این گیاه با نام علمی Conocarpus erectus و نام مرسوم (Buttonwood) که به فارسي دکمهای ساحلی (کونوکارپوس) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Combretaceae بومي بومی مناطق ساحلی گرمسیری و نیمهگرمسیری قاره آمریکا، کارائیب و سواحل غرب آفریقا، بهویژه در مانگروها و نواحی شور مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا رسی با زهکشی خوب، بسیار مقاوم به شوری و بادهای ساحلی، با pH خنثی تا قلیایی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Conocarpus erectus
ردهبندی و خانواده گیاهشناسی
گیاه Conocarpus erectus که در فارسی به «دکمهای ساحلی» یا «کونوکارپوس» شناخته میشود، به خانواده Rhizophoraceae (خانواده حرا) تعلق دارد. این خانواده عمدتاً شامل درختان و درختچههای مرتبط با جنگلهای حرا و زیستگاههای ساحلی گرمسیری است. جنس Conocarpus کوچک است و گونه C. erectus شناختهشدهترین عضو آن به شمار میآید.
ویژگیهای مورفولوژیک کلی
Conocarpus erectus درختچهای تا درختی همیشهسبز است که در شرایط مناسب میتواند به ارتفاع بیش از 10 متر برسد. برگها چرمی، براق و نسبتاً کوچک هستند که به سازگاری گیاه با محیطهای شور و آفتابی کمک میکنند. گلها کمدوام، کوچک و به صورت گلآذینهای متراکم ظاهر میشوند و میوهها به شکل برجستگیهای دکمهمانند، دلیل نام رایج «دکمهای ساحلی» هستند.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی Conocarpus erectus سواحل گرمسیری و نیمهگرمسیری قاره آمریکا است، از فلوریدا و کارائیب تا سواحل اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام در آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی. این گونه بعدها به مناطق ساحلی آفریقا، شبهجزیره عربستان، خلیج فارس و برخی نواحی جنوب آسیا معرفی و گسترده شد. سازگاری بالا با شوری و گرما، به گسترش جهانی آن کمک کرده است.
زیستگاه و بومشناسی
دکمهای ساحلی معمولاً در حاشیه جنگلهای حرا، کناره خورها، شورهزارهای ساحلی و کرانه رودخانههای نزدیک دریا رشد میکند. این گیاه خاکهای شنی، گلی و نسبتاً شور را تحمل میکند و در برابر باد و پاشش نمک مقاوم است. در زیستبوم طبیعی، ریشهها و تاج متراکم آن به تثبیت خاک و کاهش فرسایش ساحلی کمک میکنند.
تاریخچه استفاده و معرفی به مناطق جدید
از سدههای گذشته، Conocarpus erectus به دلیل مقاومت در برابر تنشهای محیطی و شکلپذیری تاج، در فضای سبز شهری و کمربندهای سبز ساحلی کاشته شده است. در دهههای اخیر، این گیاه در خاورمیانه و بهویژه اطراف خلیج فارس به طور گسترده برای فضای سبز شهری معرفی شد. شهرت آن بهعنوان گونهای مقاوم به شوری و گرما، باعث شد در برخی کشورها بهسرعت گسترش یابد، هرچند بحثهایی درباره تأثیرات احتمالی آن بر تنوع زیستی بومی مطرح است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی گیاه دکمهای ساحلی
کونوکارپوس (Conocarpus erectus) درختچهای تا درختی هموارهسبز است که بسته به شرایط میتواند ۲ تا ۱۰ متر ارتفاع بگیرد. فرم کلی گیاه اغلب تخممرغی تا نامنظم است و تاجی متراکم و فشرده دارد. پوست ساقه خاکستری تا قهوهای، ابتدا صاف و در سنین بالاتر کمی شیاردار و فلسمانند میشود.
ساقه، شاخه و پوست
ساقه اصلی راست و نسبتاً محکم است و بهتدریج چندین تنه فرعی ایجاد میکند. شاخهها کوتاه، فراوان و به صورت افقی تا مایل رشد میکنند و ظاهر پرپشت ایجاد میکنند. پوست بیرونی خاکستری مایل به قهوهای است و در شاخههای جوان صاف و سبز مایل به قهوهای دیده میشود. چوب داخلی سخت، سنگین و به رنگ قهوهای روشن تا تیره است که گیاه را برای تحمل باد و شوری مناسب میسازد.
