این گیاه با نام علمی Liquidambar styraci و نام مرسوم (American Sweetgum) که به فارسي صمغدرخت آمریکایی (لیکوئیدامبار) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Altingiaceae بومي بومی شرق و جنوبشرقی آمریکای شمالی، همچنین بخشهایی از مکزیک و آمریکای مرکزی، در جنگلهای مرطوب و زمینهای پست مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا رسیِ مرطوب با زهکشی مناسب، غنی از مواد آلی، ترجیحاً اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 5 تا 6.5)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Liquidambar styraci
نام لاتين
American Sweetgum
جایگاه ردهبندی و نامها
گونه Liquidambar styraciflua از تیره Altingiaceae و جنس Liquidambar است که در فارسی با نامهای «صمغدرخت آمریکایی» و «لیکوئیدامبار» شناخته میشود. این گونه در گذشته در خانواده گسترده فرفیونسانان (Hamamelidaceae) قرار میگرفت، اما بر پایه دادههای ریختشناسی و ژنتیکی به خانواده مستقل Altingiaceae منتقل شده است. نام لاتین جنس به معنی «صمغ خوشبو» است که به ترشحات رزینی معطر آن اشاره دارد.
منطقه بومی و پراکنش
زادگاه اصلی این درخت برگریز، جنوبشرقی و شرق آمریکای شمالی است؛ از ایالات جنوبشرقی آمریکا تا بخشهایی از مکزیک و آمریکای مرکزی. زیستگاه طبیعی آن شامل جنگلهای برگریز معتدل، حاشیه رودخانهها و خاکهای عمیق و نسبتاً مرطوب است. این گونه امروزه بهعنوان درخت زینتی و چوبی به اروپا، آسیا و دیگر قارهها معرفی شده و در بسیاری مناطق معتدل نیمکره شمالی کشت میشود.
ویژگیهای زیستگاهی و بومشناختی
Liquidambar styraciflua در خاکهای اسیدی تا کمی خنثی، با زهکش خوب و رطوبت متوسط بهترین رشد را دارد. تحمل نسبتاً بالایی به آلودگی هوا و شرایط شهری دارد و به همین دلیل در فضای سبز شهری کاشته میشود. ریشههای عمیق آن در تثبیت خاک مؤثر است و تاج متراکمش زیستگاهی برای پرندگان و بندپایان فراهم میکند. میوههای خارمانند و دانهدار آن منبع غذایی فصلی برای حیاتوحش هستند.
تاریخچه استفاده و اهمیت علمی
بومیان آمریکای شمالی و سپس مهاجران اروپایی از صمغ معطر این درخت برای مصارف دارویی سنتی، خوشبوکننده و آدامس طبیعی بهره میبردند. چوب آن در صنایع نجاری سبک و مبلمان کاربرد پیدا کرده است. از دیدگاه علمی، این گونه بهدلیل رنگ پاییزی شاخص، الگوی مناسبی برای مطالعه تنظیم رنگیزههای آنتوسیانینی در فصل خزان است و در پژوهشهای فیلوژنتیکی تیره Altingiaceae نیز نقش مرجع دارد.
خصوصیات - معرفی
ساقه و تنه
لیکوئیدامبار آمریکایی درختی خزانکننده با تنهی راست و نسبتاً ستونی است. ارتفاع آن در شرایط مناسب به ۲۰ تا ۳۰ متر میرسد. پوست تنه در سنین جوانی خاکستری تا قهوهای روشن، نسبتاً صاف و کمشیار است؛ اما با افزایش سن، پوست حالت شیاردار و ناهموار پیدا میکند. بر روی شاخههای یکساله برجستگیها و گرههای کوچک دیده میشود. شاخهها اغلب زاویهدار بوده و در بعضی کلونها کمی بالدار بهنظر میرسند.
