نام علمي
Leucaena diversifolia
دانستنیهای علمی
رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی
Leucaena diversifolia با نام فارسی لوکینا قرمز در خانواده Fabaceae (Leguminosae) و زیرخانواده Caesalpinioideae (قبیله Mimoseae در رده‌بندی‌های کلاسیک) قرار می‌گیرد. این گونه در جنس Leucaena جای می‌گیرد؛ جنسی از لگوم‌های چوبی که به‌سبب همزیستی با باکتری‌های ریزوبیومی و تثبیت نیتروژن از نظر بوم‌شناسی و کشاورزی اهمیت دارد.
منطقه بومی و زیستگاه
خاستگاه L. diversifolia به آمریکای مرکزی نسبت داده می‌شود و پراکنش طبیعی آن عمدتاً در نواحی کوهپایه‌ای تا ارتفاعات میانی مشاهده می‌گردد. زیستگاه مطلوب این گیاه شامل جنگل‌های باز، حاشیه جنگل‌ها، اراضی نیمه‌خشک تا نیمه‌مرطوب و خاک‌های نسبتاً سبک با زهکشی مناسب است. تحمل به دوره‌های خشکی و توان رشد در خاک‌های کم‌حاصل از ویژگی‌های بوم‌سازگارانه این گونه به شمار می‌آید.
تاریخچه توصیف علمی و نام‌گذاری
نام جنس Leucaena از ریشه‌های یونانی به معنای «سفید» و «درخشش» برداشت شده و به برخی ویژگی‌های ظاهری در گروه اشاره دارد. صفت گونه‌ای diversifolia به معنای «دارای برگ‌های متنوع» است و به تنوع ریخت‌شناسی برگ‌ها در جمعیت‌های مختلف اشاره می‌کند. توصیف علمی این گونه در چارچوب سنت گیاه‌نگاری کلاسیک قرن نوزدهم و بر پایه نمونه‌های هرباریومی از آمریکای مرکزی تثبیت شد.
نام‌های رایج
در فارسی، «لوکینا قرمز» رایج است. در منابع انگلیسی معمولاً با عنوان Red leucaena و گاهی در کنار نام کلی Leucaena یاد می‌شود. در مناطق بومی، نام‌های محلی گوناگونی ممکن است بسته به زبان و کشور به کار رود.
![دانستنیهای علمی لوکینا قرمز]()
خصوصیات - معرفی
ساقه و عادت رشد
Leucaena diversifolia (لوکینا قرمز) معمولاً به صورت درختچه تا درخت کوچک دیده می‌شود و اندام‌های هوایی آن ساختاری چوبی و چندشاخه دارند. پوست ساقه در سنین پایین صاف‌تر و در گیاهان مسن‌تر زبرتر می‌شود و رنگ آن از خاکستری تا قهوه‌ای متغیر است. شاخه‌ها باریک و انعطاف‌پذیرند و تاج گیاه غالباً باز و نسبتاً گسترده به نظر می‌رسد.
برگ‌ها
برگ‌ها مرکب و دوشانه‌ای (Bipinnate) هستند و ظاهری پرمانند و ظریف ایجاد می‌کنند. هر برگ از یک محور اصلی و چندین جفت محور فرعی تشکیل می‌شود که روی هر محور فرعی، برگچه‌های کوچک و متعدد قرار دارند. برگچه‌ها اغلب باریک تا بیضوی-کشیده، با نوک نسبتاً گرد یا کمی تیز و رنگ سبز روشن تا سبز متوسط هستند. تراکم برگچه‌ها باعث ایجاد سایه‌اندازی نرم و بافتی توری‌مانند در تاج می‌شود.
گل‌آذین و گل‌ها
گل‌ها کوچک و پرشمارند و معمولاً به صورت گل‌آذین‌های کروی یا نیمه‌کروی (سرمانند) ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها غالباً کرم تا سفید متمایل به زرد است و پرچم‌های بیرون‌زده، به گل‌آذین نمایی پف‌دار می‌دهند. این ساختار گل‌آذین، شاخصه‌ی دیداری مهمی برای تشخیص گیاه در زمان گلدهی است.
میوه و بذر
میوه‌ها نیام (غلاف) باریک و کشیده‌اند و پس از رسیدگی از سبز به قهوه‌ای تغییر رنگ می‌دهند. نیام‌ها معمولاً صاف و نسبتاً تخت هستند و چندین بذر درون آن‌ها قرار می‌گیرد. بذرها کوچک، سخت و قهوه‌ای بوده و شکل آن‌ها غالباً بیضوی تا کمی تخت است.
![ریخت‌شناسی عمومی و ویژگی‌های ظاهری لوکینا قرمز]()
شرایط محیط رشد
دمای مورد نیاز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نیاز
خاک سبک تا لومی یا شنی با زهکشی خوب، نسبتاً فقیر تا متوسط، تحمل‌پذیر نسبت به خشکی، با pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)
دما و تحمل اقلیمی
لوکینا قرمز (Leucaena diversifolia) گیاهی گرمادوست تا نیمه‌گرمسیری است و در بازه دمایی حدود 18 تا 30 درجه سانتیگراد بهترین رشد را نشان می‌دهد. یخبندان‌های شدید می‌توانند به سرشاخه‌ها آسیب بزنند، اما در بسیاری از مناطق با سرمای کوتاه‌مدت و ملایم، پس از گرم‌شدن هوا توان بازرویی دارد. گرمای خیلی بالا همراه با خشکی طولانی، رشد رویشی را محدود می‌کند.
نور و استقرار در مزرعه
این گونه برای تولید زیست‌توده به نور زیاد نیاز دارد و در آفتاب کامل عملکرد مطلوب‌تری دارد. سایه‌اندازی شدید باعث کاهش رشد، ریزش برگ و افت گلدهی می‌شود؛ با این حال در سایه‌روشنِ سبک (مثلاً کنار بادشکن‌ها) هنوز قادر به ادامه رشد است. در مناطق بادخیز، ایجاد بادشکن به کاهش تنش تبخیر کمک می‌کند.
رطوبت، بارندگی و آبیاری
Leucaena diversifolia در اقلیم‌های با بارندگی متوسط تا نسبتاً زیاد بهتر عمل می‌کند و به رطوبت خاکِ یکنواخت در مرحله استقرار حساس است. خشکی در ماه‌های نخست می‌تواند استقرار نهال را به‌طور جدی کاهش دهد؛ بنابراین آبیاری تکمیلی در ابتدای کشت توصیه می‌شود. زهکشی مناسب ضروری است، زیرا ماندابی‌شدن طولانی به ضعف ریشه و زردی برگ می‌انجامد.
خاک، بافت و اسیدیته (pH)
این گیاه در خاک‌های لومی تا لومی‌رسیِ عمیق با زهکشی خوب بهترین رشد را دارد و در خاک‌های سبک نیز در صورت مدیریت آب قابل کشت است. دامنه pH مناسب معمولاً حدود 5.5 تا 7.5 است. خاک‌های بسیار اسیدی یا شور می‌توانند جذب عناصر غذایی و رشد ریشه را محدود کنند؛ افزودن مواد آلی و اصلاح pH در خاک‌های مشکل‌دار مفید است.
![شرایط محیط رشد لوکینا قرمز]()
نحوه تکثیر لوکینا قرمز
تولیدمثل طبیعی و گرده‌افشانی
لوکینا قرمز (Leucaena diversifolia) در زیستگاه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری عمدتاً از طریق بذر تکثیر می‌شود. گل‌ها معمولاً با حشرات گرده‌افشان بازدید می‌شوند و پس از لقاح، نیام‌های باریک تشکیل می‌گردد که با رسیدن، بذرها را آزاد می‌کنند. بانک بذر در خاک و پراکنش بذر توسط باد، رواناب و گاهی دام‌ها از عوامل اصلی گسترش طبیعی این گونه است.
تکثیر مرسوم در کشت: بذر
برای تکثیر در باغ یا مزرعه، رایج‌ترین روش، کاشت بذر است. بذرهای این جنس پوسته سخت دارند و برای افزایش جوانه‌زنی، پیش‌تیمار ضروری است. روش‌های مؤثر شامل خیساندن در آب داغ (نه جوشان) و سپس نگهداری در آب ولرم، یا خراش‌دهی ملایم پوسته (اسکارفیکاسیون) است. هدف از پیش‌تیمار، شکستن خواب فیزیکی و یکنواخت‌کردن جوانه‌زنی است.
بذرها پس از پیش‌تیمار در بستر سبک و زهکش‌دار (ترکیب ماسه و مواد آلی) کاشته می‌شوند و رطوبت یکنواخت تا زمان سبزشدن حفظ می‌گردد. نهال‌ها به نور کافی نیاز دارند و در مرحله چندبرگی به گلدان بزرگ‌تر یا زمین اصلی منتقل می‌شوند؛ استقرار اولیه با آبیاری منظم بهتر می‌شود.
تکثیر رویشی: قلمه و کاربرد آن
در مقیاس خانگی، تکثیر رویشی این گونه معمولاً به اندازه بذر رایج نیست، اما می‌توان از قلمه نیمه‌خشبی در فصل رشد استفاده کرد. قلمه‌ها در محیط مرطوب و با زهکش خوب ریشه‌دهی بهتری دارند و استفاده از هورمون ریشه‌زا می‌تواند موفقیت را افزایش دهد. با این حال، برای تولید انبوه و یکنواخت، بذر همچنان روش اصلی و اقتصادی‌تر است.
![نحوه تکثیر لوکینا قرمز]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس لوسینا و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره لگومینوسا و جنس های آن