نام علمي
Cotoneaster horizontalis
نام لاتين
rock cotoneaster
دانستنیهای علمی
دانستنیهای علمی :
جنسی از گیاهان چوبی از خانواده گل سرخ است. بومی مناطق معتدل آسیا، اروپا و آفریقای شمالی است.
انواع شیرخشت ها در بهار گل های کوچکی می دهند و همه آنها به خاطر خوشه های زیبای میوه های سرخ آلبالویی آن ، که در پاییز تا زمستان بر بوته هستند ، پرورش داده می شوند .
این گیاه به صورت طبیعی در کوهستان های مناطق مختلف ایران یافت میشود و برای فضای سبز شهری به عنوان گونه زینتی کاربرد دارد. جنس Cotoneaster 300 گونه دارد.
![شیر خشت]()
خصوصیات - معرفی
خصوصیات ظاهری :
شیرخشت گیاهی پایا به ارتفاع ۳ تا ۸ متر است . پوست آن خاکستری مایل به سیاه و گل صورتی در حاشیه سرخ رنگ دارد. میوه آن مدور و گویچه‌ای شکل است. نیمه خزان کننده وخزان کننده است.
برگ ها مدور وگرد با نوکی کوچک به طول 5 تا 12 میلیمتر ، به رنگ سبز تیره و براق در قسمت فوقانی، مویی زبر در قسمت تحتانی و نارنجی و ارغوانی در هنگام ریزش می باشند .
گل های 1 تا 2 تایی با دمگل کوتاه، گلبرگ های افراشته، مایل به قرمز یا سفید و میوه هایی به رنگ قرمز روشن، تخم مرغی شکل به طول 5 میلیمتر و به طور معمول حاوی 3عدد بذر می باشد .
دارای ریشه راست به رنگ خاکستری مایل به قرمز است. در اوایل تابستان گلهای سفید تا قرمز رنگ مجتمع در انتهای شاخه‌ها ظاهر می شوند و به دنبال آن خوشه های میوه های شفت آلبالو مانند تولید می گردند.
این بوته ها بسته به نوع و اقلیم 5 تا 10 سال طول می کشد تا به بلوغ وگل دهی برسند.
![rockspray cotoneaster]()
بيشتر مطالعه کنيد :
شرایط محیط رشد
خاک مورد نیاز
غنی و زهکش دار
شرایط محیط رشد:
بوته های تازه کاشته شده آبیاری منظم نیاز دارند اما بوته های استقرار یافته و مقاوم مدت طولانی بی آبی را تحمل میکنند .
به انواع اقلیم ها ، جزء نواحی بسیار گرم ، تحمل نشان می دهد ، ولی بهترین رشد را در آب و هوای خنک و مرطوب دارد .
وجود آفتاب کامل بهترین وضعیت است . بخشی از روز سایه را تحمل می کند ، اما از تراکم گیاه کاسته می شود .
خاکهای فقیر را تحمل میکند ، اما بهترین رشد را در خاکهای خوبی خواهد داشت که مقدار مواد آلی به آن افزوده باشند .
به خاک زراعی وحاصلخیز نیاز دارد. کود چندانی لازم نیست، اما برخی از گونه های ریز برگ، مانند C. conspicuus برای ایجاد دیواره ای متراکم، خاک را دائماً تقویت کرد.
![Cotoneaster horizontalis]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
خواص درمانی و کاربردها:
از این گیاه برای ازبین بردن زردی در نوزادان استفاده میشود.
عصاره تام Cotoneaster discolor Pojark برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
شیرخشت به عنوان یک ملین خوب، تب‌بر و ماده خنک‌کننده در طب سنتی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد.
دارای مزاج معتدل است. دارای اثر مسهلی و دیگر خواص مشابه ترنجبین، ولی از آن قوی‌تر است و خاصیت زداینده دارد.
گیاهی مناسب کاشت در باغهای صخره ای ، حاشیه ها ، شیب ها و جعبه های کاشت است.
فرم رونده ، دوره گلدهی و میوه های زیبای قرمز به این درختچه جلوه خاصی می بخشد.
![معرفی و راهنمای پرورش گیاهان زینتی فضای باز - شیر خشت]()
مقابله به آفات شیر خشت
آفات رایج
در Cotoneaster horizontalis آفات مکنده مانند شته‌ها، شپشک‌های سپردار و آردآلود می‌توانند باعث زردی برگ، کاهش رشد و ترشح عسلک و جذب قارچ دوده‌ای شوند. کنترل: شست‌وشوی شاخساره با آب پرفشار، هرس شاخه‌های آلوده، و استفاده هدفمند از روغن ولک/روغن‌های معدنی در دوره خواب یا ابتدای آلودگی. کنه‌های تارعنکبوتی نیز در هوای گرم و خشک موجب لکه‌گذاری و رنگ‌پریدگی برگ میشوند؛ کنترل با افزایش رطوبت محیط، پرهیز از تنش خشکی و در صورت لزوم کنه‌کش‌های ثبت‌شده.
امراض مهم
آتشک (Fire blight) از مهم‌ترین بیماری‌های این جنس است و با سیاه‌شدن ناگهانی سرشاخه‌ها و حالت «سوختگی» بروز میکند. اقدام اصلی: حذف و امحای شاخه‌های بیمار با برش حداقل ۲۰–۳۰ سانتی‌متر پایین‌تر از بافت آلوده و ضدعفونی ابزار. لکه‌برگی‌ها و پوسیدگی‌های قارچی (مانند آنتراکنوز) در شرایط رطوبتی باعث لکه‌های قهوه‌ای و ریزش برگ میشوند؛ کنترل با بهبود گردش هوا، آبیاری قطره‌ای به‌جای بارانی، جمع‌آوری برگهای ریخته و در صورت نیاز قارچ‌کش‌های مجاز.
پیشگیری و مدیریت تلفیقی
پیشگیری مؤثرتر از درمان است: انتخاب نهال سالم، پرهیز از کوددهی ازته زیاد (افزایش حساسیت به آفات و آتشک)، هرس برای نور و تهویه، و پایش هفتگی در فصل رشد. استفاده از دشمنان طبیعی شته‌ها و مدیریت تنش آبی، شدت آلودگی‌ها را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد.
![شیر خشت]()
نحوه تکثیر شیر خشت
نحوه تکثیر گیاه :
گونه هایی از شیرخشت را به سهولت با بذر و برخی دیگر را برای کاشت بذر پس از سرما دهی و خراش دادن در بهار وپاییز تکثیر می کنند .
از طریق کاشت قلمه های نیمه خشبی که در ماههای پاییز گرفته میشوند تکثیر می کنند .
همچنین از طریق خوابانیدن شاخه در بهار نیز می توان آن افزایش داد.
![rockspray cotoneaster]()
عوارض جانبی - هشدار
نکات ایمنی و هشدارهای مهم درباره Cotoneaster horizontalis (شیرخشت)
میوه‌ها و برگهای شیرخشت خوراکی نیستند و در صورت مصرف اتفاقی (به‌ویژه توسط کودکان) می‌توانند موجب دل‌درد، تهوع و اسهال شوند. برای حیوانات خانگی نیز خوردن میوه‌ها یا برگها ممکن است باعث ناراحتی گوارشی شود؛ بنابراین در فضاهای بازی کودک یا محل رفت‌وآمد حیوانات، از دسترسی مستقیم به میوه‌ها جلوگیری کنید.
خطر گسترش و اثر بر گیاهان اطراف
این گونه به‌دلیل تولید میوه‌های فراوان و پراکنش بذر توسط پرندگان، در برخی مناطق می‌تواند خودرویی و مهاجم‌گونه شود و با گیاهان بومی رقابت کند. کاشت آن نزدیک زیستگاه‌های طبیعی یا حاشیه فضاهای سبز باز، نیازمند کنترل منظم نهال‌های ناخواسته و هرس پس از میوه‌دهی است.
آفات و بیماری‌ها و مدیریت بهداشتی
شیرخشت میزبان بالقوه برخی آفات و بیماری‌های خانواده گلسرخیان است و در شرایط مرطوب و تهویه ضعیف ممکن است مستعد لکه‌برگی و مشکلات قارچی شود. از آبیاری بارانی روی شاخ‌وبرگ پرهیز کنید، شاخه‌های آلوده را سریع حذف کرده و ابزار هرس را ضدعفونی کنید تا انتقال آلودگی به سایر گیاهان کاهش یابد.
![rock cotoneaster ، Wall spray ، Wall cotoneaster]()
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره گل سرخیان و جنس های آن