برگ
برگها متناوب، ساده و کفدستیشکل هستند. هر برگ معمولاً ۵ لوب نوکتیز دارد و به برگ درخت افرا شباهت زیادی نشان میدهد. لبهی لوبها ارهای ریز یا کموبیش صاف است. طول برگها عموماً ۷ تا ۱۵ سانتیمتر و پهنا نیز در همین حدود است. سطح فوقانی برگ سبز براق و زیر برگ کمی روشنتر است. دمبرگ نسبتاً بلند بوده و هنگام جدا کردن، بوی رزینی ملایمی احساس میشود. در پاییز، برگها به رنگهای درخشان زرد، نارنجی، قرمز و ارغوانی در میآیند و نمای بسیار زینتی ایجاد میکنند.
گلآذین و گل
لیکوئیدامبار گیاهی تکپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی یک درخت ولی در گلآذینهای جدا قرار میگیرند. گلها کوچک، کمجلبتوجه و بدون گلبرگ هستند. گلآذینهای نر به صورت خوشههای آویزان استوانهای در انتهای شاخهها ظاهر میشوند، در حالیکه گلآذینهای ماده کروی و کوتاهدم هستند.
میوه و دانه
میوه، کپسولی کروی و خاردار به قطر حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر است که روی دممیوهای نسبتاً بلند و آویزان قرار میگیرد. سطح میوه پوشیده از برجستگیها و خارهای چوبی است. درون هر واحد میوه مجموعهای از حجرههای کوچک حاوی دانههای بالدار یا شبهبالدار قرار دارد. پس از رسیدن، میوهها خشک و قهوهای شده و به تدریج باز میشوند و دانهها را آزاد میکنند، در حالی که پوستهی کروی برای مدتی طولانی روی درخت باقی میماند.
شرایط نگهداری صمغدرخت آمریکایی (لیکوئیدامبار)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا رسیِ مرطوب با زهکشی مناسب، غنی از مواد آلی، ترجیحاً اسیدی تا کمی اسیدی (حدود 5 تا 6.5)
|
دمـا و اقلیم مناسب برای رشد لیکوئیدامبار
لیکوئیدامبار آمریکایی گیاهی خزانکننده و معتدلدوست است. دامنه دمایی ایدهآل آن بین ۱۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است و زمستانهای سرد ملایم را به خوبی تحمل میکند. در مناطق بسیار سرد، جوانههای بهاره و شاخههای تازه ممکن است در برابر یخبندان دیررس آسیب ببینند، بنابراین کاشت در مکانهای کمی محافظتشده از بادهای سرد توصیه میشود.
نور، نورسنجی و مکان کاشت
لیکوئیدامبار برای رشد بهینه به نور کامل خورشید نیاز دارد، اما نیمسایه سبک را نیز تحمل میکند. هرچه نور مستقیم بیشتر باشد، رنگهای پاییزی برگها درخشانتر و متنوعتر خواهد بود. کاشت در محلی با حداقل ۶ ساعت آفتاب مستقیم روزانه توصیه میشود. از کاشت در سایه عمیق درختان بزرگتر خودداری کنید، زیرا موجب کاهش رشد و تاجی تنک میشود.
خاک، زهکشی و واکنش اسیدیته
لیکوئیدامبار خاکهای عمیق، حاصلخیز و با زهکشی مناسب را ترجیح میدهد. بهترین عملکرد آن در خاکهای لومی تا لومیرسی با مواد آلی فراوان و pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مشاهده میشود. در خاکهای بسیار سنگین و ماندآبدار، ریشهها دچار خفگی و پوسیدگی میشوند، لذا اصلاح خاک با افزودن کمپوست و ماسه شسته برای بهبود تهویه و زهکشی ضروری است.
رطوبت خاک و نیاز آبی
این گونه به خاک یکنواخت مرطوب ولی نه غرقاب نیاز دارد. در سالهای نخست استقرار، آبیاری منظم در دورههای خشک برای توسعه ریشهای عمیق و پایدار اهمیت زیادی دارد. پس از استقرار، نسبتاً مقاوم به خشکی کوتاهمدت است، اما خشکی طولانی باعث ریزش زودهنگام برگ و کاهش شدت رنگ پاییزی میشود. استفاده از مالچ آلی در پای درخت به حفظ رطوبت و کاهش نوسان دمای خاک کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :