نام علمي

Dracocephalum moldavica

نام لاتين

Moldavian balm

خانواده (تيره)

Lamiaceae

دانستنیهای علمی

بادرشبو در تعدادی از فارماکوپه ها به عنوان یک گیاه دارویی معرفی شده است. مواد مؤثره پیکر رویشی این گیاه آرام بخش و اشتهاآور است. اسانس بادرشبو خاصیت ضدباکتریایی دارد و از آن برای مداوای دل درد و نفخ شکم استفاده می شود. از این اسانس همچنین در صنایع غذایی، نوشابه سازی و صنایع بهداشتی و آرایشی استفاده می شود. 

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز نواحی گرم، نیمه گرم، معتدل خاک مورد نياز خاک های با بافت متوسط

بادرشبو گیاهی است علفی و یکساله که منشأ آن جنوب سیبری و سراشیب های هیمالیا گزارش شده است. این گیاه به طور خودرو در قزاقستان، مغولستان، چین و روسیه می روید. ریشه بادرشبو مستقیم و طول آن 20 سانتیمتر است که انشعاب های فراوانی دارد. ساقه بادرشبو مستقیم، ارتفاع آن متفاوت و بین 80 تا 120 سانتیمتر است. اواخر دوره رویشی گیاه، قسمت تحتانی ساقه (پای ساقه) کم و بیش چوبی می شود. ساقه اصلی از انشعاب های فراوانی برخوردار است. ساقه ها به علت دارا بودن آنتوسیانین، معمولاً بنفش رنگ هستند. برگ ها متقابل، به طول 1.7 تا 2.8 و به عرض 0.9 تا 1.6 سانتیمتر می باشند. رنگ برگ ها سبز تیره است و در حاشیه آنها بریدگی های دندانه ای شکل وجود دارد. گل ها به رنگ بنفش تیره مایل به آبی و بندرت سفیدرنگ هستند. 

گل ها در قسمت فوقانی ساقه های گلدهنده، روی چرخه هایی قرار می گیرند که در هر چرخه 6 گل وجود دارد. کاسبرگ ها به طول 0.7 تا 0.9 سانتیمتر و زنگوله ای شکل هستند. کاسبرگ ها در کرک های بسیار ظریفی پوشیده شده اند. گل های بادرشبی شهدآورند. میوه فندقه به طول 2.4 تا 2.8 میلیمتر و رنگ آن قهوه ای تیره مایل به سیاه است. وزن هزاردانه 1.7 تا 2.1 گرم است. 

گل و پیکر رویشی بادرشبو (برگ ها و ساقه های جوان) معطر هستند. مقدار اسانی با توجه به شرایط اقلیمی محل رویش متفاوت بوده و بین 0.6 تا 0.8 درصد است. 

شرایط محیط رشد

بادرشبو تقریباً در هر نوع اقلیمی قادر به رویش است. در مناطق کم آب نیز می توان این گیاه را کشت نمود. ولی برای افزایش عملکرد و افزایش مواد مؤثره، باید در مناطقی که از آب کافی برخوردار باشند، کشت شوند. بادرشبو در خاک های سبک شنی هم می روید، ولی خاک های با بافت متوسط، برای کشت این گیاه بسیار مناسب می باشند. 

تناوب کشت صحیح بادرشبو با گیاهان دیگر، بسیار مهم است و همواره باید مورد توجه باشد. از آنجا که علف های هرز در رویش این گیا اختلال ایجاد می کنند بادرشبو را باید با گیاهانی به تناوب کشت کرد که نه تنها مانع گسترش علف های هرز می شوند، بلکه سبب حاصلخیز شدن خاک نیز می گردند. غلات و گیاهان تیره پروانه آسا، گیاهان مناسبی برای تناوب کشت با بادرشبو هستند. 

نحوه تکثیر بادرشبو

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

کاربردهای دارویی اندام‌های هوایی

اندام‌های هوایی بادرشبو (برگ و سرشاخه‌های گلدار) به‌صورت دمنوش و عصاره در فراورده‌های گیاهی به‌کار می‌روند و بیشتر برای حمایت از عملکرد دستگاه گوارش و کاهش نفخ، و نیز آرام‌بخشی ملایم استفاده می‌شوند. ترکیبات معطر و فنولی این بخش‌ها مبنای اصلی کاربردهای دارویی گیاه هستند.

روغن اسانسی و مصارف صنعتی

از بخش‌های هوایی، اسانس استخراج می‌شود و در صنایع غذایی، عطرسازی و بهداشت به‌عنوان طعم‌دهنده و خوشبوکننده کاربرد دارد. اسانس بادرشبو به‌دلیل بوی لیمویی و کیفیت عطری، در فرمولاسیون برخی محصولات آرایشی-بهداشتی و شوینده‌ها استفاده می‌شود.

گل و کاربردهای فرآورده‌ای

گل‌ها و سرگل‌ها گاهی در ترکیب چای‌های گیاهی و فرآورده‌های معطر به‌کار می‌روند تا رایحه و پذیرش حسی محصول را افزایش دهند. همچنین در تهیه عصاره‌های استاندارد گیاهی برای مکمل‌ها و شربت‌های گیاهی استفاده می‌شوند.

دانه و کاربردهای تکمیلی

دانه‌های این گیاه عمدتاً ارزش تکثیری دارند، اما در برخی کاربردهای پژوهشی برای استخراج اجزای روغنی و ارزیابی پتانسیل صنعتی ترکیبات فرّار و غیرفرّار نیز بررسی می‌شوند.

گياهان ديگر از همين جنس :

زرین گیاه

گياهان ديگر از همين خانواده :

نعناع چمنی

مریم گلی کبیر

زرین گیاه

پلکترانتوس کولیوآیدز