این گیاه با نام علمی Myrica cerifera و نام مرسوم (Wax Myrtle) که به فارسي مورد مومی (میرکا مومی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Myricaceae بومي بومی جنوبشرق ایالات متحده آمریکا؛ از سواحل شرقی تا تگزاس، و بهطور طبیعی در باتلاقها، زمینهای مرطوب، حاشیه رودخانهها، مناطق ساحلی و خاکهای شنی رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی با زهکشی متوسط تا خوب؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای مرطوب و شوری ملایم؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
ردهبندی گیاهشناسی
گیاه Myrica cerifera که در فارسی با نام «مورد مومی» یا «میرکا مومی» شناخته میشود، از تیره Myricaceae و جنس Myrica است. این جنس شامل چندین گونه درختچهای و درختی همیشهسبز یا خزانکننده است که عمدتاً در مناطق معتدل و نیمهگرم دیده میشوند. Myrica cerifera گیاهی دولپهای، چوبی و عموماً همیشهسبز است.
ویژگیهای مورفولوژیک
مورد مومی معمولاً به صورت درختچهای به ارتفاع ۲ تا ۶ متر رشد میکند. برگها باریک، چرمی و معطرند و اغلب حاشیهای دندانهدار تا تقریباً صاف دارند. گلها کوچک و کمنمایند و به شکل سنبلههای بدون گلبرگ ظاهر میشوند. میوهها شفتهای کوچک کروی هستند که توسط لایهای مومی و سفید–خاکستری پوشیده شدهاند؛ این موم منبع نام متداول گیاه است.
منطقه بومی و پراکنش
Myrica cerifera بومی آمریکای شمالی، بهویژه نواحی جنوبشرقی ایالات متحده، از جمله سواحل اقیانوس اطلس و خلیج مکزیک است. این گونه در ایالتهایی مانند فلوریدا، جورجیا، کارولیناها و تگزاس بهطور طبیعی میروید. علاوه بر این، در برخی مناطق کارائیب و بخشهایی از آمریکای مرکزی نیز حضور دارد و در سایر نقاط جهان به عنوان گیاه زینتی یا بادشکن کشت شده است.
زیستگاه و بومسازگان
زیستگاه اصلی مورد مومی شامل تپههای شنی ساحلی، باتلاقهای ساحلی، جنگلهای کاج گرمسیری، حاشیه تالابها و اراضی نسبتا اسیدی و شنی است. این گیاه نسبت به باد و شوری هوا مقاومت خوبی دارد و اغلب در نواحی ساحلی نقش مهمی در تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش ایفا میکند. ریشهها میتوانند با باکتریهای تثبیتکننده نیتروژن همزیستی تشکیل دهند و به غنای خاک کمک کنند.
تاریخچه و کاربردهای سنتی
در گذشته، موم میوههای Myrica cerifera برای تهیه شمعهای موسوم به «Bayberry candles» در آمریکای شمالی استفاده میشد. جوامع بومی و مهاجران اولیه از بخشهای مختلف گیاه در طب سنتی بهره میگرفتند، هرچند امروزه تأکید بر ارزیابی علمی و ایمنی این کاربردهاست. سابقه کشت آن به عنوان پرچین بادشکن، گیاه زینتی و گونهای مفید برای احیای اراضی فقیر و ساحلی بازمیگردد.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی
مورد مومی (Myrica cerifera) درختچهای همیشهسبز است که معمولاً ۲ تا ۵ متر ارتفاع دارد. فرم کلی بوته متراکم، منشعب و به صورت تودهای نامنظم است. پوست تنه خاکستری تا قهوهای مایل به خاکستری، نسبتاً نازک و در سنین بالا اندکی شیاردار میشود.
ساقه و شاخهها
ساقهها باریک، راست یا کمی خمیده و به شدت منشعباند. رنگ شاخههای جوان سبز مایل به زیتونی است که بهتدریج به قهوهای خاکستری تغییر میکند. سطح شاخهها اغلب دارای غدد ریز رزینی معطر است که در لمس، احساس چسبندگی خفیف ایجاد میکنند.
برگها
برگها ساده، متناوب و همیشهسبز هستند. شکل آنها باریک ـ نیزهای تا واژتخممرغی دراز، به طول تقریبی ۳ تا ۷ سانتیمتر و عرض ۰٫۵ تا ۲ سانتیمتر است. حاشیه برگ اغلب تمام، گاهی اندکی دندانهدار در بخش انتهایی است. سطح برگ سبز تیره براق در رویه و سبز روشنتر در زیر است و در دو سطح دارای نقاط غدهای ریز معطر میباشد. دمبرگ کوتاه و نامشخص است.
گلها و ساختار زایشی
گلها کوچک، غیرنمایان و بدون گلبرگ هستند. این گونه معمولاً دوپایه است؛ گلهای نر و ماده روی بوتههای جداگانه تشکیل میشوند. گلآذین به صورت شاتونهای کوتاه محوری است که در اوایل بهار روی شاخههای جوان ظاهر میشود. رنگ گلها سبز مایل به زرد تا مایل به قهوهای است.
میوه و دانه
میوه از نوع فندقچه کوچک کروی تا تخممرغی به قطر حدود ۳ تا ۵ میلیمتر است. سطح میوه پوشیده از لایه ضخیم مومی به رنگ سفید تا خاکستری مایل به آبی است. این پوشش مومی شاخصترین ویژگی میوه مورد مومی به شمار میرود. درون میوه یک دانه سخت، قهوهای و نسبتاً صاف قرار دارد.
شرایط نگهداری مورد مومی (میرکا مومی)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی تا لومی با زهکشی متوسط تا خوب؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای مرطوب و شوری ملایم؛ ترجیحاً خاک اسیدی تا کمی اسیدی؛ pH حدود 5 تا 6.5
|
شرایط دمایی و اقلیمی مناسب
گیاه Myrica cerifera بومی نواحی گرم و معتدل است و در برابر دامنه نسبتاً وسیع دمایی مقاوم میباشد. بهترین رشد آن در دماهای ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد مشاهده میشود و سرمای ملایم را نیز تحمل میکند، اما در یخبندانهای طولانی آسیب میبیند. این گونه برای مناطق ساحلی، نیمهگرمسیری و نواحی با زمستانهای ملایم بسیار مناسب است.
رطوبت نسبی و نیاز آبی
Myrica cerifera در برابر خشکی نسبی مقاوم است، ولی در سالهای نخست استقرار، به آبیاری منظم نیاز دارد. رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا برای توسعه ریشه و شاخهها ایدهآل است. در مناطق مرطوب ساحلی رشد بسیار خوبی نشان میدهد، اما با زهکشی مناسب میتواند در نواحی نسبتاً خشک هم استقرار یابد.
نور و شدت تابش
این گیاه به نور زیاد و آفتاب مستقیم علاقه دارد و در مکانهای کاملاً آفتابی بهترین رشد را نشان میدهد. در سایهٔ شدید، تراکم شاخهها کاهش یافته و تولید برگ و میوه کمتر میشود. با این حال، نیمسایهٔ ملایم در ساعات بسیار گرم روز میتواند از تنش گرمایی و تبخیر بیش از حد جلوگیری کند.
خاک، زهکشی و واکنش خاک
Myrica cerifera خاکهای سبک تا متوسط با زهکشی خوب را ترجیح میدهد و در خاکهای شنی، لومی و حتی خاکهای نسبتاً فقیر نیز قابل کشت است. تحمل شوری خفیف و خاکهای اسیدی تا کمی خنثی از ویژگیهای مهم این گونه است. تجمع آب در اطراف ریشه برای مدت طولانی، سبب پوسیدگی ریشه شده و باید با ایجاد شیب مناسب و استفاده از بسترهای زهکشدار از آن جلوگیری شود.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :