ملینجو

دانستنیهای علمی

ملینجو گیاهی است از خانواده  Gnetaceae  ( جنتاسه ) که بومی جنوب شرقی آسیا و تعدادی از جزایر اقیانوس آرام میباشد.
این درخت از جنس  Gnetum (جنتوم) میباشد.
این جنس شامل 30 گونه مختلف میباشد که اکثر این گونه ها در جنوب آسیا، آفریقای مرکزی و آمریکای جنوبی دیده میشوند.
 

درخت ملینجو به صورت وحشی در  آسام، اندونزی، مالزی ، فیلیپین و فیجی میروید.
این درخت بیشتر به دلیل برگها و دانه هایش کاشته میشود و در اندونزی بسیار محبوب است.

زیستگاه درخت ملینجو درکنار نهرها و در جنگل های بارانی که ارتفاع زیادی از سطح دریا ندارند میباشد.
این درخت تا ارتفاع 1700 متر از سطح دریا دیده میشود.

خصوصیات - معرفی

ملینجو درختی گرمسیری و برگریز میباشد که ارتفاعی در حدود 10 متر دارد.
رشدی متوسط دارد و گاها تا 15 متر نیز این درخت دیده شده است.
شاخه های ملینجو محکم میباشند.
برگها ی این گیاه همیشه سبز ، به صورت مخالف هم ،بیضی شکل و براق هستند.
 برگها بین 8 تا 20 سانتیمتر طول و بین 3 تا 10 سانتیمتر عرض دارند ، زمانی که جوانه میزنند برنز رنگ میباشند و در زمان بلوغ به رنگ سبز تیره دیده میشوند.
برگهای ملینجو خوراکی میباشد و در تهیه انواع غذا ها و سوپها مورد استفاده قرار میگیرد.
گلهای نر و ماده به صورت جدا از هم قرار دارند و گرده افشانی توسط باد صورت میگیرد.
میوه این گیاه بیضی شکل، کوچک و به رنگ قرمز و یا سبز میباشد و در شهریور ماه میرسد.
میوه درخت ملینجو حدود 6 گرم وزن دارد و شامل دانه ای بزرگ به وزن 3.8 گرم میباشدو منبع غذایی مهم برای پرندگان، پستانداران و خزندگان محسوب میشود.

دانه های گیاه ملینجو به صورت خام، پخته و بو داده مورد مصرف قرار میگیرد.
از این دانه ها برای تهیه آرد، آجیل، ویفر و چیپس استفاده میشود.

شرایط نگهداری ملینجو

نور مورد نياز کم آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز بین 22 تا 30 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی، ماسه ای، لومی مرطوب، غنی و خوب زهکشی شده

نگهداری از این گیاه به شرح زیر میباشد:

خاک : خاک شنی، ماسه ای، لومی، مرطوب و خوب زهکشی شده.
بهتر است خاک اسیدی باشد.
این گیاه در خاکهای کم عمق و نابارور نیز رشد میکند.
نور: سایه - نیم سایه
آبیاری: ملینجو به آبیاری متوسط نیاز دارد.
بهتر است خاک گیاه همواره مرطوب باشد.
دما: دمای بین 22 تا 30 درجه مناسب است.
این گیاه متعلق به مناطق گرمسیری است و تحمل سرما را ندارد.
هرس: یک بار در سال صورت پذیرد.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

خواص: میوه و دانه این گیاه خواص ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی دارد و به عنوان نگهدارنده  مورد استفاده قرار میگیرد.

کاربردهای دارویی و پزشکی

دانه‌ها و برگ‌های Gnetum gnemon (ملینجو) در پزشکی سنتی جنوب‌شرق آسیا برای پشتیبانی از سلامت عمومی به‌کار رفته‌اند. دانه‌ها به‌صورت خوراکی مصرف می‌شوند و در برخی منابع بومی برای کمک به کنترل علائم مرتبط با التهاب و بهبود توان بدنی گزارش شده‌اند. برگ‌ها نیز در قالب خوراک یا دم‌کرده‌های محلی استفاده می‌شوند و گاهی به‌عنوان جزء کمکی در رژیم‌های حمایتی برای عملکرد متابولیک مطرح‌اند.

کاربردهای تغذیه‌ای با کارکرد سلامت‌محور

بخش‌های خوراکی این گیاه، به‌ویژه دانه‌ها، در فرآورده‌های غذایی با رویکرد سلامت‌محور استفاده می‌شوند. دانه‌ها در تهیه چیپس/کراکر و آردهای ترکیبی به‌کار می‌روند و به‌دلیل حضور ترکیبات زیست‌فعال، در توسعه محصولات غذایی عملکردی (Functional Foods) مورد توجه قرار گرفته‌اند.

کاربردهای صنعتی و فرآوری

دانه‌ها ماده اولیه مهم برای صنایع غذایی و فرآوری محلی هستند. از آن‌ها برای تولید تنقلات، خمیرهای فرآوری‌شده و محصولات خشک‌شده استفاده می‌شود. همچنین برگ‌ها در برخی سامانه‌های فرآوری سنتی به‌عنوان بسته‌بندی طبیعی یا جزء افزوده در آماده‌سازی غذاها به‌کار می‌روند، که می‌تواند به کاهش مصرف مواد بسته‌بندی مصنوعی کمک کند.

مقابله به آفات ملینجو

آفات مهم ملینجو (Gnetum gnemon)

ملینجو در مناطق مرطوب استوایی مستعد حمله حشرات جونده و مکنده است. شته‌ها، تریپس و کنه‌های تارعنکبوتی با تغذیه از شیره گیاهی، سبب پیچیدگی برگ، کاهش رشد و زردی می‌شوند. لارو برخی پروانه‌ها و سوسک‌ها برگ‌های جوان را می‌جوند و سطح فتوسنتز را کاهش می‌دهند. مقابله شامل پایش منظم، حذف برگ‌های بشدت آلوده و استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن‌های گیاهی است. در صورت طغیان شدید، مصرف حشره‌کش‌های کم‌خطر و انتخابی تحت نظر کارشناس توصیه می‌شود.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

لکه برگی قارچی، پوسیدگی ریشه و شانکر ساقه از مهم‌ترین بیماری‌ها هستند که با رطوبت بالا و زهکشی ضعیف تشدید می‌شوند. علائم شامل لکه‌های قهوه‌ای روی برگ، ریزش زودرس، پژمردگی و قهوه‌ای شدن بافت‌های چوبی است. پیشگیری با بهبود گردش هوا، فواصل کاشت مناسب و آبیاری در پای گیاه، نه روی شاخ‌وبرگ، بسیار مؤثر است. ضدعفونی بذر و ابزار هرس، حذف بقایای آلوده و استفاده دوره‌ای از قارچ‌کش‌های مس‌دار یا بیولوژیک، به‌ویژه در فصل بارانی، توصیه می‌شود.

نحوه تکثیر ملینجو

تکثیر: از طریق کاشت بذر صوت میگیرد.

بیماری خاصی ملینجو را تهدید نمیکند.