۱۴۰۴ ششم دی

کریا ژاپنی

این گیاه با نام علمی Kerria japonica و نام مرسوم (Japanese Kerria) که به فارسي کریا ژاپنی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Rosaceae بومي بومی ژاپن و چین، در جنگل‌های مرطوب و دامنه‌های نیمه‌سایه مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌شناسی

Kerria japonica تنها گونه پذیرفته‌شده در جنس Kerria است که به خانواده Rosaceae (تیره گل‌سرخیان) تعلق دارد. این گونه در راسته Rosales، زیرتیره Rosoideae و قبیله Kerrieae قرار می‌گیرد. نام جنس Kerria به افتخار گیاه‌شناس انگلیسی ویلیام کر (William Kerr) انتخاب شده است. گونه‌شناسی اولیه در قرن هجدهم انجام شد و صفت گونه‌ای japonica به منشأ ژاپنی آن اشاره دارد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زیستگاه بومی کریا ژاپنی، شرق آسیا شامل چین مرکزی و جنوبی، ژاپن و احتمالاً کره است. این گیاه به‌تدریج از طریق باغبانی زینتی به اروپا و سپس آمریکای شمالی معرفی شد و اکنون در بسیاری از مناطق معتدل جهان کشت می‌شود. در برخی نواحی با اقلیم مرطوب و زمستان‌های ملایم، بویژه در حاشیه جنگل‌ها و باغ‌های رها شده، می‌تواند حالت نیمه‌طبیعی یا فراری (escape) پیدا کند.

زیستگاه طبیعی و ویژگی‌های بوم‌شناختی

در رویشگاه‌های طبیعی، Kerria japonica عمدتاً در حاشیه جنگل‌های برگ‌ریز، دامنه‌های کم‌شیب، دره‌های سایه‌دار و سواحل نهرها می‌روید. این گونه، نیم‌سایه‌پسند است و خاک‌های نسبتاً مرطوب، با زهکش خوب و غنی از مواد آلی را ترجیح می‌دهد. مقاومت نسبی به سرما تا حدود منفی ۱۵ درجه سانتی‌گراد گزارش شده است. ساختار بوته‌ای و توانایی جوانه‌زنی از ساقه‌های خمیده، آن را برای پایدارسازی لبه شیب‌ها مفید می‌کند.

تاریخچه اهلی‌سازی و کشت زینتی

استفاده زینتی از کریا ژاپنی در باغ‌های سنتی چین و ژاپن قدمتی چندصدساله دارد. این گیاه در اوایل قرن نوزدهم توسط جمع‌آورندگان گیاهان زینتی به اروپا معرفی شد و به سرعت در باغ‌های ویکتوریایی محبوب شد. رقم پرگل (پرپر) موسوم به ‘Pleniflora’ از مهم‌ترین ارقام باغی است که به دلیل گل‌های زرد پُردوَره شناخته می‌شود. گسترش جهانی این گیاه، نمونه‌ای از نقش تبادل گیاهی در شکل‌گیری تنوع باغبانی مدرن است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی کریا ژاپنی

کریا ژاپنی (Kerria japonica) درختچه‌ای برگریز با قامت قوسی‌شکل است که معمولاً بین ۱ تا ۲ متر ارتفاع می‌گیرد. شکل کلی بوته نامنظم اما ظریف است و شاخه‌ها به صورت فنری و خمیده رشد می‌کنند. این گیاه اغلب حالت انبوه و پرپشت ایجاد می‌کند و برای پر کردن فضاهای خالی باغ استفاده می‌شود.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه‌ها باریک، کشیده و به‌طور مشخص سبز روشن تا سبز مایل به زرد هستند؛ حتی در زمستان که برگ‌ها می‌ریزند، رنگ ساقه‌ها جلوه زینتی حفظ می‌کند. شاخه‌ها زاویه‌دار و اغلب کمی شیبدار یا خمیده‌اند. پوست ساقه نرم و نسبتاً صاف است و در گیاهان مسن‌تر اندکی قهوه‌ای می‌شود. جوانه‌ها کوچک و متناوب روی شاخه قرار می‌گیرند.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، متناوب و به شکل بیضوی تا نیزه‌ای با انتهای نوک‌تیز هستند. طول برگ معمولاً ۳ تا ۷ سانتی‌متر و عرض آن ۱ تا ۳ سانتی‌متر است. حاشیه برگ‌ها دندانه‌دار و کاملاً مشخص است. سطح برگ سبز روشن تا سبز متوسط و اندکی چین‌خورده به نظر می‌رسد و رگبرگ میانی برجسته دیده می‌شود. در پاییز، در شرایط مناسب، برگ‌ها به زرد کم‌رنگ تغییر رنگ می‌دهند.

گل‌ها

گل‌ها منفرد یا در دسته‌های کم‌شمار، در کنار برگ‌های جوان ظاهر می‌شوند. قطر گل در انواع معمولی حدود ۳ تا ۴ سانتی‌متر است. گل‌های نوع اصلی، پنج‌پر، به رنگ زرد درخشان و شبیه گل زردک‌های باغی هستند. در ارقام پرپر، گل‌ها کروی‌تر و متراکم بوده و گلبرگ‌های فراوانی به صورت لایه‌لایه دارند. مرکز گل حاوی پرچم‌های زرد متعدد است که تضاد ظریفی با گلبرگ‌ها ایجاد می‌کند.

میوه و سایر اندام‌ها

میوه‌ها کوچک، خشک و نسبتاً کم‌اهمیت از نظر زینتی هستند و اغلب به‌خوبی دیده نمی‌شوند. سیستم ریشه‌ای فیبری و سطحی است و به گیاه امکان استقرار سریع و تولید پاجوش‌های متعدد می‌دهد. توانایی تولید پاجوش، یکی از ویژگی‌های بارز این گیاه در توسعه تاج بوته است و به تشکیل توده‌های متراکم کمک می‌کند.

شرایط نگهداری کریا ژاپنی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی با زهکشی خوب، غنی از مواد آلی، مرطوب ولی بدون ماندابی شدن، با pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود 6 تا 7)

دمـا و اقلیم مناسب برای کریا ژاپنی

کریا ژاپنی (Kerria japonica) گیاهی خزان‌دار و مقاوم است که در اقلیم‌های معتدل بهترین رشد را دارد. بازه دمایی مناسب برای رشد آن حدود ۱۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و زمستان‌های نسبتاً سرد را تا حدود منفی ۱۵ درجه سانتی‌گراد تحمل می‌کند. بادهای بسیار سرد و خشک می‌تواند به جوانه‌های بهاره آسیب بزند؛ بنابراین کاشت در محل‌های نسبتاً محفوظ از باد توصیه می‌شود.

نور و میزان سایه

کریا ژاپنی در نیم‌سایه تا آفتاب ملایم بهترین گل‌دهی را دارد. قرارگیری در آفتاب کامل و شدید تابستانی، به‌ویژه در مناطق گرم و خشک، باعث سوختگی برگ‌ها و کاهش شادابی بوته می‌شود. در سایه‌ی عمیق، گیاه زنده می‌ماند اما گل‌دهی آن به‌شدت کاهش می‌یابد و شاخه‌ها دراز و کم‌پشت می‌شوند.

رطوبت و آبیاری

این گیاه خاک نسبتاً مرطوب را ترجیح می‌دهد اما تحمل خشکی کوتاه‌مدت را نیز دارد. حفظ رطوبت یکنواخت بدون غرقابی شدن خاک برای سلامت ریشه‌ها بسیار مهم است. در تابستان آبیاری منظم و عمیق توصیه می‌شود و در زمستان باید آبیاری به حداقل و متناسب با بارش‌ها کاهش یابد. استفاده از مالچ آلی به حفظ رطوبت و کاهش نوسان دمای خاک کمک می‌کند.

خاک، زهکشی و تغذیه

کریا ژاپنی در خاک‌های لومی، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب بهترین رشد را دارد. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای آن مناسب است، هرچند خاک‌های کمی قلیایی را نیز تحمل می‌کند. آب‌ماندگی و سنگینی بیش از حد خاک موجب پوسیدگی ریشه می‌شود. افزودن کمپوست یا کود دامی کاملاً پوسیده در ابتدای بهار، با بهبود ساختمان و حاصل‌خیزی خاک، به رشد رویشی و گل‌دهی بهتر بوته کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

شلیل سروا رز ساناز نسترن کوهی

  محسن شهاب الدین