کوکب

دانستنیهای علمی

گل کوکب از خانواده گلستارگان Asteraceae و بومی مکزیک میباشد .کوکب بیش از بیست گونه شناخته شده دارد و به واسطه تنوع رنگ و شکل و زیبائی آن مورد توجه بیشتر تولیدکنندگان گل وگیاه زینتی است.

فرانسیسکو هرناندز برای اولیت بار در سال 1615 در مکزیک متوجه دو رقم دیدنی و جذاب از جنس dahlia شد و آن را به عنوان گونه ای از گیاهان دارویی معرفی کرد. پس از آن در اسپانیا در سال 1651 معرفی شد و بعد نیکولا - جوزف Thiéry د Menonville ،گیاه شناس فرانسوی از ارزش آن برای تولید رنگ قرمز مایل به زرد اشاره کرد و از آن با عنوان گل عجیب و زیبا در گزارش رسمی خود که در سال 1787 آورد اشاره کرد.

خصوصیات - معرفی

نور مورد نياز خیلی زیاد آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز 26 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز مخلوطی از خاک باغچه و ماسه شسته شده و خاک برگ پوسیده

ارتفاع گونه های مختلف آن از ۶۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر و قطر گلها از ۵۰ /۲ تا ۲۰ سانتیمتر می باشد که بستگی به گونه و طرز کاشت آن دارد . رنگ گلها سفید ، زرد ، قرمز ، بنفش و یا ترکیبی بین رنگهای ذکر شده می باشد

گلهای کوکب اواخر تابستان و اوائل پائیز ظاهر میشوند

شرایط محیط رشد

نور و دما

گیاه کوکب رقم Dahlia Arabian Night برای شکوفه‌دهی مطلوب به نور کامل نیاز دارد؛ روزانه حداقل ۶ ساعت آفتاب مستقیم توصیه می‌شود. در مناطق بسیار گرم، دریافت سایه‌ی سبک در بعدازظهر مانع سوختگی گل‌ها و برگ‌ها می‌شود. دمای مناسب رشد بین ۱۸ تا ۲۵ درجه‌ی سانتی‌گراد است و گیاه به سرما و یخبندان حساس است؛ در دمای کمتر از ۵ درجه باید از ریزوم‌ها محافظت شود.

رطوبت و آبیاری

رطوبت نسبی متوسط (۴۰–۶۰٪) برای این کوکب کافی است و رطوبت بیش از حد باعث شیوع بیماری‌های قارچی می‌شود. خاک باید همواره کمی مرطوب باشد اما هرگز غرقاب نشود. آبیاری عمیق و منظم، به‌ویژه در دوره‌ی رشد فعال و گل‌دهی، ضروری است؛ از خیس ماندن طولانی مدت سطح برگ‌ها در عصر خودداری شود.

خاک و نیازهای تغذیه‌ای

بهترین محیط رشد خاکی لومی، سبک و بسیار خوب زهکشی‌شده با pH کمی اسیدی تا خنثی (۶ تا ۷) است. افزودن کمپوست رسیده و کود دامی پوسیده ساختار خاک را اصلاح و ظرفیت نگهداشت رطوبت را متعادل می‌کند. زهکش مناسب برای جلوگیری از پوسیدگی ریزوم‌ها حیاتی است. تغذیه منظم با کود متعادل کم‌ازت، به‌ویژه در اوایل فصل رشد، گل‌دهی را تقویت می‌کند.

مقابله به آفات کوکب

آفات رایج

شته‌ها و مگس سفید با مکیدن شیره، باعث پیچیدگی برگ و ضعف رشد می‌شوند؛ کنترل: شست‌وشوی بوته با آب، نصب کارت زرد، و در صورت شدت، صابون حشره‌کش یا روغن نیم.

