۱۴۰۴ ششم دی

کلرولئوکن پیچ‌خورده

این گیاه با نام علمی Chloroleucon tortum و نام مرسوم (Tangled Chloroleucon) که به فارسي کلرولئوکن پیچ‌خورده ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی مناطق گرمسیری قاره آمریکا؛ به‌ویژه مکزیک، آمریکای مرکزی، کارائیب و شمال آمریکای جنوبی، و به‌طور طبیعی در جنگل‌های خشک، ساواناها و مناطق نیمه‌خشک رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ مقاوم به خشکی و خاک‌های فقیر؛ ترجیحاً خاک خنثی تا کمی قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8

دانستنیهای علمی

خانواده و رده‌بندی گیاه‌شناسی

Chloroleucon tortum که در فارسی گاهی «کلرولئوکن پیچ‌خورده» نامیده می‌شود، گونه‌ای در خانواده نخودیان (Fabaceae) و زیرخانواده Mimosoideae است. این گیاه به سرده Chloroleucon تعلق دارد که شامل درختان و درختچه‌های گرمسیری خاردار است. ویژگی مشترک این گروه، برگ‌های مرکب شبیه اقاقیا و توانایی همزیستی با باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن در ریشه است. همین امر آن را در پویایی اکوسیستم حائز اهمیت می‌کند.

نام علمی و تاریخچه نام‌گذاری

نام علمی پذیرفته‌شده گونه، Chloroleucon tortum (Mart.) Pittier است. گونه ابتدا در سده نوزدهم توسط گیاه‌شناس آلمانی Carl Friedrich Philipp von Martius توصیف شد و بعدها Pittier آن را به سرده Chloroleucon منتقل کرد. واژه «tortum» در لاتین به معنای «پیچ‌خورده» یا «تاب‌خورده» است که به عادت رشد پیچ‌دار و تاج غیرعادی این درخت اشاره دارد. در برخی منابع قدیمی، این گونه با نام‌های مترادف در سرده‌های نزدیک نیز ذکر شده است.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

Chloroleucon tortum بومی جنوب شرقی برزیل است و بیشترین پراکنش آن در ایالت ریو دو ژانیرو و مناطق مجاور گزارش شده است. این گونه به‌طور طبیعی در نوار ساحلی اقیانوس اطلس، معروف به «جنگل اطلس» (Mata Atlântica)، حضور دارد. پراکنش طبیعی آن به شدت محدود و لکه‌ای است و این محدودیت پراکنش، حساسیت گونه نسبت به تخریب زیستگاه را افزایش داده است.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه اصلی Chloroleucon tortum تپه‌های شنی ساحلی، مناطق سنگی نزدیک ساحل و رویشگاه‌های کم‌عمق خاکی با باد شدید و شوری نسبتاً بالا است. این شرایط سخت موجب توسعه فرم رشدی کوتاه، پیچ‌خورده و مقاوم به باد شده است. این گونه با تثبیت نیتروژن و ایجاد سایه، به تدریج شرایط را برای استقرار گونه‌های گیاهی دیگر روی خاک‌های فقیر ساحلی فراهم می‌کند. حضور آن نشانگر زیستگاه‌های بکرتر ساحلی جنگل اطلس به شمار می‌رود.

خصوصیات - معرفی

ساقه و تنه

ساقه و تنه Chloroleucon tortum بارزترین ویژگی ظاهری این گیاه است. تنه چوبی، به‌شدت پیچ‌خورده و مارپیچی بوده و در سنین بالا حالتی مجسمه‌گونه و غیرمنظم پیدا می‌کند. پوست تنه خاکستری تا خاکستری مایل به قهوه‌ای است و در نمونه‌های مسن ترک‌خورده و فلس‌دار می‌شود. قطر تنه در شرایط طبیعی متوسط است، اما به دلیل انشعابات پیچ‌دار، تاج گیاه بسیار گسترده به‌نظر می‌رسد.

شاخه‌ها و فرم کلی تاج

شاخه‌ها نازک تا متوسط و اغلب افقی یا کمانی هستند و با پیچ‌خوردگی‌های متوالی، شبکه‌ای بسیار نامنظم ایجاد می‌کنند. فرم کلی تاج باز، نامتقارن و توری‌مانند است و هم در حالت درختچه‌ای و هم درختی، ظاهری بسیار خاص و زینتی به گیاه می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌ها شانه‌ای دوبار شانه‌ای (دو بار شانه‌پار) و بسیار ریز و ظریف‌اند. هر برگ از چندین محور جانبی تشکیل شده که روی هر محور، برگچه‌های کوچک و خطی تا بیضوی قرار دارند. رنگ برگ‌ها سبز روشن تا سبز متوسط است و در نور شدید، تضاد زیبایی با پوست خاکستری تنه ایجاد می‌کند. انبوهی زیاد برگچه‌های کوچک، با وجود اندازه ریز آن‌ها، سایه‌بان سبکی در اطراف شاخه‌ها پدید می‌آورد.

گل‌ها

گل‌ها به‌صورت گل‌آذین‌های کروی یا تقریباً کروی هستند که از ده‌ها گل ریز لوله‌ای تشکیل شده‌اند. رنگ آن‌ها معمولاً سفید مایل به سبز یا کرم است و با برگ‌های ظریف سبز تضاد ملایمی ایجاد می‌کند. شکل کروی و پُرپُشت گل‌آذین‌ها، ظاهری پُرزمانند و ابری‌گونه به گل‌ها می‌دهد.

میوه و دانه

میوه به‌صورت نیام (غلاف) باریک و دراز است؛ رنگ آن در ابتدا سبز و پس از رسیدن قهوه‌ای می‌شود. دانه‌ها صاف، نسبتاً تخت و به رنگ قهوه‌ای مایل به تیره هستند و درون نیام به‌صورت ردیفی قرار می‌گیرند.

شرایط نگهداری کلرولئوکن پیچ‌خورده

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی تا لومی سبک با زهکشی خوب؛ مقاوم به خشکی و خاک‌های فقیر؛ ترجیحاً خاک خنثی تا کمی قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8

معرفی کلی شرایط رشد Chloroleucon tortum

گیاه Chloroleucon tortum در اصل در نواحی گرم و نسبتاً خشک برزیل می‌روید و در فضای سبز مناطق گرم به‌عنوان درختچه زینتی استفاده می‌شود. برای موفقیت در پرورش این گیاه، شبیه‌سازی اقلیم بومی آن ضروری است.

دما و نوسانات حرارتی

این گیاه دمای گرم را دوست دارد و بازه‌ی مناسب برای رشد آن حدود ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد است. در دماهای کمتر از ۱۰ درجه آسیب می‌بیند و یخبندان را تحمل نمی‌کند. در فضای باز باید در مناطق بدون سرما و یخ‌زدگی کاشته شود یا در گلدان و محیط قابل‌جابجایی نگهداری شود. نوسان ملایم دمای شب و روز، رشد چوبی و فرم درختچه‌ای آن را تقویت می‌کند.

نور و شدت تابش

Chloroleucon tortum نیازمند نور بسیار زیاد و آفتاب مستقیم است. حداقل ۶–۸ ساعت نور کامل خورشید در روز برای تراکم شاخ‌وبرگ و استحکام شاخه‌ها ضروری است. در نور کم، گیاه باریک، کشیده و کم‌برگ می‌شود. در مناطقی با تابستان بسیار داغ، تأمین کمی سایه در بعدازظهر برای گیاهان جوان می‌تواند از سوختگی برگ جلوگیری کند.

رطوبت هوا و آبیاری

این گونه نسبتاً مقاوم به خشکی است و تحمل دوره‌های بدون آبیاری کوتاه‌مدت را دارد، اما برای رشد مطلوب، آبیاری منظم با فواصل خشک شدن سطح خاک توصیه می‌شود. غرقاب و ماندآبی به ریشه‌ها آسیب می‌زند. رطوبت نسبی هوا اگر متوسط باشد کافی است؛ اسپری آب روی برگ‌ها ضرورتی ندارد، مگر در فضاهای بسیار خشک.

خاک، زهکشی و تغذیه

بهترین بستر برای Chloroleucon tortum خاکی است با زهکشی عالی، سبک تا متوسط و کمی شنی. مخلوطی از خاک باغچه، شن درشت یا پرلیت و مقدار کمی کود دامی کاملاً پوسیده مناسب است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) ترجیح داده می‌شود. کوددهی ملایم با کود کامل در فصل رشد، یک تا دو بار در سال، برای حفظ شادابی برگ‌ها کافی است و نباید در تغذیه آن زیاده‌روی کرد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

قیصالبینیا بوندوق (لوبیای دریایی خاردار) مزکیت پیچ‌دانه‌ای پالو وردۀ آبی سنا مکزیکی

  محسن شهاب الدین