نام علمي
Dahlia Variabilis
دانستنیهای علمی
ردهبندی علمی
کوکب سحرخیز با نام علمی Dahlia variabilis در خانوادهٔ Asteraceae (کاسنیان) قرار میگیرد؛ خانوادهای بزرگ با گلآذینهای کپهای. این گیاه در جنس Dahlia طبقهبندی میشود و از دید باغبانی، نام D. variabilis اغلب به مجموعهای از دورگههای زینتی با تنوع بسیار در رنگ و شکل گل اطلاق میشود.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
خاستگاه طبیعی جنس Dahlia عمدتاً مکزیک و آمریکای مرکزی است. زیستگاههای بومی آن معمولاً دامنههای کوهستانی، جنگلهای باز و مناطق نیمهمرطوب با خاکهای نسبتاً غنی و زهکشیدار است. سازگاری با ارتفاعات و چرخهٔ فصلی بارش، در شکلگیری غدههای زیرزمینی (اندام ذخیرهای) این گیاه نقش کلیدی دارد.
تاریخچهٔ کشف و گسترش
شناخت علمی و معرفی کوکب به اروپا در اواخر سدهٔ هجدهم، پس از گردآوری نمونهها از مکزیک انجام شد. نام جنس Dahlia به افتخار گیاهشناس سوئدی Anders Dahl انتخاب شد. در قرن نوزدهم، اصلاحنژاد و دورگگیری گسترده سبب پیدایش هزاران رقم زینتی شد و نام variabilis (بهمعنای «بسیار متغیر») بازتابی از همین تنوع ریختشناختی است.
نامهای رایج
در فارسی رایجترین نامها کوکب و گاه کوکب سحرخیز است. در سطح جهانی، نام انگلیسی آن Dahlia و در برخی منابع باغبانی، بهویژه برای فرمهای دورگه، با عنوان Garden dahlia نیز شناخته میشود.
![کوکب سحرخیز]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
10 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک های زهکش دار، مرطوب با مواد آلی کافی
|
جنس "کوکب" بومی مکزیک، آمریکای مرکزی و کلمبیا بوده و دارای 30 گونه است. گیاهی دائمی با ریشه های ژوخه ای گرد یا دوکی شکل می باشند.
برگ ها مرکب، بزرگ و دندانه دار است.
گل ها به صورت یک رنگ، دو رنگ و چند رنگ دیده می شود. گل های درشت کوکب به رنگ های سرخ، آبی، سفید و قرمز جلوه گر می شوند. از روی جوانه ها می توان رنگ گل را تشخیص داد. اگر جوانه سبز روشن باشد، گل سفید یا زرد است و اگر جوانه قرمز باشد، گل قرمز یا بنفش است.
دوره گلدهی بیشتر ارقام کوکب به نسبت طولانی بوده و از اواخر بهار تا اواخر پاییز گل می دهند.
این گل به عنوان گل حاشیه ای و گل بریدنی مورد استفاده قرار می گیرد.
![Dahlia]()
شرایط محیط رشد
کوکب از گل های دائمی است که ریشه های غده ای آن در برابر سرما مقاومتی ندارند. در نواحی سرد، در فصل پاییز، ریشه ها به محل گرمتری منتقل می شوند.
در نواحی کوهستانی، نواحی که تابستان های خنک تری دارند، کوکب رشد فوق العاده می کند و گل های آن بسیار درشت می شود. رنگ گل ها نیز در این مناطق، پر رنگ تر و جالب تر است.
کوکب به زهکشی بسیار حساس است و در خاک دارای زهکشی نامناسب، به سرعت می پوسد. خاک آن باید دارای مواد آلی کافی و زهکشی مناسب باشد. پی اچ مناسب آن بین 6 تا 7 است.
خاکی که در آن کوکب کاشته می شود باید آب کافی دریافت کند تا خاک همواره مرطوب باشد. در برخی موارد از خاکپوش به ویژه کاه به ضخامت حدود پنج سانتیمتر برای نگهداری رطوبت اطراف گیاه استفاده می شود.
محل کشت باید آفتابگیر باشد.
دامنه ی دمایی بهینه برای رشد رویشی حدود 13 تا 25 درجه سانتیگراد و برای گلدهی، 10 تا 15 درجه است. بهترین گل ها در مناطقی با شب های خنک به دست می آید.
نیتروژن و فسفر مهمترین عناصر مورد نیاز گل کوکب هستند. مقادیر به نسبت کم پتاسیم و کلسیم برای رشد بهینه و نیز تولید ریشه های ژوخه ای و حفظ تعداد گل های تولید شده لازم است.
گل ها را زمانی که به طور کامل باز شدند می چینند. ساقه چیده شده را باید در آب با دمای 50 درجه سانتیگراد به مدت 30 ثانیه فرو برد یا ته شاخه را با شعله سوزاند تا قادر به جذب آب شود. گل ها را در دمای 40 درجه سانتیگراد به مدت 4 تا 5 روز می توان انبار کرد.
![Dahlia Variabilis]()
مقابله به آفات کوکب سحرخیز
آفات رایج کوکب سحرخیز (Dahlia variabilis)
شتهها، تریپس و کنههای تارعنکبوتی از مهمترین آفات کوکب سحرخیز هستند. این آفات با مکیدن شیره گیاهی سبب زردی برگ، پیچیدگی و کاهش گلدهی میشوند. حلزونها و رابها نیز جوانهها و برگهای لطیف را میجوند و باعث زخمهای گسترده میگردند.
برای مقابله، ابتدا از روشهای غیرشیمیایی استفاده کنید: شستوشوی برگها با آب پرفشار، حذف دستی آفات درشت و استفاده از تله برای حلزونها. در صورت شدت آلودگی، بهکارگیری صابون حشرهکش یا روغنهای گیاهی مانند روغن نیم بهصورت موضعی توصیه میشود.
بیماریها و راههای پیشگیری
بیماریهای قارچی مانند سفیدک پودری، پوسیدگی ریشه و لکه برگی در کوکب سحرخیز شایعاند. این بیماریها در رطوبت بالا، زهکش ضعیف خاک و تهویه نامناسب تشدید میشوند. علائم شامل لکههای سفید پودری، سیاه شدن طوقه و زردی ناگهانی بوته است.
برای پیشگیری، از کاشت در خاک غرقاب و فشرده خودداری کرده، فاصله کشت را رعایت و آبیاری را صبح انجام دهید. برگهای آلوده را سریعاً حذف و نابود کنید. در موارد شدید، میتوان از قارچکشهای مسدار یا سیستمیک ثبتشده برای کوکب، طبق دستور برچسب استفاده کرد. ریشههای آلوده در زمان خواب گیاه باید حذف و خاک ضدعفونی گردد.
![کوکب سحرخیز]()
نحوه تکثیر کوکب سحرخیز
تکثیر کوکب از طریق تقسیم ریشه ها صورت می گیرد. تقسیم این ریشه ها که در آغاز فصل بهار صورت می گیرد، باید به دقت انجام شود. ریشه های غده ای کوکب زمانی رشد و نمو می کنند که همراه با یک جوانه ی برگی سال پیش کاشته شوند. این جوانه روی ساقه یباقی مانده از سال گذشته قرار دارد. در غیر این صورت، ریشه غده ای کوکب در خاک می پوسد و رشد و نموی نمی کند.