۱۴۰۴ ششم دی

درخت زیتون سیاه گرمسیری (بوسیدا)

این گیاه با نام علمی Bucida molinetii و نام مرسوم (Black Olive Tree) که به فارسي درخت زیتون سیاه گرمسیری (بوسیدا) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Combretaceae بومي بومی مناطق گرمسیری قاره آمریکا؛ شامل فلوریدا جنوبی، کارائیب، آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی، و به‌طور طبیعی در مناطق ساحلی، جنگل‌های نیمه‌گرمسیری و زمین‌های کم‌ارتفاع رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های آهکی، شور و نسبتاً فقیر؛ pH خنثی تا قلیایی حدود 6.5 تا 8.5

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و نام‌گذاری علمی

Bucida molinetii گونه‌ای از تیرهٔ Combretaceae است که در گذشته در سردهٔ Bucida قرار می‌گرفت، اما در طبقه‌بندی‌های نوین معمولاً در سردهٔ Terminalia گنجانده می‌شود و با نام‌هایی مانند Terminalia molinetii نیز شناخته شده است. این بازنگری نتیجهٔ مطالعات ریخت‌شناسی و مولکولی است که نزدیکی ژنتیکی آن را با گونه‌های دیگر Terminalia نشان داده‌اند. نام جنس Bucida از واژه‌ای محلی کارائیبی ریشه گرفته و به درختانی با تاج منظم و شاخ‌وبرگ انبوه اشاره دارد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

زیستگاه اصلی Bucida molinetii جزایر کارائیب، به‌ویژه کوبا است. این گونه در نواحی ساحلی و نیمه‌خشک تا نسبتاً مرطوب یافت می‌شود و در برخی مناطق به‌صورت بومی-اندِمیک گزارش شده است. حضور طبیعی آن در حاشیه جنگل‌های کم‌ارتفاع، صخره‌های آهکی و تپه‌های ساحلی نمود بیشتری دارد. به علت تحمل نسبی به باد و نمک، در کمربندهای ساحلی نقش مهمی در تثبیت خاک و کاهش فرسایش ایفا می‌کند.

زیستگاه و ویژگی‌های بوم‌شناختی

این گونه در خاک‌های کم‌عمق و نسبتاً قلیایی، غالباً روی بسترهای آهکی یا ماسه‌ای رشد می‌کند و به نور کامل خورشید وابسته است. سامانه ریشه‌ای گسترده، آن را به‌ویژه برای زیستگاه‌های در معرض باد و خشکی دوره‌ای سازگار کرده است. برگ‌های کوچک و متراکم، سطح تبخیر را کاهش می‌دهند و به تحمل تنش آبی کمک می‌کنند. در زیست‌بوم طبیعی، بخشی از ساختار پوشش چوبی کم‌ارتفاع است و پناهگاه و منبع غذا برای پرندگان و حشرات گرده‌افشان فراهم می‌کند.

تاریخچه مطالعه و کاربردهای علمی

نخستین توصیف‌های علمی از Bucida molinetii در قرن نوزدهم و در چارچوب اکتشافات فلور کارائیب صورت گرفت. با گسترش باغ‌های گیاه‌شناسی استوایی، این گونه به‌عنوان درختی نمونه برای بررسی سازگاری گیاهان چوبی با تنش شوری و باد معرفی شد. تغییر جایگاه رده‌بندی از Bucida به Terminalia در دهه‌های اخیر، نمونه‌ای از تأثیر داده‌های مولکولی بر بازنگری سامانه‌شناسی گیاهان چوبی مناطق گرمسیری است.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Bucida molinetii

Bucida molinetii درختی همیشه‌سبز و کندرشد است که در عادت رشدی خود فرمی منظم و اغلب لایه‌لایه شبیه چتری تخت ایجاد می‌کند. ارتفاع آن در محیط‌های گرمسیری معمولاً ۵ تا ۸ متر و در شرایط ایده‌آل کمی بیشتر می‌شود. تاج درخت غالباً به صورت طبقه‌طبقه با شاخه‌های افقی منظم دیده می‌شود که به آن ظاهر معماری و منظم می‌دهد.

ساقه و شاخه‌ها

ساقه اصلی نسبتاً راست، استوانه‌ای و پوسته آن در جوانی صاف و خاکستری مایل به قهوه‌ای است، اما با افزایش سن ترک‌های سطحی و فلس‌های ریز روی پوست تشکیل می‌شود. شاخه‌ها به صورت افقی یا کمی مایل رشد کرده و در طبقات مجزا حلقه‌وار اطراف ساقه قرار می‌گیرند. چیدمان منظم و افقی شاخه‌ها یکی از ویژگی‌های تشخیصی مهم این گونه است و ساختار پله‌ای مشخصی در تاج ایجاد می‌کند.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، بدون بریدگی و معمولاً به صورت خوشه‌ای یا گروهی در انتهای شاخه‌های کوتاه قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها اغلب بیضوی تا معکوس‌ـ‌سرنیزه‌ای است و طول آن‌ها حدود ۲ تا ۵ سانتی‌متر با حاشیه صاف و بدون دندانه است. سطح برگ‌ها سبز تیره، براق و چرمی‌مانند بوده و پشت برگ کمی روشن‌تر است. تراکم زیاد برگ‌ها روی شاخه‌های افقی، جلوه‌ای ابری‌مانند و منظم به تاج درخت می‌بخشد.

گل‌ها و گل‌آذین

گل‌ها کوچک، فراوان و اغلب به رنگ سفید مایل به کرم تا سبز کم‌رنگ هستند و در گل‌آذین‌های خوشه‌ای یا خوشه‌ای‌ـ‌خوشه‌آرای آویزان یا کمی آویخته ظاهر می‌شوند. هر گل قطری کم‌تر از یک سانتی‌متر دارد و جلوه زینتی آن بیشتر به خاطر تعداد زیاد و تجمعی بودن گل‌هاست تا اندازه فردی. گل‌ها معمولاً در انتهای شاخه‌ها یا در محور برگ‌ها تشکیل شده و در زمان گلدهی، لایه ظریفی از رنگ روشن روی حجم سبز تاج ایجاد می‌کنند.

میوه و دانه

میوه‌ها کوچک، خشک و معمولاً بیضوی تا تقریباً کروی هستند و پس از رسیدن به رنگ قهوه‌ای یا قهوه‌ای تیره در می‌آیند. قطر میوه معمولاً کمتر از یک سانتی‌متر است و درون آن چند دانه کوچک قرار دارد. میوه‌ها از نظر زینتی اهمیت کمتری نسبت به برگ‌ها و فرم تاج دارند اما در چرخه تکثیر طبیعی و بذرگیری نقش اصلی را ایفا می‌کنند.

شرایط نگهداری درخت زیتون سیاه گرمسیری (بوسیدا)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل‌پذیر نسبت به خاک‌های آهکی، شور و نسبتاً فقیر؛ pH خنثی تا قلیایی حدود 6.5 تا 8.5

دما و اقلیم مناسب

Bucida molinetii یک درخت گرمسیری است و به یخبندان بسیار حساس می‌باشد. دمای ایده‌آل برای رشد آن بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. در دماهای زیر ۱۰ درجه، رشد گیاه کند شده و احتمال آسیب به برگ‌ها و شاخه‌های جوان افزایش می‌یابد. در مناطق سرد، باید در گلدان نگهداری و در فصل سرد به فضای سرپوشیده منتقل شود.

نور و شدت روشنایی

این گیاه به نور فراوان و غیرمستقیم نیاز دارد. بهترین محل، جایی با نور فیلترشده یا نیم‌سایه روشن است؛ نور مستقیم و شدید ظهر می‌تواند سبب سوختگی برگ‌ها شود، به‌ویژه در گلدان‌های آپارتمانی. در فضای باز، کاشت در مکانی با آفتاب صبح و سایه‌ی بعدازظهر توصیه می‌شود.

رطوبت هوا و آبیاری

Bucida molinetii رطوبت نسبی متوسط تا بالا را ترجیح می‌دهد. در اقلیم‌های خشک، مه‌پاشی ملایم روی برگ‌ها (به‌جز ساعات خیلی گرم) مفید است. آبیاری باید منظم اما بدون باتلاقی شدن خاک انجام شود. اجازه دهید لایه‌ی سطحی خاک کمی خشک شود، سپس آبیاری کنید؛ خشکی طولانی‌مدت یا غرقابی دائمی هر دو به ریشه‌ها آسیب می‌زنند.

خاک و بستر کشت

خاک باید سبک، زهکش‌دار و نسبتاً غنی از مواد آلی باشد. ترکیبی از خاک باغچه‌ی سبک، کوکوپیت یا پیت‌ماس و پرلیت برای گلدان مناسب است. زهکش گلدان باید کاملاً باز باشد تا آب اضافی سریع خارج شود، زیرا ریشه‌های این درخت نسبت به ماندگاری طولانی آب حساس‌اند. افزودن مقدار کمی کود دامی کاملاً پوسیده یا کمپوست، رشد شاخه‌ها و تراکم تاج را بهبود می‌بخشد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

هليله سياه دکمه‌ای ساحلی (کونوکارپوس) بادام گرمسیری

  محسن شهاب الدین