵٫۵ تا ۶٫۵ است. آب ایستایی و خاک سنگین رسی باعث پوسیدگی ریشه و کاهش رشد می‌شود. آبیاری باید منظم ولی با فواصل خشک شدن نسبی سطح خاک انجام شود؛ آبیاری قطره‌ای در باغات، ثبات رطوبت و عملکرد بهتر را فراهم می‌کند.

مقابله به آفات ماکادميا

آفات مهم ماکادمیا

در Macadamia integrifolia آفات مکنده مانند شپشک‌ها، شته‌ها و کنه‌ها با تغذیه از شیره گیاهی باعث زردی، ریزش برگ و تضعیف درخت می‌شوند. کنترل تلفیقی شامل هرس شاخه‌های آلوده، کاهش گردوغبار باغ، و استفاده از روغن‌های باغبانی یا صابون حشره‌کش در زمان‌های مناسب است. برای کاهش جمعیت آفات، حفظ دشمنان طبیعی و پرهیز از مصرف بی‌رویه سموم طیف‌گسترده توصیه می‌شود.

آفات میوه و خسارت به مغز

برخی حشرات جونده و لاروها می‌توانند به پوست سبز و پوسته سخت آسیب زده و کیفیت مغز را کاهش دهند. جمع‌آوری میوه‌های ریخته و بقایای آلوده، استفاده از تله‌های نوری/فرمونی (در صورت موجود)، و پایش هفتگی باغ به مدیریت کانون‌ها کمک می‌کند. در صورت عبور جمعیت از آستانه زیان، سمپاشی هدفمند و زمان‌بندی‌شده با نظر کارشناس محلی انجام شود.

بیماری‌های قارچی و مدیریتی

پوسیدگی ریشه و طوقه (مانند فیتوفترایی) و لکه‌برگی‌ها در شرایط رطوبت بالا تشدید می‌شوند و می‌توانند باعث ضعف، پژمردگی و ریزش برگ شوند. زهکشی مناسب، آبیاری کنترل‌شده و جلوگیری از غرقابی مهم‌ترین راهکارها هستند. حذف بافت‌های بیمار، ضدعفونی ابزار هرس، و بهبود گردش هوا با هرس تنک‌کننده، شدت بیماری را کاهش می‌دهد. در صورت نیاز، قارچ‌کش‌های ثبت‌شده به‌صورت پیشگیرانه و چرخشی مصرف شوند.

ماکادمیا

بوته پشمی استرالیایی درخت نقره‌ای (لئوکادندرون نقره‌ای) پروتئای شاهی پروتئای سوزنی