این گیاه با نام علمی Comptonia peregrina و نام مرسوم (Sweetfern) که به فارسي سرخس معطر ناميده ميشود، گياهي از خانواده Myricaceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی؛ از جنوب کانادا تا شمالشرق ایالات متحده، در اراضی شنی، تپههای ماسهای، جنگلهای باز و مناطق فقیر از نظر مواد غذایی رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی بسیار سبک با زهکشی عالی؛ سازگار با خاکهای فقیر؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6
دانستنیهای علمی
نام علمي
Comptonia peregrina
ردهبندی و جایگاه تبارزایی
گیاه Comptonia peregrina که در فارسی گاهی «نارون شیرینبرگ» یا «مامرَش» نامیده میشود، تنها گونهٔ شناختهشده در جنس Comptonia است. این جنس به خانوادهٔ Myricaceae (خانوادهٔ مَیریکی)، راستهٔ Fagales و گروه دولپهایهای حقیقی تعلق دارد. تکگونهای بودن جنس Comptonia آن را از دیدگاه فیلوژنتیک بسیار جالب توجه کرده است.
منطقه بومی و پراکنش
Comptonia peregrina بومی آمریکای شمالی است و گسترهٔ آن از شرق کانادا تا شمال شرقی و بخشهایی از مرکز ایالات متحده امتداد دارد. این درختچه بیشتر در استانهایی مانند کبک، نیوبرانزویک و نوا اسکوشیا و در ایالتهایی مثل مین، نیویورک و میشیگان دیده میشود. پراکنش آن ارتباط نزدیکی با مناطق سرد تا معتدل و نواحی با خاکهای سبک و نسبتاً فقیر دارد.
زیستگاه و بومشناسی
زیستگاه اصلی این گونه، شنزارها، دامنههای شنی، حاشیهٔ جنگلهای مخروطی و مناطق پس از آتشسوزی جنگل است. ریشههای آن توانایی تشکیل همزیستی با باکتریهای تثبیتکنندهٔ نیتروژن را دارند و به این ترتیب به غنیسازی خاک کمک میکنند. این گیاه اغلب به صورت تودهای و کلونی رشد کرده و در فرایند توالی بومشناختی، گونهای پیشگام به شمار میآید.
پیشینه علمی و نامگذاری
این گونه نخستینبار در سدهٔ هجدهم توسط گیاهشناسان اروپایی توصیف شد. نام جنس Comptonia به افتخار گیاهشناس یا حامی علم به نام «کومپتون» انتخاب شده و صفت گونهای peregrina در لاتین به معنای «بیگانه» یا «مسافر» است. یافتههای دیرینهشناسی نشان میدهد که خویشاوندان فسیلی این جنس در دورهٔ ترشیری در اوراسیا نیز حضور داشتهاند، اما امروزه تنها در آمریکای شمالی باقی ماندهاند.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای عمومی اندامهای گیاه Comptonia peregrina
Comptonia peregrina که در فارسی گاهی سرخس معطر یا موردک کاذب نامیده میشود، در واقع یک درختچه چوبی خزنده است نه سرخس واقعی. این گیاه دارای ریختی بوتهای، کمارتفاع و بهصورت تودههای متراکم است که اغلب از طریق ریزومهای زیرزمینی گسترش مییابد.
ساقه و شاخهها
ساقهها چوبی، نازک و به شدت منشعباند و در بوتههای بالغ معمولاً ارتفاعی بین ۳۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر دارند. پوست ساقه در گیاهان جوان سبز تا زیتونی است و با افزایش سن، به رنگ قهوهای مایل به خاکستری تبدیل میشود. شاخههای جوان کمی کرکدار و ظاهری مخملی دارند. الگوی رشد ساقهها اغلب خمیده و کماندار است که به بوته ظاهری گسترده و فرشگونه میدهد.
برگها
برگها باریک، دراز و بهشدت لوبدار تا پرمانند هستند، به طوری که شباهت ظاهری آنها به برگ سرخسها دلیل نامگذاری عامیانه گیاه است. طول برگها معمولاً بین ۳ تا ۸ سانتیمتر و عرض آنها ۰٫۵ تا ۲ سانتیمتر است. رنگ سطح رویی برگ سبز تا سبز تیره و سطح زیرین آن کمرنگتر و گاهی مایل به خاکستری است. برگها معطر بوده و در اثر لمس یا لهشدن بوی تند رزینی-ادویهای آزاد میکنند که ناشی از غدههای ترشحی ریز روی سطح برگ است.
گلآذین، گل و میوه
Comptonia peregrina دوپایه است و گلهای نر و ماده روی بوتههای جداگانه تشکیل میشوند. گلها بسیار کوچک، فاقد گلبرگ و از نظر زینتی نامشهودند. گلهای نر به صورت خوشههای کاتکین آویزان کوتاه در انتهای شاخههای سال قبل ظاهر میشوند و به رنگ سبز مایل به زرد تا قهوهای روشن هستند. گلهای ماده منفرد یا در گروههای کوچک در محور برگها قرار دارند. میوه خشک فندقهمانند، کوچک و تقریباً کروی است که رنگ آن پس از رسیدن قهوهای مایل به فندقی میشود.
شرایط نگهداری سرخس معطر
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی تا لومی بسیار سبک با زهکشی عالی؛ سازگار با خاکهای فقیر؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6
|
معرفی کلی شرایط رشد سرخس معطر (Comptonia peregrina)
سرخس معطر که در واقع درختچهای کوچک از خانوادهٔ Myricaceae است، به طور طبیعی در مناطق سرد و معتدل آمریکای شمالی رشد میکند. شناخت دقیق نیازهای محیطی این گیاه برای موفقیت در کشت آن ضروری است.
دما و تحمل سرما
Comptonia peregrina گیاهی مقاوم به سرما است و در دامنه دمایی حدود ۵- تا ۲۵ درجه سانتیگراد عملکرد خوبی دارد. گیاه میتواند یخبندانهای زمستانی را در صورت زهکش مناسب خاک و عدم غرقابی تحمل کند. در تابستانهای بسیار گرم، استفاده از سایهبان سبک و حفظ رطوبت خاک توصیه میشود.
نور مناسب
این گونه در طبیعت اغلب در حاشیه جنگلها و فضاهای نیمهباز دیده میشود. نور کامل آفتاب تا نیمسایه برای رشد بهینه توصیه میشود. در مناطق بسیار گرم، قرار دادن گیاه در مکانی با آفتاب صبحگاهی و سایه بعدازظهر به کاهش تنش حرارتی کمک میکند.
رطوبت و نیاز آبی
سرخس معطر به خشکی نسبتاً مقاوم است، اما در سالهای نخست استقرار، آبیاری منظم با فواصل خشک شدن سطحی خاک ضروری است. رطوبت متوسط خاک و پرهیز از غرقاب شدن، شرط اصلی سلامت ریشههاست. رطوبت هوای متوسط برای این گیاه کافی است و نیاز به غبارپاشی ندارد.
خاک، زهکش و pH
Comptonia peregrina خاکهای شنی تا لومی سبک با زهکش عالی را ترجیح میدهد. خاک کمی اسیدی تا خنثی (pH حدود ۵٫۵ تا ۷) برای جذب بهینه مواد غذایی مناسب است. افزودن ماسه و کمی کمپوست برگ به بهبود ساختار خاک کمک میکند. از خاکهای سنگین رسی و نقاطی که آب در آنها جمع میشود باید پرهیز کرد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :