دانستنیهای علمی
" شی تاکه" یک قارچ نسبتاً تیره رنگ و بسیار معطر و در رده قارچ تکمه ای می باشد.
شی تاکه زندگی خود را با شبکه ای نامرئی از تارهای عنکبوتی شکل کم رنگ که آنها را درون انواع مختلفی از چوب های سخت مرده مثل بلوط، آلش، شاه بلوط یا درخت شی که شی تاکه نامش را از آن گرفته است، آغاز می کند. تارها یا میسلیوم ها به داخل چوب نفوذ کرده و آن را به بافت قارچ تبدیل می کند. زمانی که چوب به اندازه کافی تخریب شد، میوه قارچ تولید می شود. در طبیعت اسپور قارچ هایی که روی چوب ظاهر می شوند، می توانند توسط باد به چوب های دیگر برده شوند و چرخه مجددی را آغاز کنند.
در چین شی تاکه از 110 سال قبل از میلاد مسیح در شکاف توده چوب ها در جنگل های همیشه سبز پرورش داده می شد. گفته می شود که پرورش دهندگان چینی تکنیک های پرورش شی تاکه را به کشاورزان ژاپنی که قارچ را نامگذاری کرده و بعدها گسترش آن را به شرق بردند معرفی کرده اند. شی تاکه می تواند بر روی خاک اره چوب های سخت به خوبی چوب های بریده شده جنگلی رشد یابد. ترکیبی از خاک اره و مواد افزودنی با ارزن سبوس گندم می تواند سه تا چهار برابر قارچ تولید شده توسط سرشاخه ها را طی مدت کمتر از یک دهم مدت تولید کند. همچنین محیط های تحت کنترل امکان کنترل دما، رطوبت نسبی هوا، نور و رطوبت موجود در چوب را برای تولید بیشترین محصول ممکن فراهم می آورد. این پیشرفت ها در تکنولوژی پرورش قارچ در ارتباط با تقاضاهای رو به افزایش مصرف کننده منجر به کاهش قیمت و افزایش دسترسی در کشورهای تولید کننده این قارچ شده است.
مهمترین محاسن تولید شی تاکه روی محیط خاک اره نسبت به سرشاخه ها می تواند عرضه محصول در تمامی دوره سال باشد. مضافاً اینکه افزایش محصول را به دنبال داشته و همچنین دوره پرورش آن را کوتاه می کند. این محاسن همچنین معایبی را نیز به همراه دارد. از جمله اینکه سرمایه گذاری زیادی برای تولید کارگاه های مجهز که باید با محیط های کاملاً استریل کار کنند لازم دارد.
![قارچ شی تاکه]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
19 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
غنی از مواد غذایی
|
کلاهک (Pileus)
کلاهک در Lentinus edodes معمولاً گرد تا نیمکرهای است و با بلوغ به حالت محدب-پهن نزدیک میشود. قطر کلاهک اغلب حدود ۵ تا ۱۲ سانتیمتر است. رنگ آن از قهوهای روشن تا قهوهای تیره تغییر میکند و سطح کلاهک غالباً خشک و کمی مخملی است. در بسیاری از نمونهها، ترکهای سطحی و لکههای روشنتر روی زمینه تیرهتر دیده میشود که به ظاهر «پوستهپوسته» کمک میکند.
پردههای تیغهای (Lamellae)
در زیر کلاهک، تیغهها متراکم و به رنگ سفید تا کرم هستند و با افزایش سن میتوانند اندکی مایل به زرد شوند. تیغهها معمولاً به ساقه متصل یا کمی پاییندوندهاند و لبهها اغلب یکنواخت و صاف به نظر میرسند. سطح تیغهها محل تولید اسپور است و بافت آن ظریف و شکنندهتر از سطح کلاهک است.
ساقه (Stipe)
ساقه معمولاً استوانهای و نسبتاً سفت است، با طول تقریبی ۳ تا ۸ سانتیمتر و قطر حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر. رنگ ساقه از کرم تا قهوهای روشن متغیر است و در بخشهای پایینی تیرهتر و الیافیتر میشود. بافت ساقه در نمونههای بالغ چوبیتر است و اغلب از کلاهک سختتر احساس میشود؛ به همین دلیل در مصرف خوراکی معمولاً ساقه کمتر استفاده میشود.
بافت گوشتی (Context) و میسلیوم
گوشت کلاهک سفید تا کرم، نسبتاً ضخیم و الاستیک است و با پخت حالت گوشتیتری میگیرد. در پایه قارچ، میسلیوم سفیدرنگ میتواند به صورت رشتههای پنبهای روی بستر چوبی دیده شود و نقش اصلی را در جذب مواد غذایی و تشکیل اندام بارده دارد.
![shiitake]()
شرایط محیط رشد
بستر کاشت و روش تهیه:
کنده های توسکا یا بلوط به قطر 10-15 سانتیمتر و به طول 90 سانتیمتر را در بهار یا پائیز بریده و فوراً عمل تلقیح اسپان را در آنها انجام می دهند البته بعضی ازپرورش دهندگان ترجیح می دهند تا کنده های بریده شده را به مدت 1 ماه قبل ازتلقیح در سایه و در هوای آزاد روی هم انبار کرده و بعداً عمل تلقیح را در مقع مناسب انجام دهند. در هر صورت قبل از تلقیح بایستی کنده ها را از وجود هرگونه گلسنگ ،خزه و یا عوامل قارچی هرز پاکسازی نمود.
نوعی دیگر از بستر کاشت مناسب برای این قارچ وجود دارد که به شرح زیر می توان آن را تهیه نمود مقداری خاک اره توسکا یا بلوط و سبوس گندم به نسبت چهار به یک را با هم مخلوط کرده و رطوبت مرطوب را به 60 درصد رسانده و آن را در فشار تقریباً 3 اتمسفر به مدت 5/1-1 ساعت استریل می نمایند. از کاه و کلش غنی شده چاودار نیز به عنوان محیط کشت استریل استفاده می شود.
![Lentinus edodes]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
در سال های اخیر مطالعات زیادی روی خواص و فوائد مواد غذایی مختلف انجام شده و پژوهش ها برای پیدا کردن غذاهایی که سلامتی و ایمنی را برای انسان فراهم کنند، ادامه دارد. یکی از موادی که خواص تقویت کنندگی نیروی جسمانی و ایمنی آن به اثبات رسیده است، قارچ شی تا که می باشد. شی تا که رایج ترین قارچ خوراکی در کشورهای چین و ژاپن است. افرادیکه به این کشورها مسافرت کرده اند، حتماً غذاهای لذیذی که از این قارچ تهیه می شود را چشیده اند. این قارچ علاوه بر مصرف خوراکی گسترده در کشورهای مختلف، دارای مصارف درمانی در طب سنتی شرقی نیز می باشد. پروتئین این قارچ تمام اسیدهای آمینه ضروری برای انسان را دارد. بعلاوه، وجود قندهای ضروری برای سیستم ایمنی بدن مانند فوکوز، گزیلوز، گلوکوزآمین، گالاکتوزآمین، اسید سیالیک و مانوز که در رژیم غذایی ما بسیار کمیابند، پلی ساکاریدهای مهم مانند لنتینان، KS2 و AC2P، ویتامین ها و املاح مختلف سبب شده که این قارچ بعنوان یک تقویت کننده قوای عمومی و سیستم دفاعی بدن علیه انواع بیماری های ویروسی، میکروبی و حتی سرطان شناخته شود. در سال های اخیر تحقیقات بسیاری روی خواص ضد میکروبی، ضدویروسی و ضد قارچی و حتی ضد سرطانی شی تا که انجام شده است. نتایج این پژوهشها خواص مفید این قارچ را تائید می کند. شی تا که منبع بسیار خوبی برای دریافت ویتامین های گروه B است. این ویتامین ها نقش بسیار مهمی در متابلیسم و سوخت و ساز مواد غذایی در بدن دارند و در صورت کمبود آن ها انرژی موجود در مواد غذایی آزاد نشده و ساخته شدن پروتئین ها، رشد و نمو و سایر اعمال حیاتی بدن مختل می شود. شی تا که دارای املاح مختلفی مانند آهن، سلنیم، مس، روی، منیزیم، کلسیم، پتاسیم، فسفر و سیلیسیم نیز می باشد. آهن موجود در این قارچ دارای درجه جذب بالاتری نسبت به آهن سایر منابع گیاهی است و وجود عناصر سلنیم، مس و روی سبب خواص آنتی اکسیدانی این قارچ شده اند.
امروزه از عصاره خشک قارچ شی تا که در تهیه مکمل داروئی پاورفیت استفاده شده است. تمامی خواص مفید این قارچ که برای تقویت قوای عمومی بدن، مقاومت در برابر بیماری های مختلف ویروسی، باکتریایی و قارچی موثر است با مصرف این مکمل قابل دستیابی است.
موارد مصرف:
افزایش و بهبود قوای جسمی
تقویت سیستم ایمنی و دفاعی بدن
کاهش ابتلا به تب خال مزمنو آفت دهان و همچنین بهبود سریع تر آنها
کاهش طول دوره بیماری و نقاهت
جلوگیری از احساس خستگی زودرس
کاهش کلسترول خون
![معرفی و راهنمای پرورش قارچ ها - قارچ شی تاکه]()
عوارض جانبی - هشدار
نکات ایمنی مصرف
قارچ شیتاکه (Lentinus edodes) فقط باید کاملاً پخته مصرف شود؛ مصرف خام یا نیمپز در برخی افراد میتواند باعث درماتیت شیتاکه (بثورات خطی خارشدار) و ناراحتی گوارشی شود. در صورت سابقه آلرژی به قارچها، نخست با مقدار کم شروع کنید و در صورت بروز کهیر، تنگی نفس یا تورم، مصرف را قطع و فوراً پیگیری پزشکی کنید.
تداخلها و گروههای حساس
افرادی که داروهای رقیقکننده خون (مثل وارفارین) مصرف میکنند یا اختلالات خونریزی دارند، بهتر است پیش از مصرف زیاد یا مکملهای شیتاکه با پزشک مشورت کنند. همچنین در بیماریهای خودایمنی یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی، زیادهروی میتواند نامناسب باشد. در بارداری و شیردهی، مصرف غذایی معمولاً قابلقبول است، اما از مکملهای غلیظ بدون نظر پزشک پرهیز شود.
هشدارهای کشت و نگهداری
کشت خانگی روی چوب/بستر آلوده میتواند منبع کپکها و اسپورهای تحریککننده تنفسی شود؛ تهویه مناسب، ماسک در زمان کار با بستر خشک، و جلوگیری از رشد کپک سبز ضروری است. قارچهای برداشتشده را سریع سرد نگه دارید و قارچهای لزج، بدبو یا تغییررنگداده را دور بریزید تا خطر مسمومیت غذایی کاهش یابد.
![Sawtooth oak mushroom ، black forest mushroom ، golden oak mushroom ، oakwood mushroom]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره پلی پوراسه و جنس های آن