این گیاه با نام علمی Copernicia hospita و نام مرسوم (Cuban Wax Palm) که به فارسي نخل مومی کوبایی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Arecaceae بومي بومی کوبا، بهویژه مناطق خشک و نیمهخشک با خاکهای آهکی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاک شنی یا لومی با زهکشی بسیار خوب، ترجیحاً آهکی، مقاوم به خشکی پس از استقرار، با pH خنثی تا قلیایی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Copernicia hospita
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Copernicia hospita از خانواده Arecaceae (نخلها) و از جنس Copernicia است که شامل چندین گونه نخل مومی بومی کارائیب و آمریکای استوایی میشود. این گونه در راسته Arecales و زیرخانواده Coryphoideae قرار دارد و به دلیل برگهای بادبزنی، در گروه نخلهای بادبزنی طبقهبندی میشود. نام گونهای «hospita» به معنای «مهماننواز» است که به ظاهر آراسته و منظم این نخل اشاره دارد.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
Copernicia hospita بومی کوبا است و یکی از نخلهای اندمیک (ویژه) این کشور محسوب میشود. رویشگاههای طبیعی آن عمدتاً در نواحی نیمهخشک تا نسبتاً خشک در بخشهای مرکزی و شرقی کوبا قرار دارند. این گیاه اغلب در دشتهای کمارتفاع، زمینهای آهکی و گاهی خاکهای سنگلاخی دیده میشود که زهکشی خوبی دارند و از تجمع آب در اطراف ریشه جلوگیری میکنند.
ویژگیهای زیستگاهی و بومشناختی
این نخل به نور کامل خورشید و دماهای گرم سازگار است و در اقلیمهای با فصل خشک مشخص بهخوبی دوام میآورد. Copernicia hospita نقش مهمی در تثبیت خاک و ایجاد ریززیستگاه برای جانوران کوچک و نیز برخی اپیفیتها دارد. برگهای شمعی–مومی آن به کاهش تعرق کمک میکنند و سازگاری ویژهای با خشکی فصلی به شمار میآیند.
تاریخچه نامگذاری و اهمیت علمی
نام جنس Copernicia به افتخار نیکولاس کوپرنیک، ستارهشناس مشهور، انتخاب شده است و این پیوند میان علم نجوم و گیاهشناسی نمونهای از سنت نامگذاری افتخاری در طبقهبندی زیستی است. Copernicia hospita از اوایل قرن بیستم در منابع گیاهشناسی توصیف شده و به دلیل ظاهر معماریگونه، بهویژه در باغهای گیاهشناسی مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری کاشته میشود. مطالعات روی پوشش مومی برگهای آن، در درک سازوکارهای سازگاری گیاهان با تنش خشکی و تابش شدید خورشید اهمیت پژوهشی دارد.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Copernicia hospita
Copernicia hospita نخیلی بادبزنی با قامت متوسط تا نسبتاً بلند است که معمولاً بین ۴ تا ۸ متر ارتفاع میگیرد. تنه استوانهای، نسبتاً باریک و مستقیم است و در سنین بالا ظاهری ستونی و منظم مییابد. بافت سطحی تنه فیبری و دارای جای زخم برگهای قدیمی است که به صورت حلقههای منظم یا نیمهمنظم دیده میشوند.
ساقه و تنه
تنه منفرد است و انشعاب جانبی ندارد. قطر ساقه معمولاً بین ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر است و رنگ آن خاکستری تا خاکستریـنقرهای میباشد. بخشهای پایینی تنه در گیاهان مسنتر اغلب عاری از بقایای برگ بوده و سطحی صافتر و چوبیتر نشان میدهند، در حالیکه در بخش بالایی، بقایای دمبرگها و زخم برگها برجستهتر است.
برگها
برگها بادبزنی (پالمات)، ضخیم و چرمی هستند و تاجی کروی تا نیمهکروی در رأس تنه میسازند. قطر هر برگ معمولاً ۶۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر است. پهنک برگ به ۳۰ تا ۵۰ قطعه باریک و شقهمانند تقسیم میشود که انتهاها کمی افتاده یا خمیدهاند. رنگ برگها سبزـآبی تا آبیـخاکستری با پوشش مومی قوی است که به گیاه ظاهر نقرهای و مات میدهد. دمبرگ ضخیم، سخت و نسبتاً بلند است و در حاشیه خود ممکن است دارای خارهای کوچک و پراکنده باشد.
گلآذین و گلها
گلآذینها منشعب و خوشهای، از میان برگها یا کمی بالاتر از تاج برگها خارج میشوند. طول آنها میتواند تا حدود طول برگها برسد. گلها بسیار کوچک، زرد کمرنگ تا سفید مایل به کرم هستند و به صورت انبوه روی شاخههای نازک گلآذین قرار میگیرند. هر گل دارای قطعات گلبرگی ریز است و عطر ملایمی دارد که برای گردهافشانها جاذب است.
میوه و بذر
میوهها شفت کوچک، کروی تا تخممرغی با قطر حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر هستند. رنگ آنها در ابتدا سبز و در رسیدگی کامل قهوهای تا سیاه میشود. درون میوه یک بذر سخت و نسبتاً گرد قرار دارد. سطح میوه صاف و بدون الگوی برجسته است و در تاج در میان برگهای نقرهای به خوبی قابل مشاهده میباشد.
شرایط نگهداری نخل مومی کوبایی
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی یا لومی با زهکشی بسیار خوب، ترجیحاً آهکی، مقاوم به خشکی پس از استقرار، با pH خنثی تا قلیایی
|
دمای مناسب برای رشد نخل مومی کوبایی
نخل Copernicia hospita گیاهی گرمادوست و بومی کوبا است. بهترین رشد آن در دمای ۲۰ تا ۳۲ درجه سانتیگراد رخ میدهد. این نخل نسبت به سرمای کوتاهمدت تا حدود ۵–۷ درجه مقاومت نسبی دارد، اما یخبندان مداوم میتواند به بافت برگ و جوانه انتهایی آسیب برساند. در فضای داخلی، دوری از جریان مستقیم هوای سرد کولر و پنجرههای پر از نوسان دمایی اهمیت دارد.
نور مورد نیاز نخل مومی کوبایی
این گونه به نور بسیار زیاد و آفتاب مستقیم عادت دارد. در فضای باز، جایگاه آفتابگیر تمامروز یا حداقل ۶ ساعت نور مستقیم ضروری است. در گلدان و محیط آپارتمان، کنار پنجره جنوبی یا غربی با بیشترین دریافت نور مناسب است. نور ناکافی باعث کاهش سرعت رشد، رنگپریدگی برگها و کاهش شکل موممانند سطح برگ میشود.
رطوبت و آبیاری
نخل مومی کوبایی نسبت به خشکی خاک مقاوم است، اما برای رشد بهینه به آبیاری عمیق و منظم با فواصل خشک شدن نسبی سطح خاک نیاز دارد. از غرقاب دائمی خاک باید پرهیز کرد، زیرا موجب پوسیدگی ریشه میشود. رطوبت نسبی هوا در حد متوسط برای این گیاه کافی است و به رطوبت بالای گرمسیری شدید نیاز ندارد، اما در محیطهای بسیار خشک، غبارپاشی ملایم میتواند کمککننده باشد.
خاک و بستر کشت
خاک سبک، عمیق و کاملاً زهکشدار برای این نخل ضروری است. مخلوطی از خاک باغچه سبک، شن درشت یا پرلیت و مقدار کمی کمپوست یا کود پوسیده دامی مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (۶ تا ۷) ترجیح داده میشود. در گلدان، استفاده از گلدانهای دارای سوراخهای تخلیه متعدد و افزودن لایهای از سنگریزه یا لیکا در کف، به سلامت ریشهها کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :