نام علمي
Clerodendrum trichotomum
نام لاتين
Harlequin Glorybower
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه گیاهشناسی
Clerodendrum trichotomum که در فارسی به کلرودندروم هارلکوئین یا درخت بادامزمینی شناخته میشود، به خانواده Lamiaceae (نعناعیان) تعلق دارد. این خانواده شامل بسیاری از گیاهان معطر و دارویی مانند نعناع، ریحان و مریمگلی است. جنس Clerodendrum دارای گونههای درختچهای و درختی گرمسیری و نیمهگرمسیری است که به دلیل گلهای چشمگیر و میوههای رنگین شناخته میشوند.
نام علمی، ریشهشناسی و نامهای رایج
نام علمی این گونه Clerodendrum trichotomum است؛ واژه «trichotomum» به معنی «سهشاخهای» است و به نحوه تقسیم و شاخهشدن اندامهای گیاه (بهویژه گلآذینها) اشاره دارد. در منابع انگلیسی از این گونه با نامهای Harlequin glorybower، Peanut butter tree و Clerodendrum tree یاد میشود که به بوی خاص برگها و تضاد رنگی میوه و کاسبرگها اشاره دارد.
منطقه بومی و پراکنش طبیعی
کلرودندروم هارلکوئین بومی شرق آسیاست؛ بهویژه چین، ژاپن، کره و بخشهایی از تایوان. این گونه در زیستگاههای حاشیه جنگلها، دامنههای کمارتفاع و نواحی نیمهمرطوب رشد میکند. در طبیعت اغلب در مکانهای نیمهسایه تا آفتابگیر با خاک نسبتاً غنی و زهکشدار مشاهده میشود.
تاریخچه کشف و گسترش کشت
این گیاه در قرون هجدهم و نوزدهم توسط گیاهشناسان اروپایی در سفرهای اکتشافی به شرق آسیا معرفی و توصیف شد. با توسعه باغهای گیاهشناسی، به اروپا و سپس آمریکای شمالی راه یافت و بهعنوان گیاه زینتی کاشته شد. ترکیب گلهای سفید معطر، کاسبرگهای قرمز و میوههای آبی براق، آن را به موضوع مطالعات زیباشناسی گیاهی و گردهافشانی تبدیل کرده است. امروزه در بسیاری از مناطق معتدل جهان در باغها و مجموعههای گیاهشناسی نگهداری میشود.
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ سازگار با انواع خاکها؛ pH کمی اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5
|
ساقه و شاخهها
کلرودندروم هارلکوئین درختچهای تا درختچهای کوچک است که معمولاً ۲ تا ۴ متر ارتفاع میگیرد. ساقهها چوبی، نسبتاً راست و در سنین جوانی سبز مایل به قهوهای و صاف هستند. با افزایش سن، پوست ساقه خاکستری تا قهوهای و کمی ترکدار میشود. شاخهها متقابل روی ساقه قرار میگیرند و ظاهری منظم به تاج گیاه میدهند. تاج گیاه گسترده و نسبتاً باز است و در زمان گلدهی جلوهای بسیار تزئینی پیدا میکند.
برگها
برگها بزرگ، تخممرغی تا قلبیشکل و نوکتیز هستند و طول آنها معمولاً ۸ تا ۱۵ سانتیمتر است. حاشیه برگها صاف و بدون دندانه بوده و آرایش آنها روی ساقه به صورت متقابل است. سطح فوقانی برگ سبز تیره و نسبتاً مات و سطح زیرین سبز روشنتر است. برگها بافتی نرم و کمی مخملی یا کرکدار دارند و رگبرگ میانی و رگبرگهای فرعی بهخوبی برجسته دیده میشوند. در پاییز، در برخی شرایط آبوهوایی، رنگ برگها به زرد مایل به سبز تغییر میکند.
گلآذین و گلها
گلها در گلآذینهای خوشهای یا چتری در انتهای شاخهها تشکیل میشوند. هر گل پنجپر، ستارهایشکل و به رنگ سفید خالص است که روی کاسهگل لولهای و طولانی قرار میگیرد. ساقههای گل و کاسهگل معمولاً به رنگ قرمز تا ارغوانی هستند و تضاد زیبایی با گلبرگهای سفید ایجاد میکنند. پرچمها بلند و از گلبرگها بیرونزدهاند و ظاهری ظریف به گل میدهند. گلها معطر بوده و در اواخر تابستان تا اوایل پاییز ظاهر میشوند.
میوه و بذر
میوهها ستههای کوچک، گرد تا تخممرغی و به رنگ آبی تیره تا آبی فیروزهای براق هستند. هر میوه در مرکز یک کاسهگل ستارهای و قرمز رنگ قرار دارد که حتی پس از باز شدن میوه نیز باقی میماند و منظرهای دو رنگ و چشمگیر پدید میآورد. بذرها کوچک، سخت و تیرهرنگ بوده و درون این میوههای گوشتی جای دارند.
شرایط محیط رشد
نور مناسب برای رشد کلرودندروم هارلکوئین
کلرودندروم trichotomum برای رشد به نور زیاد غیرمستقیم نیاز دارد. این گیاه در محیطهای آفتابی تا نیمسایه بهترین رشد را دارد. قرارگیری در آفتاب صبح و سایه ملایم بعدازظهر برای مناطق گرم مناسب است. نور خیلی کم باعث کاهش گلدهی و رشد علفی شاخهها میشود، در حالی که آفتاب تند عصرگاهی میتواند به سوختگی برگها منجر شود.
دما و تحمل سرما
این گونه نسبتاً مقاوم به سرما است و در اغلب مناطق معتدل فضای باز قابل کاشت است. دمای ایدهآل رشد بین ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتیگراد است. در زمستان میتواند دمای نزدیک صفر و حتی کمی زیر آن را تحمل کند، بهشرطی که خاک خوب زهکشی شده باشد. در مناطق بسیار سرد، محافظت ریشه با مالچ و انتخاب مکانهای کمباد توصیه میشود.
رطوبت و آبیاری
رطوبت نسبی متوسط تا کمی بالا برای این گیاه مطلوب است. خاک باید همواره کمی مرطوب ولی نه غرقاب باشد. آبیاری عمیق و منظم در فصل رشد، همراه با خشکشدن نسبی سطح خاک بین دو آبیاری، از پوسیدگی ریشه جلوگیری میکند. در آبوهوای خشک، استفاده از مالچ و آبیاری عصرگاهی به حفظ رطوبت کمک میکند.
خاک، زهکشی و تغذیه
بهترین بستر برای کلرودندروم هارلکوئین خاکی لومی، غنی از مواد آلی و با زهکشی عالی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) مناسبتر است. افزودن کمپوست یا کود دامی کاملاً پوسیده به افزایش حاصلخیزی و نگهداری رطوبت کمک میکند. از تجمع آب در اطراف ریشه باید جلوگیری شود؛ بنابراین، کاشت در زمینهای شیبدار ملایم یا بسترهای کمی مرتفع توصیه میشود.
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
آشنایی با جنس کلرودندروم و همه گونه های آن گياهان ديگر از همين خانواده :
آشنایی با تیره نعناعیان و جنس های آن