کنه تارتن در هوای گرم و خشک لکه‌های زرد و تار روی برگ ایجاد می‌کند؛ کنترل: افزایش رطوبت، حذف برگ‌های آلوده، و استفاده از کنه‌کش‌های اختصاصی در تناوب.

حلزون و لیسه به‌ویژه روی جوانه‌ها و برگ‌های تازه خسارت می‌زنند؛ کنترل: جمع‌آوری دستی، طعمه فسفات آهن، و کاهش پناهگاه‌های مرطوب.

تریپس می‌تواند باعث نقره‌ای شدن برگ و بدشکلی گل شود؛ کنترل: کارت آبی، هرس گل‌های آلوده، و اسپری صابون/نیم.

بیماری‌های مهم

سفیدک پودری با پوشش سفید روی برگ‌ها شایع است؛ پیشگیری: گردش هوا، آبیاری از پای بوته، و در صورت نیاز قارچ‌کش‌های گوگردی یا بی‌کربنات پتاسیم.

پوسیدگی غده و طوقه (قارچی/اومیستی) در خاک سنگین و آبیاری زیاد رخ می‌دهد؛ کنترل: زهکشی عالی، آبیاری منظم اما کم‌عمق، ضدعفونی ابزار، و دورریز بوته‌های شدیداً آلوده.

ویروس‌های موزاییک داهلیا باعث لکه‌لکه شدن و کوتولگی می‌شوند؛ درمان قطعی ندارد: حذف بوته آلوده، کنترل شته‌ها، و استفاده از قلمه/غده سالم.

نحوه تکثیر کوکب

روش ازدیاد کوکب بیشتر بوسیله تقسیم غدد ریشه آن یا قلمه زدن انجام میشود و برخی از گونه های کوکب را می توان بوسیله بذر اواخر زمستان در گلخانه نیز تکثیر نمود

۱) تقسيم ريشة کوکب اين غدد يا ريشه هاي گوشتي که در اصطلاح عموم به پياز کوکب مشهور است و اين ريشه ها را نبايد در همان حالي که در پائيز سال قبل از خاک خارج کرده اند بکارند ، زيرا از اين ريشه ها انبوهي شاخه بيرون خواهد آمد که گرچه انتهاي هر شاخه يک گل پيش رس ميدهد اما پس از آنها از بوته گل غير از شاخ و برگهاي بيهوده و کم گل يا بدون گل تا آخر سال چيزي باقي نخواهد ماند . بنا به آنچه گفته شد اين ريشه ها را بايد قسمت کرده و هر قسمت را جداگانه در محل خود بکارند ، البته بايد دانست آن قسمت از اين غده ها قابل پرورش و بوجود آوردن بوته کامل تازه خواهد بود که انتهاي آن غده يک قسمت از شاخه سال گذشته که در قاعده آن نزديک به غده چشمه هاي جاي جوانه آتيه وجود داشته باشد . زيرا تنها اين غدد قابل بوجود آوردن بوتة کامل ميباشند . کوکب براي رشد و نمو به آفتاب و آب فراوان در تابستان نياز دارد. کمبود آب و رطوبت درتابستان ازغنچه کردن مجدد آن جلوگيري خواهد کرد . براي پرورش گلهاي درشت و بزرگتر از حد معمول بايد غده ها را که معمولا درعمق ۱۵ سانتيمتري ميکارند در عمق ۲۰ تا ۵۲ سانتيمتري زمين بعد از پايان يخبندان و اوائل بهار بکارند . در زمان کاشت مقداري کود پوسيده دامي در زير غده ها بريزند و طبيعي است براي داشتن گياه نيرومندي که تاب تحمل گلهاي بزرگ را داشته باشد بايد رطوبت و هاي ديگر را » غذاي بيشتري فراهم کرد . براي داشتن گل درشت بايد ساقه قويتر را انتخاب نمود و پاجو هرس کرد و براي يک شاخه فقط دو عدد غنچه در نظر گرفت و بقيه را چيد . يکماه پس از باز شدن اولين گل از غنچه بعدي ميتوان استفاده کرد . در صورتي که گل بزرگ مورد نظر نباشد ميتوان غنچه ها را بحال خود گذاشت ولي چيدن غنچه هاي اضافي در بعضي از واريته هاي کوکب مانند پومپون و مينياتور ضروري است . براي اين منظور پس از نمايان شدن چهار جفت از برگها آخرين غنچه و کمي بعد دو تا چهار غنچه اي که اول بر روي ساقه ظاهر شده اند را بايد چيد .

اين روش باعث قويتر شدن ساقه با شاخه هاي بيشتر ميشود . کوکب هائيکه بوسيله بذر در گلخانه سبز شده اند هنگام بهار وقتيکه در باغچه کاشته ميشوند بايد هفت تا هشت سانتيمتر عميق تر از قبل يعني حد اقل در عمق بيست تا بيست و پنج سانتيمتري کاشته شوند . در پائيز قبل از شروع يخبندان و سرما بايد غده ها را سالم و بدون بريدگي از زيرخاک بيرون آورد و پس ازتميز کردن چند ساعت در محل خشکي قرار داد سپس درمکاني خنک و خشک با درجه حرارت پنج الي شش درجه سانتيگراد سرتاسر زمستان نگاهداري نمود . انبار کردن اين غده ها در زمستان به توجه بيشتري نياز دارد و بايد توجه نمود که غده ها کاملا خشک نشوند و در عين حال نبايد رطوبت هم بحدي باشد که محيط مساعد براي نشو و نماي بيماريهاي قارچي بوجود آورد . گاهي هم غده ها را در ماسه نرم و خشک نگاهداري مي کنند و گه گاه براي جلوگيري از خشک شدن کامل روي آنها را آبپاشي ميکنند . در بهار اين غده ها را از هم جدا نموده و بطور مجزا مي کارند و بهتر است که دو تا سه هفته قبل از کاشت آنها را در محيط گرم و مرطوب نگاه داشته و سپس اقدام به کشت نمود .

۲) قلمه زدن روش ديگر ازدياد کوکب وسيله قلمه زدن مي باشد . براي اين منظور از اوائل زمستان تا اواسط اسفند ماه غده ها را در گلخانه و در ماسه مي کارند و پس از اينکه ساقه ها ظاهر و به ارتفاع سه تا پنج سانتيمتر رسيدند ، آنها را باضافه مقدار کمي از غده با چاقوي تيزي جدا نموده و انتهاي بريده شده را با هورمون ريشه زا آغشته کرده و به عمق يک تا دوسانتيمتر درماسه نرم که قبلا براي قلمه آماده شده کاشته و درگلخانه گرم قرار دهند و محل بريدگي در روي غده را به خاک ذغال نرم آغشته نمايند . پس از سه تا چهار هفته قلمه ها داراي ريشه شده و ميتوان آنها را به محل اصلي در باغچه و هواي آزاد منتقل نمود . در صورت کاشت اين قلمه هاي ريشه دار در گلدان و قرار دادن آن در محل سايه و آفتاب ريشه ها بسرعت رشد کرده و توليد غده مي کنند که ميتوان از آنها براي فصل بعد استفاده کرد . واريته هايي از کوکب مانند : بوسيله بذر به آساني سبز ميشوند و براي اين منظور بذر را در اواخر زمستان در گلخانه بطور » آنوين « خزانه کاشته و اوائل بهار پس از پايان سرما در باغچه مي کارند . آفت هائي از قبيل کرمهاي برگخوار و ساقه خوار و شته به کوکب صدمه مي زنند که بايد از اوائل تابستان تا اوائل پائيز نظارت دقيق نموده و به موقع سمپاشي کرد .

ساير تصاوير :  

گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس کوکب و همه گونه های آن

گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره کاسنی - آستراسه و جنس های آن