برگها
برگها ساده، کامل و همیشهسبز هستند. شکل برگها بیضوی تا نیزهای، با نوک کند یا کمی تیز و حاشیه صاف است. طول برگ معمولاً ۳ تا ۷ سانتیمتر و عرض آن ۱ تا ۳ سانتیمتر است. سطح رویی برگ سبز تیره، براق و نسبتاً چرمیاست و سطح زیرین کمی روشنتر و اغلب با نقاط ریز غدهای دیده میشود. دمبرگ کوتاه و برگها به صورت متقابل روی شاخهها قرار میگیرند که به تراکم حجمی تاج کمک میکند.
گلآذین و گلها
گلها بسیار ریز، بدون گلبرگ مشخص و به رنگ سبز مایل به زرد تا متمایل به کرم هستند. گلآذینها به شکل سرهای کروی کوچک شبیه "دکمه" در انتهای شاخههای نازک ظاهر میشوند. هر گلآذین قطری حدود ۵ تا ۸ میلیمتر دارد و از تعداد زیادی گل بسیار کوچک تشکیل شده است. گلها از نظر زینتی چندان چشمگیر نیستند اما به دلیل تجمع زیاد، حالت نقطهنقطه به شاخهها میدهند.
میوه و بذر
میوهها خشک، کوچک و مجتمع هستند و پس از گلدهی به صورت دستههای دکمهمانند قهوهایرنگ باقی میمانند. هر میوه دارای بالهها و برجستگیهای ریز است که به پراکنش کمک میکند. رنگ میوه در ابتدا سبز و در رسیدگی کامل قهوهای تا قهوهای تیره میشود.
شرایط نگهداری دکمهای ساحلی (کونوکارپوس)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی تا رسی با زهکشی خوب، بسیار مقاوم به شوری و بادهای ساحلی، با pH خنثی تا قلیایی
|
ویژگیهای کلی محیط رویش دکمهای ساحلی (Conocarpus erectus)
دکمهای ساحلی گونهای مقاوم و همیشهسبز است که در نواحی گرم و ساحلی رشد بهینه دارد. این گیاه برای توسعه ریشه و تاج گسترده، به فضای کافی و زهکش مناسب نیاز دارد و در صورت تأمین شرایط محیطی مطلوب، رشد سریعی نشان میدهد.
دما و اقلیم مناسب
این گیاه بومی مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری است و در دمای ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. تحمل گرمای بالا و تابستانهای طولانی از ویژگیهای مهم دکمهای ساحلی است اما در برابر یخبندانهای شدید و طولانیمدت حساس بوده و دماهای زیر ۰ تا منفی ۲ درجه میتواند به سرشاخهها آسیب بزند.
نیاز نوری
دکمهای ساحلی نیازمند آفتاب کامل است و قرارگیری در حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم در روز برای تراکم برگ و رنگ مناسب ضروری است. در سایهی زیاد، رشد کشیده، کاهش تراکم برگ و کاهش مقاومت به آفات مشاهده میشود.
رطوبت، آبیاری و شوری
این گونه نسبتاً متحمل خشکی است، اما در سالهای نخست استقرار، آبیاری منظم برای توسعه ریشه ضروری است. تحمل شوری آب و خاک از ویژگیهای برجسته این گیاه است که آن را برای کاشت در نوار ساحلی، حاشیه جادههای شور و نزدیک دریا مناسب میسازد. با این حال، ماندابی شدن خاک و غرقابی طولانی باید اجتناب شود.
خاک و خصوصیات بستر کاشت
دکمهای ساحلی در طیف وسیعی از خاکها از شنی تا رسی رشد میکند، اما بهترین عملکرد در خاکهای سبک تا متوسط با زهکش خوب و مواد آلی متوسط مشاهده میشود. pH کمی قلیایی را تحمل کرده و خاکهای شور و نزدیک به ساحل را نیز میپذیرد. افزودن مواد آلی و جلوگیری از کوبیدگی خاک، به تهویه ریشه و رشد بهتر کمک میکند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :